θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Friday, October 26, 2012

Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΚΟΜΙΤΑΤΟΥ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΕΡΙΑ

Απο το βιβλίο του ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΔΗ
 
"ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ"


 
 
ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΔΗ

ΜΠΑΡΜΠΟΥΝΑΚΗΣ
1975
 
 
Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΚΟΜΙΤΑΤΟΥ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΕΡΙΑ
 
 Ένα απομεσήμερο τήν άνοιξι του 1908 ήρθε o «γιατρός» Αντωνάκης στό σπήτι του γιατρού Ζάνα στην λεωφόρο (μπουλεβάρτ) Χαμηντιέ. Είχε πάρει αυτό το όνομα γιατί τα ωραία για τήν εποχή κτίρια της τα είχε φιάξει το προσωπικό ταμείο του Σουλτάνου Χαμίτ. Εγκαταστάθηκαν τότε εκεί τα περισσότερα προξενεία και σήμερα πολλές δημόσιες υπηρεσίες. Είναι ή οδός Εθνικής Αμύνης, πού κατεβαίνει κάθετη προς τον Λευκό Πύργο.
Παράξενος τύπος ήταν δ Αντωνάκης. Έκαμνε τον γιατρό χωρίς να έχη πατήσει σε πανεπιστήμιο ή και γυμνάσιο. Έμαθε τήν ιατρική σ' 'να χωριό του Πηλίου άπ' τον κομπογιανίτη πατέρα του!... Άγνωστο πώς βρέθηκε εγκατεστημένος στό «Ρουμλοΰκι», τα Ελληνόφωνα δηλ. χωριά ανάμεσα στή Βέροια και τή Θεσσαλονίκη. Οί χωρικοί τον περνούσαν για σπουδαίοn Άσκληπιάδη και τόν αγαπούσαν. Θεράπευε τήν ελονοσία μέ πρακτικά φάρμακα τοΰ πατέρα του. Είχε και εξαιρετική φωνή.  Όταν έψελνε σέ μια εκκλησία έτρεχε  όλος o κόσμος. Είχε συνδεθή στενότατα και μέ τους μπέηδες τσιφλικιούχους του κάμπου. Τους τρέλλαινε μέ τους αμανέδες και τους λαρυγγισμούς του. Μέ αυτές τις σχέσεις του και μέ τήν εξυπνάδα και το θάρρος του είχε προσφέρει στον αγώνα πολυτιμότατες υπηρεσίες. Ήταν «πανταχού» παρών και o κυριώτερος μοχλός γιά τις δουλειές του Βάλτου των Γιαννιτσών, γιά τις αποβάσεις στην παραλία καινούργιων ανταρτικών σωμάτων και όπλων, γιά τή μεταφορά πληγωμένων καθώς και αξιωματικών - οπλαρχηγών στό Προξενείο Θεσσαλονίκης κτλ.
Τόν υποδέχθηκε ή κυρία Ζάνα.
— Καλώς τόν Αντωνάκη μας. Πώς είσαι; Είσαι καλά; Πέρασε επάνω.
Ακολουθούσε όμως τόν «γιατρό» και ένας χωρικός άπ' το Ρουμλούκι, όπως φαινόταν άπ' τήν φορεσιά του, πού έστεκε συνεσταλμένος.
—  Έλα, του είπε ή κυρία, ανέβα και συ πάνω. Μήν ντρέπεσαι.  Έρχονται πολλοί χωριάτες σπίτι μας.
Μπήκαν στό ορισμένο δωμάτιο γιά τους πελάτες. Ή κυρία παράγγειλε στην υπηρεσία νά φέρη πρώτα «γλυκό» και έπειτα δύο καφέδες.
Ό χωρικός όμως δεν ήξευρε πώς παίρνουν το «γλυκό» πού πρώτη φορά ίσως άντίκρυζε και κύτταζε μέ απορία τόν Αντωνάκη. Εκείνος γελούσε και τούβαλε λίγο γλυκό στό κουτάλι. Πετάχθηκε ή κυρία και θέλησε νά το γεμίση.
—  Πάρε, Χριστιανέ μου περισσότερο. Οικονομίες θα μας κάμης;
Ό χωρικός τήν κύτταξε μέ συστολή χωρίς νά βγάλη μιλιά.
— Είναι κουφός; ρώτησε.
—  Δέν ξέρει Ελληνικά, απάντησε ο Αντωνάκης.
— Άπ' το Ρουμλούκι και δέν ξέρει Ελληνικά;! Πώς είναι δυνατό ;!
—  Συμβαίνει κάποτε κυρία Ελένη. Ήρθαμε νά ίδούμε τόν γιατρό.
—  Είναι στό ιατρείο του στό φαρμακείο του Κένα. Αντίκρυ. Το ξέρεις.
—  Πρέπει νά τόν ίδούμε εδώ. Στείλε σέ παρακαλώ κυρία Ελένη νά τόν φωνάξουν.
Ήρθε ο Ζάνας και είπε:
—  Καλώς τόν «συνάδελφο». Μας φέρνεις καλά νέα;
Ό Ζάνας έλεγε ειρωνικά συνάδελφο τόν κομπογιανίτη, μά τόν αγαπούσε γιά τήν εθνική του δράσι.  Εχαιρέτησε μέ χειραψία και τόν χωρικό και τόν ρώτησε:
— Άπό ποιο χωριό είσαι φίλε μου;
Κι' επειδή εκείνος δέν απάντησε και είχε κάτι τό παράξενο πάνω του, ζήτησε μέ μιά εκφραστική ματιά εξηγήσεις άπ' τόν Αντωνάκη.
—  Σου παρουσιάζω, γιατρέ, ένα πραγματικό συνάδελφο σου, του είπε.
—  Συνάδελφο γιατρό άπό ένα χωριό; του Ρουμλούκι;!
— Είναι ο ντόκτορ Ναζίμ.
—  Ό ντόκτορ Ναζίμ;! Ό αρχηγός του Νεοτουρκικού Κομιτάτου;!!
— Αυτός δ ίδιος.
Ό Ζάνας τινάχθηκε. 'Εκείνη τή στιγμή θυμήθηκε ότι ο Σουλτάνος και οι χαφιέδες του έρριχναν στον Βόσπορο δεμένους σέ σακκιά τους Νεότουρκους και τους φίλους των.
— Μα... Μά... Ήθελα να πώ μα πώς βρέθηκε άπ' το Παρίσι στο Ρουμλούκι;!
— Τον φέραμε άπ' την Αθήνα μέ δικό μας καΐκι στην Κουλακιά. Τον κράτησα δυο μέρες στο Κλειδί και άλλες τρεις στον Βάλτο. Τον πηγαίνω απόψε στο κονάκι του Ραχμή μπέη.
—  Καλά Αντωνάκη.
—  Μή φοβάσαι γιατρέ. Πολίτσηδες, κομισέρηδες, τζαντερμάδες, όλοι μέ σέβονται. Ξέρουν ότι έχω γερές πλάτες.
— Τό ξέρω Αντωνάκη. Και από κίνδυνους έχουμε δα συνηθίσει...
Και χαιρέτησε μέ θερμή χειραψία τον... χωρικό.
—  Καλώς ήρθατε σπίτι μου ντόκτορ. Χαίρω πολύ για τήν γνωριμία σας, είπε Τουρκικά.
— Μέ συγχωρείτε, γιατρέ, για τήν μεγάλη ενόχληση πού σας κάμνω.  Ας μιλήσουμε καλλίτερα Γαλλικά. Ξέρω ότι μιλάτε καλά Τουρκικά, πράγμα για τό όποιο και σας συγχαίρω. Και είστε μάλι -Έλληνας υπήκοος. Μά Γαλλικά μπορώ νά εκφράσω ευκολότερα τις ιδέες μου. Ήρθα σπίτι σας γιά νά συναντηθώ μέ τόν  Έλληνα πρόξενο. Ξέρω ότι είχαν κουβεντιάσει μαζί του εδώ οι συνεργάτες μου Τζαβήτ, Γαλαάτ, Ραχμή μπέηδες.
— Μάλιστα. Μά ό κύριος Κορομηλάς έχει φύγει άπ' τή Θεσσαλονίκη. Ζήτησαν τήν απομάκρυνση του ό Βαλής, οί Ρώσσοι αξιωματικοί, οί «σύμβουλοι» του Χαλμή πασά Ρώσσος και Αυστριακός.
—  Τό ξέρω. Κρίμα. Μά δέν πειράζει. *Ας είναι ό αντικαταστάτης του.
Γλίστρησε στο σπίτι του Ζάνα ο πρόξενος Κοντογούρης πού πήγαινε περίπατο μέ τό μπαστουνάκι του χωρίς γκαβάζη και αμάξι.
Τά είπαν πολλήν ώρα. Ό ντόκτορ Ναζιμ μίλησε μέ πολλή θέρμη γιά τά μελλοντικά σχέδια τών Νεότουρκων, γιά τήν κατάλυσι της άπαίσκχς Σουλτανικής απολυταρχίας, μέ τους χαφιέδες της, τά χαρέμια, τή μεγάλη αυτοκρατορική φρουρά, γιά τήν άπελευθέρωσι και συναδέλφωσι δλων τών εθνικοτήτων της Όθωμανικής αυτοκρατορίας και γενικά γιά τόν χρυσούν αιώνα πού παρασκεύαζαν.
Είναι άγνωστο τί απόγινε ό Ναζίμ και πού πήγε. Μά στις 10 Ιουλίου 1908 ξέσπασε στο Μοναστήρι ή Νεοτουρκική επανάσταση πού μεταδόθηκε τό άλλο πρωΐ στή Θεσσαλονίκη και σέ 24 ώρες απλώθηκε στά τέσσαρα άκρα της απέραντης αυτοκρατορίας τών τριών ηπείρων. Δόθηκε ευθύς γενική αμνηστεία.  Άνοιξαν οί φυλακές πού ήταν πλημμυρισμένες από κατάδικους και κρατουμένους τών «εκτάκτων δικαστηρίων» («μαχκεμέϊ φέφκι λιαντέ»). Είχαν ίδρυθή άπό ένα στή Θεσσαλονίκη, τό Μοναστήρι, τά Σκόπια, τις πρωτεύουσες τών Τριών Βιλαετίων γιά νά εκδικάζουν τά πολιτικά αδικήματα. Αντάρτες και κομιτατζήδες κατέβηκαν στις πόλεις και έγιναν δεκτοί άπ' τις Τουρκικές αρχές μέ στρατιωτικές μουσικές και παρατάξεις, φιλία, προσφωνήσεις, τραπέζια κλπ. Χαρακτηρίσθηκαν «πρόδρομοι του Χουριέτ» (ελευθερίας).
Ή υποδοχή τών Ελληνικών σωμάτων στο Μοναστήρι ήταν αποθεωτική. Πρωτοστάτησε ο τότε διευθυντής της στρατιωτικής σχολής Μοναστηρίου αντισυνταγματάρχης Βεχίπ, υπερασπιστής τό 1912 του Μπιζανίου.
Οί αξιωματικοί και οί μπέηδες και ιδιαίτερα της Θεσσαλονίκης, πού ήταν πολλοί «ντονμέδες», απόγονοι έκμουσουλμανισμένων Εβραίων, δέν επαναστάτησαν κατά του Σουλτάνου και Καλίφη άπό άκράτητον έρωτα γιά τή δημοκρατία.   Έβλεπαν ότι θά έχαναν τή Μακεδονία και ολάκερη τήν Ευρωπαϊκή Τουρκία μέ τά τσιφλίκια, τά αξιώματα και τις απόλαυες τους. Τό Μακεδόνικο ζήτημα απασχολούσε ζωηρότατα τήν Ευρωπαϊκή διπλωματία και είχαν συναντηθή τόν Μάϊο 1908 στο Ρεβάλ ό βασιλιάς της Αγγλίας και ό Τσάρος της Ρωσίας γιά νά επιβάλλουν τόν διορισμό Χριστιανού διοικητή της Μακεδονίας κατά τό παράδειγμα της Ανατολικής Ρωμυλίας...
Κατώρθωσαν όμως νά εξαπολύσουν γενικόν και ολόθερμον ενθουσιασμό. Αποκαλύφθηκαν ξαφνικά φλογεροί ρήτορες αξιωματικοί, χοτζάδες, μπέηδες. Δημηγορούσαν όχι μόνο σέ συγκεντρώσεις και τραπέζια, μά και σέ καφενεία, πλατείες, δρόμους.  Άλλοι όμως είχαν αποστηθίσει ενα τυποποιημένο λόγο και άκουε κανείς τά ίδια λόγια από πολλά διαφορετικά στόματα!!
Συγκινήθηκε και ξεσηκώθηκε και ή κοινή γνώμη της Ευρώπης μέ αποτέλεσμα νά καταργηθούν οί «Μεταρρυθμίσεις» σιωπηρά, χωρίς διακοινώσεις και συμβάσεις και ν' ανακληθούν οί ξένοι αξιωματικοί και οί δύο «σύμβουλοι» του «Επιθεωρητή» Χιλμή πασά, Ρώσσος και Αυστριακός.

Παρασύρθηκαν άπ' αυτό τον ενθουσιασμό και πολλοί Αθηναίοι πού ήρθαν μέ ειδικό ατμόπλοιο στή Θεσσαλονίκη να συγχαρούν τους Νεότουρκους. Μαζί τους ήταν και ό Δ. Ράλλης πρώην και έπειτα πρωθυπουργός. Οί Νεότουρκοι τον περιποιήθηκαν μέ ξεχωριστή προθυμία. Τού έστρωσαν μέ πολλούς εκδρομείς πλούσιο δείπνο στο μεγάλο και πολυτελές εστιατόριο του Λευκού Πύργου. Είχαν καλέσει και τον Μητροπολίτη, τον Έλληνα πρόξενο και προκρίτους της Ελληνικής κοινότητας. Τον προσφώνησε μέ πρόποσι ο Ταλαάτ μπέης, διευθυντής τότε του ταχυδρομείου και αργότερα πανίσχυρος πρωθυπουργός της Τουρκίας. Ό Ράλλης παράφορος και ενθουσιώδης αναλύθηκε μέ τήν απάντηση του σέ ύμνο των Νεότουρκων και έκηρύχθηκε υπέρ της Ελληνοτουρκικής φιλίας, συνεργασίας και συμμαχίας.
Ό στρατηγός Χασάν Ταχσίν πασάς, διοικητής του Ελληνικού μετώπου το 1912, Ηπειρώτης μέ μητρική γλώσσα τήν Ελληνική, έσκυψε στο αυτί του παρακαθήμενου γιατρού Ζάνα και του είπε: «Έχετε πολλούς τέτοιους πολιτικούς στην Ελλάδα;! Άλλοίμονό σας. Πολλά θα πάθετε άπ' τους Νεότουρκους». Τήν άλλη μέρα και ό Πρόξενος Κανελλόπουλος και οί αξιωματικοί πού υπηρετούσαν ακόμη στο Προξενείο (Άλέξ. Μαζαράκης, Εξαδάκτυλος, Κάκαβος), καθώς και ό Πατριάρχης Ιωακείμ στην Πόλη δέν έδίσταξαν να του υποδείξουν ότι ήταν βλαβερή και επικίνδυνη ή πολιτική πού είχε χαράξει μέ τους λόγους του.
Ήρθε και στο Μοναστήρι εκδρομή άπό τη Σόφια. Μα στο δείπνο το βράδυ στο εστιατόριο «Σιάρκ Ότέλ» πού ήταν ιδιοκτησία του δήμου δέν εύρισκε καρέκλες ό δήμαρχος και αναγκάσθηκε ν' αναζήτηση άπ' τή Νεοτουρκική Λέσχη!... Και όταν δύο Βούλγαροι εκδρομείς επιχείρησαν ν' απαντήσουν στην πρόποσι του Τούρκου δημάρχου άρχισαν να τραγουδούν εκατό δικοί μας νέοι και δ οπλαρχηγός Παύλος Ρακοβίτης έψαλε τον εξάψαλμο των Βουλγάρων στά Βουλγαρομακεδονικά!
Ήταν άπό το Ράκοβο - Κρατερό της Φλώρινας πού πυρπολήθηκε τό 1903 άπ' τους Τούρκους, το 1907 άπ' τους Βουλγάρους κομιτατζήδες και τό 1947 άπ' τους Έλληνες συμμορίτες. Ό αστυνομικός διευθυντής τον πρόσταξε νά σταματήση... τήν προσφώνησί του προς τους φιλοξενουμένους. Μά του αποκρίθηκε: Δέν έχομε τώρα χουριέτ (ελευθερία);...
Ό γιατρός Αντωνάκης παρασύρθηκε και αυτός άπ' τον γενικό ενθουσιασμό. Πίστεψε στις επαγγελίες τών Νεότουρκων. Ήρθαν σ' ένίσχυσι και τα κηρύγματα του Δ. Ράλλη. Οι μπέηδες φίλοι του ήταν άπ' τους πρωτεργάτες του νεοτουρκισμού. Του χρεωστούσαν και ευγνωμοσύνη γιατί εκτός άπό τ' άλλα είχε φέρει στή Θεσσαλονίκη και τον αρχηγό τους ντόκτορ Ναζίμ. Άπ' τήν πρώτη μέρα τόν είχαν στά μέσα και στά έξω του «τζεμιέτ», της νεοτουρκικής δηλ. λέσχης. Τόν έβαλαν και νά δμιλήση άπό μέρους του Ελληνικού στοιχείου. Κατάφερε ν' άπαγγείλη μέ τήν ωραία του φωνή τόσον καλά τόν λόγο πού του είχε ετοιμάσει ο... Άλέξ. Μαζαράκης, υπολοχαγός τότε, πού υπηρετούσε στο Προξενείο με τό ψευδώνυμο Ίωαννίδης, ώστε τόν σήκωσαν οί Τούρκοι στά χέρια. Άρχισαν νά παίρνουν αέρα τά μυαλά του. Αποδοκίμαζε φανερά κάθε αντίδραση κατά της νέας και φιλελεύθερης Τουρκίας. Οί μπέηδες εξακολούθησαν νά τόν κολακεύουν, νά τόν περιποιούνται, νά του τάζουν λαγούς μέ πετραχήλια. Υποσχέθηκαν και νά τόν κάμουν βουλευτή. Σιγά σιγά τόν έκαμαν δικό τους τυφλό όργανο και δικό μας αισχρό προδότη. Και ήταν επικίνδυνος. Γνώριζε τά πάντα. Αυτός έπρόδωσε στά στρατιωτικά αποσπάσματα και εξόντωσαν τους πολύτιμους εντόπιους οπλαρχηγούς Καραϊσκάκην άπ' τήν Μπογνάντσα της Γευγελής και τόν περίφημο Γκόνο άπ' τά Γιαννιτσά, τό «στοιχειό» του Βάλτου. Δέν συνήλθε και όταν πέρασε ο μήνας του μέλιτος και αποδείχθηκαν οί Νεότουρκοι χειρότεροι άπ' τους Παλαιοτούρκους και ασπονδότεροι εχθροί μας. Βουβάθηκαν και αδιαφόρησαν γιά τήν προσάρτηση τής Βοσνίας και Ερζεγοβίνης άπό την Αυστρία και γιά τήν ανακήρυξη σέ ανεξάρτητο κράτος τής Βουλγαρίας, που ήταν υποτελής ηγεμονία στο Σουλτάνο. Χάλασαν όμως τόν κόσμο γιά τήν Κρήτη. Πύρινα άρθρα στις εφημερίδες, συλλαλητήρια μέ εμπρηστικούς λόγους, τοιχοκολλήματα «Κρήτη ή θάνατος», μποϋκοτάζ Ελληνικών πλοίων και εμπορευμάτων, ύβρεις, προσβολές, απειλές πολέμου κλπ. Σύνθημα παντού τό «ή Κρήτη δική μας». Και ήταν δική τους γιατί σέ μιαν άκρη στο λιμάνι τής Σούδας υπήρχε μια τενεκεδένια Τουρκική σημαία!...
Ό Αντωνάκης παρά τις συστάσεις τών λίγων φίλων πού του είχαν απομείνει, έμενε ψυχρός και αδιάφορος. Αναγκάσθηκαν οί δικοί μας μέ πολλή λύπη να τον ξεκάμουν.
Έκαμαν το ίδιο και σ' ένα άλλον αγωνιστή και παράξενο επίσης τύπο, τον Αλέξανδρο Άϊβαλιώτη. Δεν έγινε γνωστό το πραγματικό του ονοματεπώνυμο. Άπό τό Άϊβαλή φοιτητής πολλά χρόνια στο Παρίσι, χωρίς να πάρη κανένα πτυχίο, ήρθε στή Θεσσαλονίκη έπειτα απ τον θάνατο του Παύλου Μελά για ν' άγωνισθή. Σκότωσε με δική του πρωτοβουλία μέσα στο σπίτι του πλάι στον αστυνομικό σταθμό τον αρχηγό του Κομιτάτου στή Θεσσαλονίκη Παπασταμάτη. Και παρακολούθησε ατάραχος τήν κηδεία του! Έδρασε στον Βάλτο των Γιαννιτσών. Μέ τή Νεοτουρκική μεταπολίτευση, τις προσφορές και υποσχέσεις των Νεότουρκων, που τον διόρισαν σε ανώτερη θέση τάχασε και αυτός και έγινε προδότης.