θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα



Saturday, December 26, 2009


Turkish massacres from 1822 up till 1904

1822 Chios, Greeks 50,000

1823 Missolongi, Greeks 8,750

1826 Constantinople, Jannisaries 25,000

1850 Mosul, Assyrians 10,000

1860 Lebanon, Maronites 12,000

1876 Bulgaria, Bulgarians 14,700

1877 Bayazid, Armenians 1,400

1879 Alashguerd, Armenians 1,250

1881 Alexandria, Christians 2,000

1892 Mosul, Yezidies 3,500

1894 Sassun, Armenians 12,000

1895-96 Armenia, Armenians 150,000

1896 Constantinople, Armenians 9,570

1896 Van, Armenians 8,000

1903-04 Macedonia, Macedonians 14,667

1904 Sassun, Armenians 5,640
Total 328,477

To this must be added the massacre in the province of Adana in 1909, of thirty thousand Armenians
1822 Chios, Greeks 50,000

1823 Missolongi, Greeks 8,750

1826 Constantinople, Jannisaries 25,000

1850 Mosul, Assyrians 10,000

1860 Lebanon, Maronites 12,000

1876 Bulgaria, Bulgarians 14,700

1877 Bayazid, Armenians 1,400

1879 Alashguerd, Armenians 1,250

1881 Alexandria, Christians 2,000

1892 Mosul, Yezidies 3,500

1894 Sassun, Armenians 12,000

1895-96 Armenia, Armenians 150,000

1896 Constantinople, Armenians 9,570

1896 Van, Armenians 8,000

1903-04 Macedonia, Macedonians 14,667

1904 Sassun, Armenians 5,640

Total 328,477

To this must be added the massacre in the province of Adana in 1909, of thirty thousand Armenians


Killing of 14,700 Bulgarians in 1876

(In “A Short History of the Near East”, Professor William Stearns Davis, of the University of Minnesota, referring to the Bulgarian atrocities 1876, says:

“What followed seems a massacre on a small scale compared with the slaughter of Armenians in 1915-16, but it was enough to paralyze the power of Disraeli to protect the Turks. In all, about twelve thousand Christians seem to have been massacred. At the thriving town of Batal five thousand out of seven thousand inhabitants seem to have perished. Of course neither age or sex was spared and lust and perfidy were added to other acts of devilish­ness. It is a pitiful commentary on a phase of Brit­ish politics that Disraeli and his fellow Tories tried their best to minimize the reports of these atroci­ties. They were not given to the world by official consular reports, but by private English journalists.”

The above is interesting, as it illustrates a quite common method of government procedure in such cases. The Tory does not seem to be a unique pro­duct of British politics).

The massacres already enumerated are a sufficient blot upon the Turkish name. They were made pos­sible by the teachings of the Koran, the example of Mohammed, lust and the desire for plunder.

They sink into insignificance when compared with the vast slaughter of more recent years, conducted under the auspices of Abdul Hamid, Talaat and Company, and Mustapha Khemal.

Immediately after the reestablishment of the Constitution, then, the first step of the dominant race was to solidify its supremacy by measures of suppression, oppression, and murder. The Turks also deliberately undertook to force all the non-Turkish races to become in language, laws, habits and almost all other particulars, “Ottomans.” (Professor Davis’ “Short History of the Near East”)
The persecution to which all the races in the Em­pire were subjected, with the exception of the Turks, is well-depicted in the following article in the “Nea Alethia”, a conservative journal published in the Greek language, in Saloniki, which used all its in­fluence in favor of harmony and moderation. The following is from the issue of July 10, 1910, or about two years after the declaration of the famous “Con­stitution”:
“Before two years are finished a secret commit­tee is unearthed in Constantinople, with branches all over in important commercial towns, whose inten­tions are declared to be subversive of the present state of affairs. In this committee are found many prominent men and members of Congress. All dis­content seen in the kingdom has its beginning in this perverted policy. Our rulers, according to their newly adopted system of centralization upon the ba­sis of the domination of the ruling race have given gall and wormwood to all the other races. They have displeased the Arabs by wishing them to abandon their language. They have alienated the Albanians by attempting to apply force, though conciliatory measures would have been better. They have dis­satisfied the Armenians by neglecting their lawful petitions. They have offended the Bulgarians by forcing them to live with foreigners brought pur­posely from other places. They have dissatisfied the Serbians by using against them measures the harshness of which is contrary to human laws.”

“But for us Greeks words are useless. We have every day before us such a vivid picture of persecution and extermination that however much we might say, would not be sufficient to express the magnitude of the misfortunes, which since two years have come upon our heads. It is acknowledged that the Greek race ranks second as a pillar of the Constitution and that it is the most valuable of those contributing to the prosperity of the Ottoman fatherland.”

“We have the right to ask, what have we, Otto­man Greeks, done that we should be so persecuted? The law-abiding character of the Ottoman Greeks is indisputable. To us were given promises that our rights would remain untouched. Despite this, laws are voted through which churches, schools, and cemeteries belonging to us are taken and given to others. Clergymen and teachers are imprisoned, citizens are beaten, from everywhere lamentation and weeping are heard.”

“With what joy we Ottoman Greeks hailed the rise of the 10th of July! With what eagerness we took part in the expedition of April, 1909! With what hopes we look forward even to-day to the fu­ture of this country! It is ours, and no power is able to separate us from it.”

“The Greeks are a power in Turkey; a moral and material power. This power it is impossible for our compatriot Turks to ignore. When will that day come when full agreement will exist between the two races! Then only hand in hand will both march for­ward, and Turkey will reach the height which is her due.”
The following is from my Saloniki diary, dated December 11, 1910:

“Wholesale arrests, in some of the towns all the prominent citizens being thrown into jail together.”

“Series of assassinations of chiefs of communi­ties, in broad day, in the streets. Fifty prominent Bulgarians thus shot down, and many Greeks.”

“The following figures were obtained from a re­port of the Turkish Parliament and locally con­firmed:

In the Sandjack of Uskub, 1,104 persons bas­tinadoed; Villayet of Monastir, 285 persons bastinadoed; Saloniki, 464 persons bastinadoed; (of these 11 died and 62 were permanently injured.) Casas of Yenidje-Vardar, Gevgeli, Vodena, 911 persons were bastinadoed.

All the prisons are crowded with Christians; many have fled into Bulgaria and thousands of men, women and children are hiding in the moun­tains.”


THE complete and documentary account of the ferocious persecutions of the Christian population of the Smyrna region, which occurred in 1914, is not difficult to obtain; but it will suffice, by way of illustration, to give only some extracts from a report by the French eye-witness, Manciet, concerning the massacre and pillage of Phocea, a town of eight thousand Greek inhabitants and about four hundred Turks, situated on the sea a short distance from Smyrna. The destruction of Phocea excited great interest in Marseilles, as colonists of the very ancient Greek town founded the French city. Pho­cea is the mother of Marseilles. Monsieur Manciet was present at the massacre and pillage of Phocea, and, together with three other Frenchman, Messieurs Sartiaux, Carlier and Dandria, saved hundreds of lives by courage and presence of mind.
“During the night the organized bands continued the pillage of the town. At the break of dawn there was continual “tres nourrie” firing before the houses. Going out immediately, we four, we saw the most atrocious spectacle of which it is possible to dream. This horde, which had entered the town, was armed with Gras rifles and cavalry muskets. A house was in flames. From all directions the Christians were rushing to the quays seeking boats to get away in, but since the night there were none left. Cries of terror mingled with the sound of firing. The panic was so great that a woman with her child was drowned in sixty centimeters of water.”


THE last act in the fearful drama of the extermi­nation of Christianity in the Byzantine Empire was the burning of Smyrna by the troops of Mustapha Khemal. The murder of the Armenian race had been practically consummated during the years 1915-1916, and the prosperous and populous Greek col­onies, with the exception of Smyrna itself, had been ferociously destroyed. The idea has been widely circulated, and seems to be gaining credence, that the Turk has changed his nature overnight.


Official statistics give the Armenian inhabitants of Smyrna as twenty-five thousand and it is certain that the larger part of the men of this community were killed, besides many women and girls, also numerous Greeks. A dispatch to the “London Daily Chronicle” of September 18, 1922, says: “The lowest estimate of lives lost given by the refugees, places the total at one hundred and twenty thousand.”

The flourishing communities of Amasia, Caesaria, Trebizonde, Chaldes, Rhodopolis, Colonia, centers of Greek civilization for many hundreds of years have been practically annihilated in a persistent campaign of massacre, hanging, deportation, fire and rape. The victims amount to hundreds of thousands, bringing the sum total of exterminated Armenians and Greeks in the whole of the old Roman province of Asia up to the grand total of one million, five hundred thousand. Thus has been created that “regenerated” Turkey, which has been compared in some quarters to Switzerland and the United States.
Had the Greeks, after the massacres in the Pon­tus and at Smyrna, massacred all the Turks in Greece, the record would have been 50-50—almost.
Smyrna was burned by the Turks, as the concluding, at present, act in a consistent policy that has been shaping Moslem history and expansion for centuries, and especially Turkish history since the coming to power of the Young Turks, as displayed in the “Turkifying” murders, tortures and persecutions in Macedonia that led to the First Balkan War (1912); the killing and driving from their homes of the Greeks of Asia Minor during the period just preceding the outbreak of the World War and the destruction of their flourishing villages, (as described by the Frenchman Manciet, writing of the scenes at Phocaea); the deportation of Greeks, men, women and children in the midwinter of 1916, from the Black Sea region, forcing them to walk in the inclement weather till many thousands perished (as mentioned by Dana K. Getchell, in his letter given above); the doing to death of between eight hundred thousand and a million Armenians in 1915-16; the burning of Smyrna and the massacre of thousands of its inhabitants in 1922.

The Turks can not regain the confidence and respect of the civilized world until they repent sincerely of their crimes and make all restitution in their power.

Το πήδημα της Σαπφούς στον Λευκάτα.


Θά επιχειρήσω αμέσως πιό κάτω νά συνεξετάσω δύο θρύλους. Ό ένας από αυτούς είναι αρχαίος, ό άλλος είναι νεοελληνικός. Και των δύο όμως θρύλων, ή υπόθεση εντοπίζεται πάνω στο ίδιο ακρωτή­ριο της νήσου Λευκάδας, στον «Λευκάτα» όπως ονομαζόταν από τους αρχαίους Έλληνες, καί στον «Κάβο της Κυράς» όπως ονομάζεται από τους σημερινούς.
Ό διπλός αυτός θρύλος είναι, όσο γνωρίζω, ό σπουδαιότερος νεοελληνικός άπ' όσους αναφέρονται ειδικά στή Λευκάδα. Δέν είναι όμως αυτό το μόνο χαρακτηριστικό του. Τό άλλο, και το σπουδαιό­τερο, είναι ότι πάνω στον ίδιο ψηλό βράχο εντοπίζεται και διατηρείται ώς θρυλική νεοελληνική ανάμνηση ένα αρχαίο λατρευτικό έθιμο, πού φαίνεται ότι ποτέ δεν έχασε την αδιάκοπη προφορική του παρά­δοση, στον κόσμο των κατοίκων του νησιού. Μεσολάβησαν όμως, ανάμεσα από τό πέρασμα τόσων αιώνων, πολλές μικρές παραμορφώ­σεις, πού έδωσαν στον αρχαίο θρύλο νεοελληνική φυσιο­γνωμία, ιδιαίτερη. Δύο ευθύνες προβάλλουν γιά τόν ερευνητή. Ή πρώτη, ότι οφείλει νά συγκρίνει καί νά εξακρίβωσει, ποια είναι τά κοινά στοιχεία πού ενώνουν τόν αρχαίο θρύλο καί τό νεοελληνικό διάδοχο του. Καί ή δεύτερη, ότι έχει τήν υποχρέωση νά εξηγήσει γιά ποιους ψυχολογικούς ή οποίους άλλους λόγους συνέβησαν οί παραμορφώσεις πού τυχόν μεσολάβησαν μέ το πέρασμα των αιώνων.
Ό νεοελληνικός θρύλος, γραμμένος γιά πρώτη φορά το 1903 και δημοσιευμένος το 1904 μέ σχόλια από τον Νικόλαο Πολίτη, έχει ώς έξης :

«Έναν καιρό βασίλευε εδώ στο νησί μας μια βασίλισσα, και αυτή έκανε νόμο, πώς οποία γυναίκα ήθελε λαθέψει, να πέφτη από τον κάβο. Και να ίδής πού έκανε ό Θεός νά λαθέψη αυτή πρώτη, και αν και όλοι την παρακαλούσαν νά μη σαλτήση, αυτή γιά νά δώση το καλό παρά­δειγμα επίμενε και έπεσε. Πολλοί κάτω από τον κάβο, τήν ώρα πού έτσάγκρησε, ήσαν μέ μικρά καΐκια και κρατούσαν παπλώματα και άλλα στρώματα, γιά νά τή γλυτώσουν και νά μήν πέσει στο πέλαο. Άλλα έστάθη αδύνατο και ή βασίλισσα πνίγηκε. Άπό τότε αυτόν τον κάβο τον λένε Κάβο της Κυράς».

Εντύπωση προξενεί ή τραγική ειρωνεία πού πλαι­σιώνει τήν πρόθεση και τα αποτελέσματα του νομοθετούντος προσώ­που. Πρόκειται γιά μιαν όχι σπάνια περίπτωση, σύμφωνα μέ τήν οποία κάποιος ισχυρός κυβερνήτης θεσπίζει κάποιον αυστηρό νόμο, και ή τύχη πού τόσο γοητεύεται μέ ανάλογες παραξενιές, τά φέρνει έτσι, ώστε πρώτος φταίχτης πού θά πλήρωση, νά είναι ό ίδιος ό νομοθέτης ή έστω κάποιο πρόσωπο του στενού του περιβάλλοντος και από τά πιο αγαπητά του. Άπό τά ανάλογα αρχαία παραδείγματα αξίζει ιδιαίτερα νά μνημονευθή, ένας μύθος πού τον αναφέρει ό Αριστοτέλης, όπως τό βεβαιώνει ό λεξικογράφος Στέφανος Βυζάντιος στή λέξη Τένεδος, ή και ό Σουΐδας στις λέξεις «Τενέδιος ξυνήγορος». Σύμφωνα μέ τήν αρχαία πληροφορία, ένας βασιλιάς στή νήσο Τένεδο νομοθέτησε ότι όποιος θά τύχη νά συλλαβή δύο μοιχούς, θά έχη τό δικαίωμα νά τους σκοτώνη και τους δύο. Ή τύχη όμως τό έφερε νά πιαστή μοιχός ό ίδιος ό γιος τού βασιλιά. Και τότε ό βασιλιάς εκείνος διάταξε νά έφαρμοσθή ό νόμος ακόμη και γιά τό παιδί του. Τό αρχαίο κείμενο στον Στέφανο Βυζάντιο έχει ώς έξης : «Βασιλεύς τις εν Τενέδω νόμον έθηκε τον καταλαμβάνοντα μοιχούς αναιρείν αμφότερους. Επειδή δέ συνέβη τον υιόν αυτού καταληφθήναι μοιχόν, έκύρωσε και περί του ιδίου παιδός τηρηθήναι τον νόμον».
Στο κείμενο τής πιο πάνω νεοελληνικής παράδοσης άπό τή Λευκάδα υπάρχουν και μερικές ιδιωματικές λέξεις. Τό ρήμα λαθεύω χρη­σιμοποιείται μέ τή σημασία πέφτω σέ λάθος, δηλ. γίνομαι μοιχός.
Και τό τσαγκράω σημαίνει ότι και τό σαλτάω, ειδικότερα πηδώ άπό τήν κορυφή του κάβου κάτω στή θάλασσα.
Άλλα τό πήδημα τούτο τής νεώτερης βασίλισσας του νησιού τής Λευκάδας φέρνει στή θύμιση όλα όσα μας είναι γνωστά άπό τήν αρ­χαία γραμματεία γιά ένα παρόμοιο πήδημα πού γινόταν επίσης στή Λευκάδα, στο ακρωτήριο Λευκάτας. Τό «πήδημα του Λευκάτα» έχει γί­νει ιδιαίτερα πασίγνωστο άπό τον καιρό πού συνδέθηκε μέ τό όνομα τής θρυλικής Λεσβίας ποιήτριας Σαπφώς.

Ή «Δεκάτη Μούσα», όπως ονομαζόταν, ήταν γνωστή γιά τους εξαίρετους λυρικούς στίχους της, ιδιαίτερα γιά μερικούς πού αναφέρονται στον έρωτα, στην ερωτική ζήλεια και στό πάθος τής μοναξιάς. Ονομαστό είναι ένα μικρό ποίημα της, αληθινά επιγραμματικό, πού λέει ότι βασίλεψε τό φεγγάρι, «δέδυκεν ά σελάνα», ότι έχουν φτάσει τά μεσάνυχτα, «μέσαι δέ νύκτες», και οτι εκείνη βρίσκεται μονάχη, χωρίς τον αγαπημένο της, «έγώ δέ μόνα καθεύδω». Άλλα, παράλληλα μέ τή λαμπρή λυρική ποίηση της, ονομαστοί είναι και διάφοροι θρύλοι γύρω από τήν ιδιωτική της ζωή και ειδικότερα άπό τον άτυχο ερωτά της προς έναν γεροδεμένο αθλητή, τόν Φάωνα, όπως ονομαζόταν.

Ό Μένανδρος, κύριος εκπρόσωπος τής μέσης Αττικής κωμωδίας και δημιουργός τόσων κωμικών «τύπων», έχει περισώσει τήν αρχαία πληροφορία ότι ή Σαπφώ τελικά πέθανε πηδώντας απελπισμένη από τήν κορυφή του Λευκάτα κάτω στην απύθμενη θάλασσα του Ιονίου πελάγους. Ή απελπισία της είχε αιτία τόν άτυχο ερωτά της προς τον αδιάφορο Φάωνα.
Είναι όμως αξιοσημείωτο ότι δέν είναι μονάχα ή Σαπφώ πού βρίσκει τό θάνατο και τή λύτρωση, πηδώντας άπό τόν Λευκάτα τής Λευκάδας. Στην «Καινή Ιστορία» του Πτολεμαίου, γιου του Ηφαι­στίωνος, αναφέρονται τά έξης δύο επεισόδια, όπως άπό τόν Πτολε­μαίο τά έχει παραλάβει καί διασώσει στή «Βιβλιοθήκη» του ό πατριάρ­χης Φώτιος. Σύμφωνα μέ τό πρώτο, ή βασίλισσα τής Αλικαρνασσού Αρτεμισία τύφλωσε τόν εραστή της τήν ώρα πού κοιμόταν και απελπι­σμένη έβαλε τέρμα στή ζωή της, πηδώντας άπό τήν κορυφή του Λευ­κάτα κάτω στην αχανή θάλασσα του Ιονίου. Σύμφωνα μέ τή δεύτερη μαρτυρία, και αυτή ακόμη ή θεά του έρωτος 'Αφροδίτη εφάρμοσε στον εαυτό της την ίδια τιμωρία, όταν πηδώντας άπό τόν Λευκάτα αφέθηκε νά γκρεμιστή μέσα στή θάλασσα, απελπισμένη γιατί έγινε αιτία καί σκοτώθηκε ό αγαπημένος της Άδωνις.

Υπάρχει όμως καί μιά παλαιότερη μαρτυρία τού ίδιου τύπου του θανάσιμου πηδήματος, πού επίσης γίνεται γιά λόγους ερωτικής απελπισίας. Ό ποιητής Στησίχορος, πού ήταν από τους πρώτους πού «έστη­σαν χορό» και γι' αυτό ονομάσθηκε μέ το χαρακτηριστικό τούτο κύριο όνομα, είχε συνθέσει ένα τραγούδι μέ τό όνομα « Κ α λ ύ κ η ». Το όνομα του τραγουδιού οφείλεται στην ομώνυμη ηρωίδα. Σύμφωνα μέ τήν υπόθεση του τραγουδιού του Στησίχορου, πού τήν αναφέρει ό πολυγραφώτατος άνεκδοτογράφος της αρχαιότητας Αθηναίος στό Δέκατο Τέταρτο βιβλίο του, ή Καλύκη εκείνη γκρεμίστηκε από τήν κορυφή του Λευκάτα, επειδή αγάπησε κάποιο νέο, και εκείνος δεν ήθελε να τήν παντρευτή.

Ή Καλύκη του Στησίχορου και ή Σαπφώ τον αρχαίου θρύλου μοιάζουν μεταξύ τους, αφού και οί δύο πηδούν από τόν Λευκάτα, απελ­πισμένες γιά τόν άτυχο ερωτά τους. Στον Ίδιο κύκλο ανήκουν, ασφαλώς, και ή Αρτεμισία της Αλικαρνασσού, καθώς και ή Αφροδίτη του κύ­κλου του Άδώνιδος, αν και στις περιπτώσεις αυτές Αρτεμισία και Αφροδίτη χρησιμοποιούν τό πήδημα ώς είδος τιμωρίας, πού τους επι­βάλλεται γιά να εξιλεωθούν Ισως γιά τό έγκλημα πού έκαναν.
Άλλα, μέ τήν τελευταία περίπτωση του εξιλασμού, φτάνουμε τώρα και στον αρχαιότερο χαρακτήρα τού πηδήματος, πού γινόταν από τόν Λευκάτα της Λευκάδας. Γιατί; Διότι, ένώ οί πληροφο­ρίες γιά πήδημα πού γίνεται γιά λόγους ερωτικής απελπισίας φαίνονται νά είναι νεώτερες, ιδίως γύρω στους αιώνες της ελληνιστικής εποχής, άλλες μαρτυρίες αναφέρουν διαφορετικές αιτίες του πηδήματος. Άπό τήν εξέταση των σχετικών μαρτυριών γίνεται πιθανώτερο ότι έξιλαστική θυσία προς τόν θεό Απόλλωνα, σύμφωνα μέ ένα πάτριο έθιμο των Λευκαδίων, γινόταν κάθε χρόνο, μέ σκοπό νά αποτραπούν συμφορές και, παράλληλα, νά δημιουργηθούν άπό τόν θεό ΆπόλΛωνα καλλίτεροι όροι ζωής στό νησί. Ή ερμηνεία αυτή δέν είναι απλώς νεώτερη υπόθεση, άλλα πληροφορία αρχαία πού τήν αναφέρει ό γνωστός γεωγράφος Στράβων. Γκρέμιζαν μάλιστα άπό τό βράχο του Λευκάτα καταδικασμένους σέ θάνατο, ώστε μέ τόν τρόπο αυτό και ή δικαστική απόφαση νά πραγματοποιηθή, και τό έθιμο της εξιλαστήριας θυσίας νά τηρηθη. Ό Στράβων λέγει ότι «ην πάτριον... ριπτεϊσθαί τίνα των εν αίτίαις όντων». Μέ τήν έκφραση «οί έν αιτίαις όντες» εννοούνται όσοι στή διαδικασία αποδείχθηκαν ένοχοι.
Φώς περισσότερο ρίχνει μια πληροφορία του πατριάρχου Φωτίου πού βρίσκεται στό Λεξικό του, στή λέξη Λευκάτης.
Έγινε πιό πάνω λόγος γιά τήν ειρωνεία της τύχης πού τά κατα­φέρνει έτσι καμιά φορά, ώστε υφίσταται πρώτος τήν τιμωρία εκείνος, πού νομοθέτησε τό είδος της τιμωρίας.Ένα ανάλογο μέ τήν τραγωδία του Λευκάτα αναφέρεται στους αττικούς μύθους γύρο) άπό ένα λατρευ­τικό έθιμο τών Αθηναίων κατά τόν εορτασμό των Θαργηλίων. Τό έθιμο όριζε νά ρίχνονται οί λεγόμενοι «φάρμακοί» μέσα σέ βάραθρο, καί πρώτος θέσπισε τό είδος τούτο τής τιμωρίας ό Κέφαλος. Όταν όμως ύστερα άπό λίγο χρόνο ό Κέφαλος σκότωσε τή σύζυγο του, τήν Πρόκριν, υπήρξε ό πρώτος πού γκρεμίστηκε εκούσια μέσα στό βάραθρο, επιβεβαιώνοντας μέ τήν τραγική τούτη λύση τήν ισχύ του νόμου πού ό ίδιος νομοθέτησε.
Στή νεοελληνική παράδοση τής Λευκάδας τονίζεται ότι οί υπή­κοοι τής βασίλισσας, μπροστά στην επιμονή της νά πραγματοποίηση τό μοιραίο πήδημα, επήγαν κάτω στό πέλαγος μέ μικρά καΐκια καί κρατούσαν τεντωμένα παπλώματα καί στρώματα, προσπαθώντας νά τή γλυτώσουν. Εκπληκτική είναι στό σημείο αυτό ή ομοιότητα του επεισοδίου μέ ανάλογα έθιμα γιά τόν αρχαίο Λευκάτα του ιδίου νησιού. Ίσως μάλιστα, γι' αυτόν ειδικά τόν λόγο, ή λεπτομέρεια τής νεοελλη­νικής παράδοσης προέρχεται από προφορική ανάμνηση τών αρχαίων τοπικών συνηθειών. Ό ίδιος ό Στράβων μας βεβαιώνει ότι, όταν γκρέμιζαν τόν καταδικασμένο του θανάσιμου πηδήματος, πού επίσης γίνεται γιά λόγους ερωτικής απελπισίας.

Ό ποιητής Στησίχορος, πού ήταν από τους πρώτους πού «έστη­σαν χορό» και γι' αυτό ονομάσθηκε μέ το χαρακτηριστικό τούτο κύριο όνομα, είχε συνθέσει ένα τραγούδι μέ τό όνομα « Κ α λ ύ κ η ». Το όνομα του τραγουδιού οφείλεται στην ομώνυμη ηρωίδα. Σύμφωνα μέ τήν υπόθεση του τραγουδιού του Στησίχορου, πού τήν αναφέρει ό πολυγραφώτατος άνεκδοτογράφος της αρχαιότητας Αθηναίος στό Δέκατο Τέταρτο βιβλίο του, ή Καλύκη εκείνη γκρεμίστηκε από τήν κορυφή του Λευκάτα, επειδή αγάπησε κάποιο νέο, και εκείνος δεν ήθελε να τήν παντρευτή.
Ή Καλύκη του Στησίχορου και ή Σαπφώ τον αρχαίου θρύλου μοιάζουν μεταξύ τους, αφού και οί δύο πηδούν από τόν Λευκάτα, απελ­πισμένες γιά τόν άτυχο ερωτά τους. Στον Ίδιο κύκλο ανήκουν, ασφαλώς, και ή Αρτεμισία της Αλικαρνασσού, καθώς και ή Αφροδίτη του κύ­κλου του Άδώνιδος, αν και στις περιπτώσεις αυτές Αρτεμισία και Αφροδίτη χρησιμοποιούν τό πήδημα ώς είδος τιμωρίας, πού τους επι­βάλλεται γιά να εξιλεωθούν Ισως γιά τό έγκλημα πού έκαναν.
Άλλα, μέ τήν τελευταία περίπτωση του εξιλασμού, φτάνουμε τώρα και στον αρχαιότερο χαρακτήρα τού πηδήματος, πού γινόταν από τόν Λευκάτα της Λευκάδας. Γιατί; Διότι, ενώ οί πληροφο­ρίες γιά πήδημα πού γίνεται γιά λόγους ερωτικής απελπισίας φαίνονται νά είναι νεώτερες, ιδίως γύρω στους αιώνες της ελληνιστικής εποχής, άλλες μαρτυρίες αναφέρουν διαφορετικές αιτίες του πηδήματος. Από τήν εξέταση των σχετικών μαρτυριών γίνεται πιθανώτερο ότι έξιλαστική θυσία προς τόν θεό Απόλλωνα, σύμφωνα μέ ένα πάτριο έθιμο των Λευκαδίων, γινόταν κάθε χρόνο, μέ σκοπό νά αποτραπούν συμφορές και, παράλληλα, νά δημιουργηθούν άπό τόν θεό Απόλλωνα καλλίτεροι όροι ζωής στό νησί. Ή ερμηνεία αυτή δέν είναι απλώς νεώτερη υπόθεση, άλλα πληροφορία αρχαία πού τήν αναφέρει ό γνωστός γεωγράφος Στράβων. Γκρέμιζαν μάλιστα άπό τό βράχο του Λευκάτα καταδικασμένους σέ θάνατο, ώστε μέ τόν τρόπο αυτό και ή δικαστική απόφαση νά πραγματοποιηθή, και τό έθιμο της εξιλαστήριας θυσίας νά τηρηθεί. Ό Στράβων λέγει ότι «ην πάτριον... ρίπτεισθαί τίνα των εν αίτίαις όντων». Μέ τήν έκφραση «οί έν αιτίαις όντες» εννοούνται όσοι στή διαδικασία αποδείχθηκαν ένοχοι.
Φώς περισσότερο ρίχνει μια πληροφορία του πατριάρχου Φωτίου πού βρίσκεται στό Λεξικό του, στή λέξη Λευκάτης. Οι αρχαίοι Λευκάδιοι, του φορούσαν φτερά ή τόν έδεναν μαζί μέ μερικά μεγάλα πουλιά, γιά νά γίνη τό πέσιμο του ελαφρότερο. 'Ακόμη, λέει ό Στράβων, πολλοί πήγαιναν κάτω στή θάλασσα μέ μικρά πλοία καί περίμεναν νά δεχθούν και νά σώσουν τόν κατάδικο. Άπ' αυτή τήν εξέλιξη του αρχαίου εθίμου γίνεται πιθανό ότι τό κύριο ενδιαφέρον «περιοριζόταν» στό νά πραγματοποιηθή τό εξι­λαστήριο πήδημα, και ότι ενωρίς τους ήταν αδιάφορο αν θά επισφρα­γιζόταν ή όλη τελετή μέ μια πραγματική θανατική εκτέλεση.
Χαρακτηριστική, λοιπόν, καί στό σημείο τούτο, ή αντιστοιχία τής νεοελληνικής καί τής αρχαίας παράδοσης. Γιατί καί στις δύο περιπτώσεις βεβαιώνεται ότι άνθρωποι μέ μικρά πλοία μαζεύονταν κάτω άπό τόν τρομερό βράχο, μέ σκοπό νά σώσουν τή ζωή αυτού πού έκανε τό μοιραίο πήδημα. Ή πληροφορία του Στράβωνος έχει ώς έξης : «' Εξ απτόμένων έξ αυτού παντοδαπών πτερών και όρνέων άνακουφίζειν δυναμένων τη πτήσει το άλμα, υποδέχεσθαι δε κάτω μικραίς άλιάσι. κύκλω παοεστώτας πολλούς».
Ή πιο πάνω πληροφορία του Στράβωνος νομίζω ότι ασφαλώς ανήκει σέ νεώτερη φάση του αρχαίου εθίμου. Αναφέρεται σέ μιαν εποχή, οπότε τήν αρχική ανθρωποθυσία, τήν εξαναγκαστική γιά λό­γους λατρευτικούς, προσπαθούσαν να τή μετατρέψουν σέ μιαν αναί­μακτη τελικά θυσία, πού θά περιοριζόταν μόνο σέ μιά τελετή συμ­βατική. Ό αρχαϊκός δηλαδή κύριος του Λευκάτα, ό θεός Απόλλων, απαιτούσε νά πραγματοποιηθή ένα γκρέμισμα από τον πανύψηλο βράχο. Βεβαιότατα επρόκειτο γιά γκρέμισμα θανάσιμο. Μέ τόν καιρό όμως ή αρχαϊκή τοπική λατρεία έθεωρήθη ότι διατηρεί το «τυπικό» της, έστω και μέ τήν απλή πραγματοποίηση του γκρεμίσματος. Της ήταν πλέον αδιάφορο, τί γινόταν στή συνέχεια, αν δηλαδή ζοΰσε τό θύμα ή όχι. Της αρκούσε τό γεγονός ότι τό εξι­λαστήριο πήδημα — ό τρόπος δηλαδή της αρχικής «θυσίας» — είχε πραγματοποιηθή.


Η λέξη ΚΟΣΜΟΣ αναφέρεται στην ισοδύναμη παρουσία της τάξεως και της ομορφιάς. Όταν o ιερός Πυθαγόρας ονόμασε το σύμπαν κόσμο, το έπραξε διότι αυτό αποτελεί την ζωντανή ενσωμάτωση της τάξεως, της ομορφιάς και της αρμονίας. Το γεγονός πως στη φύση ενσωματώνονται η ομορφιά και η αρμονία, μπορεί να παρουσιαστεί με πολλούς τρόπους, η λογική απόδειξη όμως απαιτείται μόνο όταν λησμονήσουμε τη δική μας σχέση με τον αόρατο ιστό της ζωής. Οταν μπορέσουμε να δούμε το μεγαλείο ενός δάσους, την μορφή ενός βουνού ή ενός απόμακρου γαλαξία με καθαρή και γαλήνια καρδιά, η ομορφιά και η αρμονία του σύμπαντος γίνεται αμέσως προφανής, όχι μέσα από αποδείξεις, αλλά με την βοήθεια της άμεσης παρατήρησης. Η αντίληψη αυτή της εσώτερης ομορφιάς και αρμονίας του κόσμου, υπήρξε το εναρκτήριο σημείο της Ελληνικής επιστήμης και φιλοσοφίας. Στους οραματισμούς των Ελλήνων φιλοσόφων το ίδιο το σύμπαν αντιμετωπίζεται ως η ενσωμάτωση της ομορφιάς που από μόνη της αποτελεί μία έκφραση αξίας. Έτσι ο ιερός Πυθαγόρας (570-490 π.χ.χ,) ονόμασε το σύμπαν κόσμο, και εξήγησε πως η λέξη δομή προέρχεται από την αρμονία ή την "εναρμόνιση" διαφορετικών στοιχείων σε αναλογικές σχέσεις. Μπορούμε να δούμε την αρμονία να αποκαλύπτεται στην δομή των γαλαξιών, των δένδρων, των νιφάδων της χιόνος, τις θαυμάσιες μορφές των ζώντων οργανισμών και τις αναλογίες του ανθρωπίνου σώματος. Στην αρμονική δομή του ζώντος σύμπαντος όλα τα επιμέρους στοιχεία του, "αρμόζουν" γιά να δημιουργήσουν ένα σύνολο.


Το θέμα του κόσμου και της αρμονίας μελετήθηκε από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους. Ο Πλάτων (429-347 π.χ.χ.] περιγράφει το σύμπαν ως "μία ζώσα δημιουργία που περιβάλλει όλα τα ζώντα δημιουργήματα εντός του". Σε άλλο του έργο, ο Πλάτων, περιγράφει τον φυσικό κόσμο ώς "έναν καταληπτό Θεό, μία εύληπτη εικόνα". Σε ένα άλλο του έργο επεξεργάζεται την Πυθαγορική ιδέα πως

όλα τα πράγματα συνδέονται μέσα από την αρμονία. Ο κόσμος, εξηγεί, αποτελεί μία κοινότητα, στην οποία οι άνθρωποι, οι θεοί και κάθε τι ζωντανό, συνδέονται μέσα από την αρμονία, τις σωστές αναλογίες και την δικαιοσύνη, καθώς λέει "μία κοινότητα που συνδέει τον ουρανό και την γή".

Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρητικοί της Ιατρικής, παρατήρησαν πως η δικαιοσύνη, η αναλογία και η αρμονία συντελούν στην υγεία των ζώντων οργανισμών. Η ασθένεια είναι το αποτέλεσμα μιας κατεστραμμένης αρμονίας. Ένα φυτό γιά παράδειγμα, θα ευδοκιμήσει όταν επιτευχθεί η αρμονική εξισορρόπιση δύο ακραίων δυνάμεων, της "υγρότητος" και της "ξηρότητος". Αν κυριαρχήσει η υγρότης, τότε το φυτό θα σαπίσει και άν κυριαρχήσει η ξηρότης, τότε το φυτό θα ξεραθεί. Στην ζωή πρέπει να κυριαρχεί η αρμονία, διότι η αρμονία μόνη της εξασφαλίζει την ομορφιά των μορφών της φύσεως. Οι Στωικοί φιλόσοφοι δίδασκαν πως ο κόσμος είναι μία μεγάλη κοινότης και πως η ανθρώπινη κοινωνία, αναδύεται από την τάξη του σύμπαντος. Όπως κοι οι άλλοι Στωικοί φιλόσοφοι έτσι και ο Μάρκος Αυρήλιος (121-180 μ.χ.χ.) συνειδητοποίησε πως κάθε ηθική πράξη μας, πρέπει πρώτα να έχει τις ρίζες της στην κατανόηση του Κόσμου. Και αυτό γιατί "χωρίς την κατανόηση της φύσεως του σύμπαντος, ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίζει που βρίσκεται. Χωρίς την κατανόηση των προθέσεων της δεν μπορεί να γνωρίζει τι είναι ο ίδιος, ούτε τι είναι το σύμπαν. Εάν του αποκρύψουμε όλες αυτές τις πληροφορίες, δεν θα είναι ικανός να αιτιολογήσει την ίδια του τηνπαρξη'. Έτσι η ορθή δράση βρίσκεται στην ανακάλυψη της αόρατης φσης του κόσμου διότι 'όλα τα πράγματα συνδέονται το ένα με το άλλο με έναν ιερό δεσμό και σπάνια το ένα είναι απομονωμένο από το άλλο. Όλα είναι συντονισμένα, τα πάντα συνδέονται γιά να δώσουν μορφή στο ένα σμπαν". Είναι η αρμονία του σμπαντος που γεννά την ανθρώπινη κοινότητα. Γιά τους Στωικός, οι άνθρωποι δεν είναι απλά μέλη μιας συγκεκριμένης πόλης αλλά κάτοικοι ολοκλήρου του κόσμου. Η ανθρώπινη κοινότητα δεν είναι απομονωμένη από την αρμονία της βιόσφαιρας, αλλά αποτελεί την ζώσα ενσωμάτωση της κοσμικής τάξεως.




Έτσι ο Κόσμος αποτελεί την ωραιότητα ενός συνόλου σε οργανική τάξη με όλα του τα μέρη να συνδέονται, Είναι ένα "σύνολο συνόλων", η απόλυτος κοινότητα, που ενσωματώνει όλες τις κοινότητες. Στον παγκόσμιο ιστό των σχέσεων, κάθε άνθρωπος αποτελεί ενσωμάτωση μιας ευρύτερης ζώσας τάξεως: η ανθρώπινη ζωή ενσωματώνεται στη βιόσφαιρα, η βιόσφαιρα στη δυναμική του ηλιακού συστήματος, το ηλιακό σύστημα στην δυναμική του γαλαξία και όλοι οι γαλαξίες στην δυναμική του σύμπαντος.

Υπάρχει ένας αρμονικός δεσμός που συνδέει όλα
τα πράγματα και συγκρατεί το σύμπαν και έτσι
επιτρέπει στον κόσμο να αποκαλυφθεί με τον σωστό
τρόπο, Οι σύγχρονοι αστροφυσικοί ανακαλύπτουν
πως το ίδιο το σύμπαν, όπως και κάθε άλλος
ζωντανός οργανισμός, εξαρτάται από αδιόρατες
εξισορροπητικές παραμέτρους. Έτσι

συνειδητοποιούν πως εάν η επέκταση του σύμπαντος γινόταν ένα τρισεκατομμύριο του ενός τοις εκατό γρηγορότερα ή βραδύτερα, οι γαλαξίες δεν θα εδημιουργούντο ποτέ. Ο μαθηματικός κοσμολόγος Μπράιαν Σουίμ, γράφει: "Το σύμπαν βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού. Εάν αυξήσει την ισχύ επέκτασης, θα εκραγεί, εάν την μειώσει θα συρρικνωθεί. Διατηρούμενο σ' αυτήν την κόψη ξετυλίγει την ωραιότητα του. Το ίδιο συμβαίνει με τον γαλαξία. Εάν αυξήσει το μέγεθος του, οι αστέρες θα συγκρουστούν με άλλους γαλαξίες. Εάν το μειώσει, οι συγκρούσεις θα γίνουν εντός του. Διατηρώντας σε εξισορρόπιση τις τάσεις, επιτρέπει στις πλανητικές δομές να ανθίσουν".


Προσωποποιώντας η Ελληνική φιλοσοφία της έννοιας της ωραιότητος του σύμπαντος δημιούργησε την Ουρανία Αφροδίτη και την απεικόνισε με γυμνό σώμα μιας Ελληνίδος, δηλαδή, με την αποκεκαλυμένη ωραιότητα.

Η μελέτη της αρμονίας αποκαλύπτει την ομορφιά των μορφών της φύσης. Η φύση ενσωματώνει κάθε οργανική αρμονία. Όπως ο Πλάτων συνειδητοποίησε, το καλό, από την φύση του εκπέμπει την ουσία της ομορφιάς. Η ανεπάρκεια, η σπατάλη και η ασχήμια (ανυπαρξία σχήματος, μορφής) είναι το αποτέλεσμα των έργων που είναι ενάντια στην αρμονία της φύσεως. "Ωραίος" είναι ο χρονικά κατάλληλος. Τους τελευταίους αιώνες, ο απομακρισμένος από την Ελληνική σκέψη βιομηχανικός ψευδοπολιτισμός, βασισμένος σε μία μηχανιστική αντίληψη του κόσμου, στηρίχθηκε στην α-νόητη θεωρία πως η ανθρωπότης υπάρχει ξεχωριστά από το σύμπαν και πως η φύση αποτελεί μία "φυσική πηγή" που βρίσκεται στην διάθεση της εκμετάλλευσης με σκοπό το ανθρώπινο όφελος. Έτσι ολόκληρη η φύση απετέλεσε το μέσον ανθρωπίνων επιδιώξεων και διώξεων. Ενώ η οικονομία της φύσης είναι κυκλική και περιορισμένη, το Δυτικό οικονομικό σύστημα βασίστηκε στην φαντασίωση μιας "απεριόριστης ανάπτυξης", η οποία δεν είναι εφικτή μέσα σε ένα κλειστό σύστημα φυσικών πηγών. Σε μία φυσική οικονομία όπου τα απορρίματα του ενός οργανισμού είναι τροφή του άλλου, πολλά από τα τοξικά υποπροϊόντα του βιομηχανικού πολιτισμού δεν μπορούν να μεταβολισθούν αποτελεσματικά από

έναν πλανητικό οργανισμό.

Έχουμε φθάσει σ' ένα σημείο πολιτισμικής και οικολογικής κρίσεως, διότι, αγνοώντας τα διδάγματα της Ελληνικής φιλοσοφίας αδυνατούμε να κατανοήσουμε το σύμπαν. Σύμφωνα με τους Στωικούς, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε την τάξη και την αρμονία της φύσεως γιά να μπορέσουμε έπειτα να ζήσουμε ωραίες, καλές και ολοκληρωμένες ζωές, Έτσι όπως ο θείος Όμηρος παρατηρεί, "Είμεθα ανόητοι διότι μαθαίνουμε από τα σφάλματα μας", και ενώ τα κείμενα των πατέρων μας, αν και σε θλιβερά σπαράγματα, υπάρχουν, οδηγήσαμε την ανθρωπότητα σε αδιέξοδο. Οι σύγχρονοι οικολόγοι, καλλιτέχνες και επιστήμονες ανακαλύπτουν ξανά αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι είχαν διατυπώσει με σαφήνεια: πως κατοικούμε σε μια κοσμο-πολη στην οποία όλες οι ζωές αλληλοεπηρεάζονται. Δεν είμεθα γρανάζια σε κάποια μεγάλη μηχανή, αλλά ζωντανά μέλη μιας μεγάλης κοινότητος.

Η ιδέα του κόσμου είναι σημαντική διότι συμβιβάζει τις έννοιες των δεδομένων και της αξίας, Δεν κατοικούμε σε ένα σύμπαν αντικειμενικών δεδομένων από την μία και υποκειμενικών αξιών από την άλλη. Ο κόσμος δεν είναι μία απλή συλλογή ασήμαντων μερών, αλλά ένα δίκτυο αλληλοεπιρρεαζομένων φαινομένων που ενσωματώνουν την ομορφιά. Και η ομορφιά του κόσμου είναι γεγονός και ταυτόχρονα μία βαθιά έκφραση της αξίας, Από την άποψη μιας βαθιάς αισθητικής προοπτικής, ο κόσμος δεν είναι μία χωρίς έννοια ενσωμάτωση μερών, αλλά ένα σύνολο αξιών και νοημάτων που δεν μπορούν ποτέ να εκφρασθούν με λέξεις. Η ζωή χάνει το νόημα της μόνον όταν απομακρυνόμεθα από το κοσμικό σχέδιο και διακόπτουμε την άνθιση της πραγματικής κατάστασης του ανθρώπου.

Έτσι στον κόσμο ο στόχος της ζωής δεν είναι η εκμετάλλευση των άλλων αλλά η καλλιέργεια και ο σεβασμός της ίδιας της ζωής. Σ' ένα ν κόσμο υπάρχει ο θάνατος, ο πόνος, υπάρχει όμως και η χαρά, η δημιουργικότητα και η ωραιότητα. Στον κόσμο υπάρχει η ελευθερία μέσα στα όρια της φύσης, η δυνατότητα γιά όλα τα όντα να ολοκληρωθούν και ευκαιρία να ζήσουμε πάνω από το επίπεδο της απλής επιβίωσης άσχετα από τα περιορισμένα μέσα που διαθέτουμε. Έτσι, γιά εμάς τους Έλληνες το αρχαιοελληνικό γλυπτό είναι το άγαλμα, κάτι δηλαδή που αγάλει και

όχι το Δυτικοερωπαϊκό Στατυθ, κάτι που στέκεται

Αθηνά Πολυδάμαντος

Στην πολυκατοικία "Κλασσικής Ελλάδος 9" βρίσκονται όλοι οι φίλοι μου

Υποστολή της Ελληνικής σημαίας στην πρωτεύουσα της Ελλάδος.

Saturday, December 19, 2009

Την επομένη της Εξόδου φορτώθηκαν γιά την Κωνσταντινούπολη "σφραγισμένα βαρέλια μέ 7.000 αφτιά καί πολλά κεφάλια αρχηγών, αλατισμένα

Την επομένη της Εξόδου φορτώθηκαν γιά την Κωνσταντινούπολη "σφραγισμένα βαρέλια μέ 7.000 αφτιά καί πολλά κεφάλια αρχηγών, αλατισμένα151. Ό Άγγλος πρόξενος στην Πάτρα Green υπολογίζει τόν αριθμό των κομμένων αφτιών σέ 6.000152. Καί ό πράκτορας τής Αυστρίας Micarelli σέ 6.200153.
Γιά κάθε ζευγάρι αφτιά πού έκοβαν οί Τουρκοαιγύπτιοι στρατιώτες, γράφει ό Ιταλός γιατρός, έπαιρναν 50 γρόσια μπαξίσι. Γιά νά είσπράξουν όμως περισσότερα γρόσια έκοβαν τά αφτιά καί τών μουσουλμάνων σκοτωμένων. Τό διαπίστωσαν οί Ευρωπαίοι αξιωματικοί πού υπηρετούσαν στό στράτευμα του Ιμπραήμ καί διέτρεξαν έφιπποι τό πεδίο τής σφαγής τήν αυγή τής Εξόδου. Ένας άπ' αυτούς, πού σημείωσε στό ημερολόγιο του πώς τά 7.000 αφτιά δέν ήταν όλα ελληνικά, κινδύνεψε νά χάσει τά δικά του όταν τόν πρόδωσε κάποιος στον πασά. Ό ίδιος ό Νuζζο Μaurό είδε στον μεσολογγίτικο κάμπο πολλά πτώματα Αράβων στρατιωτών χωρίς αφτιά154. Ό Τούρκος ιστορικός Δζεβδέτ πασάς γράφει: «Κεφάλια καί κομμένα αφτιά σκοτωμένων καί αιχμαλώτων, πού έστελναν τά στρατεύματα του σερασκέρη καί του Ιμπραήμ, έφθαναν αδιάκοπα στην Κωνσταντινούπολη».
Αλλά καί από τήν 'Αθήνα έγινε αποστολή φορτίου μέ κομμένα αφτιά μετά τήν καταστροφική μάχη του Ανάλατου (άνοιξη 1827). Ό αιχμάλωτος αγωνιστής Ίω. Σταυριανού, πού κρατήθηκε άλυσωμένος στην τέντα - φυλακή τού Κιουταχή, είδε πλάι του ένα ζεμπίλι γεμάτο αφτιά νεκρών καί αιχμαλώτων αγωνιστών. «'Από καιρόν εις καιρόν έβλεπα τόν δεσμοφύλακα καί κάτι έβαζεν μέσα εις τό ζεμπίλι. Τήν νύκτα έξέτεινα τήν άλυσον, ψηλαφώ μέ τάς χείρας γιά νά ίδω τί περιείχε τό ζεμπίλι. Καί τί ήτον, νομίζετε, κύριοι; Ήτον αφτιά ανθρώπινα αλατισμένα τά όποια εστάλησαν εις Κωνσταντινούπολην»155.
έκοβαν τά αυτιά τών σκοτωμένων εχθρών, τά αρμάθιαζαν, τά περνούσαν σέ σπόγγο τρυπώντας τα μέ τή σαμαροθελόνα όπως τά ξερά σύκα καί τά έστελναν στην κυβέρνηση, στ' Άνάπλι, τρόπαιο καί αποδεικτικό, γιά τόν έπαινο καί τήν καθιερωμένη αμοιβή.

Κατά τήν εισβολή του Ιμπραήμ στό Μωριά οί Άραβες έκοβαν τίς γλώσσες Ελλήνων καί Ελληνίδων γιά νά μή μεταδίδουν πληροφορίες

Τά ίδια γίνονταν και στό τουρκικό στρατόπεδο. Προληπτικά καί κυρίως ώς ανταπόδοση ή καί χωρίς λόγο, από θηριωδία μόνο. Κατά τήν εισβολή του Ιμπραήμ στό Μωριά οί Άραβες έκοβαν τίς γλώσσες Ελλήνων καί Ελληνίδων γιά νά μή μεταδίδουν πληροφορίες. Ό συνταγματάρχης Bory De Saint Vincent, επικεφαλής της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής, είδε τό 1829 στή Μεσσηνία πολλά κορίτσια μέ κομμένη γλώσσα νά ζητιανεύουν. «Εκλιπαρούσαν τους διαβάτες ανοίγοντας οικτρά τό στόμα. Κρατούσαν τό σαγόνι μέ τό αριστερό χέρι καί μέ τά δάχτυλα του δεξιού χεριού έκαναν τήν κίνηση του ψαλιδιού»147.
Άλλα δέν έκοβαν μόνο γλώσσες οί Άραβες. Έκοβαν μύτες καί αφτιά, τύφλωναν ακόμα. Ό Γάλλος Amaury Duval, μέλος της Επιστημονικής Αποστολής στό Μωριά, περιγράφει τί ακριβώς αντίκρισε βγαίνοντας στό Ναυαρίνο. «Μόλις πάτησα στή στεριά βρέθηκα μπροστά στό φριχτότερο θέαμα τής ζωής μου. Ανάμεσα σέ μερικά ξύλινα παραπήγματα, στημένα στην ακτή έξω από τήν ερειπωμένη πόλη, κυκλοφορούσαν κάτισχνοι και ρακένδυτοι άντρες, γυναίκες καί παιδιά χωρίς τίποτα ανθρώπινο στά χαρακτηριστικά τους. Άλλοι χωρίς μύτη, άλλοι χωρίς αφτιά, άλλοι μέ λίγο πολύ ανοιχτές πληγές. 'Αλλά εκείνο πού μάς αναστάτωσε περισσότερο ήταν ένα παιδάκι τεσσάρων ή πέντε χρόνων πού τό κρατούσε ό αδερφός του από τό χέρι. Ζύγωσα. Τά μάτια του ήταν βγαλμένα. Οί Τούρκοι και οί Άραβες δέν λυπήθηκαν τίποτα σ' αυτόν τόν πόλεμο»148.
Ωστόσο, οί περισσότεροι ακρωτηριασμοί γίνονταν μετά θάνατον. Οί Τούρκοι έκοβαν τά αφτιά τών σκοτωμένων γιά νά τά προσκομίσουν ώς τεκμήρια τής νίκης ή ώς τρόπαια καί ενθύμια, άλλα κυρίως γιά τό μπαξίσι. Αυτό τό κίνητρο εξασφάλιζε καί τόν επίσημο καί σίγουρο υπολογισμό τών εχθρικών απωλειών. Δέν αρκούσαν οί αναφορές, χρειάζονταν αποδείξεις. 'Αλλά ή μεταφορά τών κεφαλιών, ύστερα από πολύνεκρες μάχες, σέ μεγάλες αποστάσεις καί ή συντήρηση τους παρουσίαζαν δυσκολίες. Ένώ τά αφτιά συσκευάζονταν εύκολα - μικρός όγκος καί χωρίς βάρος - μέ επιστρώσεις αλατιού καί αποστέλλονταν στίς έδρες τών στρατιωτικών διοικήσεων ή στην πρωτεύουσα149.
Οί Τούρκοι συνήθιζαν τήν αποστολή στην Κωνσταντινούπολη, υστέρα άπό σημαντικές στρατιωτικές νίκες, φορτίων μέ αφτιά καί μύτες, αποδεικτικό στοιχείο τών εχθρικών απωλειών. Ή πρώτη αποστολή μετά τήν Επανάσταση έγινε μέ τά προϊόντα τής σφαγής πού ακολούθησε τήν ανακατάληψη τής Πάτρας από τίς δυνάμεις του Γιουσούφ πασά τόν Απρίλιο του 1821. Ό ιερέας τής αγγλικής πρεσβείας στην Πόλη R. Walsh είδε τά θλιβερά εκθέματα στην πύλη του σουλτανικού σεραγιού καί τά περιγράφει ψύχραιμος καί νηφάλιος μέ πολλές ανατριχιαστικές λεπτομέρειες. «Πλάι στις παραστάδες τής είσόδου υπήρχαν δύο στοίβες, σάν μικρά δέματα σανού, μέ κάθε λογής κομμάτια από ανθρώπινα πρόσωπα. Τά αφτιά ήταν τρυπημένα καί κρέμονταν από σπόγγους. Μαζί μέ κάθε μύτη είχαν κόψει καί τό επάνω χείλος καί ένα κομμάτι άπό τό μέτωπο. Μαζί μέ τό πηγούνι είχαν κλαδέψει τό κάτω χείλος καί μακριά συνήθως γενειάδα. Σέ μερικές περιπτώσεις ήταν πελεκημένο κάθετα ολόκληρο τό πρόσωπο καί όλα τά χαρακτηριστικά τής μορφής παρέμεναν ανέπαφα. Άλλοτε ήταν κρεμασμένα κατά κατηγορίες, ανάλογα μέ τόν ακρωτηριασμό. Έμεναν εκεί, πλάι στην πύλη μέρες καί μέρες, ώσπου σάπιζαν εντελώς καί έπεφταν στίς λάσπες του δρόμου. Οί Τούρκοι περνούσαν πατώντας τα αδιάφοροι. Τά λείψανα τών προσώπων, σέ αποσύνθεση πιά, κολλούσαν στά παπούτσια τών περαστικών. Έτσι έβλεπες τόν Όθωμανό περαστικό νά βαδίζει μέ ένα ανθρώπινο χείλος ή ένα πηγούνι στίς σόλες του. Καί καθώς ξεπετιόνταν τά γένεια, νόμιζες πώς τά υποδήματα είχαν επένδυση γουναρικού».
Κατά τόν Άγγλο κληρικό, αυτές οί στοίβες δέν αντιπροσώπευαν τις πραγματικές απώλειες. «Οί Έλληνες πού σκοτώθηκαν στην Πάτρα ίσως νά μή ξεπερνούσαν τους εκατό. Οί Τούρκοι, όμως, έκοβαν μύτες, χείλη και πηγούνι από κάθε κεφάλι πού έβρισκαν μπροστά τους γιά νά φουσκώσουν τόν λογαριασμό»150. Ή αποκοπή τής μύτης γινόταν μέ μιά απότομη κίνηση του χατζαριού κατά μήκος του προσώπου από τό μέτωπο ώς τό σαγόνι. Έτσι, όμως, κλαδεύονταν καί ράκη σαρκών από τό πρόσωπο. Αντίθετα, στό φορτίο πού έφθασε στην Κωνσταντινούπολη πέντε χρόνια αργότερα, αμέσως μετά τόν όλεθρο του Μεσολογγίου, υπήρχαν μόνο αφτιά

ό Αθη­ναίος οπλαρχηγός Δημ. Λέκκας και τα μαρτύριά του

Στά τσιγκέλια ρίχτηκε από τόν Όμέρ πασά τής Εύβοιας καί ό Αθηναίος οπλαρχηγός Δημ. Λέκκας πού προδόθηκε κατά τή διάρκεια μυστικής αποστολής στην τουρκοκατεχόμενη Αττική τό 1829 - «κρεμασθείς από σιδηράς αρπάγης (τζεγκέλια) ... έκδέρεται ζών»119.
Ή «θεαματικότερη» βασανιστική εκτέλεση ήταν ό διαμελισμός του μελλοθάνατου καί ή επίδειξη τών σπαραγμάτων σέ δημόσιο χώρο γιά καταπτόηση εχθρών καί αντιπάλων, εσωτερικών καί εξωτερικών. Ή μαρτυρική αυτή θανάτωση, διχοτόμηση ή τετραχισμός - πασίγνωστη ποινή στή μεσαιωνική Δύση - επιβαλλόταν από τήν οθωμανική εξουσία σέ αιχμαλώτους πολέμου, κατασκόπους καί άρνησίθρησκους κατά τή διάρκεια επίσημης καί πανηγυρικής τελετής. Τό 1463, ύστερα από τίς τουρκικές νίκες στην Πελοπόννησο, πεντακόσιοι αιχμάλωτοι από τίς βενετικές κτήσεις στή Μεσσηνία μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη και διχοτομήθηκαν, προφανώς μέ κάθετη σπαθιά ή μέ διάσχιση τών σκελών120.
Ό Μάτεσης αναφέρει στό χρονικό του πώς τό 1690 οί Βενετοί πού κατέλαβαν τήν τουρκοκρατούμενη Μονεμβασία τιμώρησαν έναν εξωμότη μέ τετραχισμό, τόν διαμέλισαν δηλαδή προσδένοντας τά άκρα στις πρύμνες τεσσάρων γαλέρων121.
Παπαθύμιου Βλαχάβα

Στην επικράτεια του Άλήπασα οι υποκινητές εξεγέρσεων ή αρχηγοί ανταρτών λιανίζονταν μέ μπαλντά. 'Έτσι ολοκληρώθηκε τό μαρτύριο του αρματολού τών Χασίων Παπαθύμιου Βλαχάβα, αρχηγού του επαναστατικού κινήματος στή Θεσσαλία τήν άνοιξη τού 1808. Τόν είδε ό Francois Pouqueville, πρόξενος της Γαλλίας στά Γιάννενα, δεμένο σέ στύλο, στην αυλή του σεραγιού, λίγο πριν από τό μαρτύριο του. «Οί αχτίδες ενός καυτερού ήλιου έκαιγαν τό μαυριδερό κεφάλι του πού αψηφούσε τόν θάνατο. Πιό γαλήνιος από τόν τύραννο πού απολάμβανε τό μαρτύριο του, μέ κύτταζε μέ βλέμμα ατάραχο σά νάθελε νά μέ κρατήσει μάρτυρα στον θρίαμβο τής κορυφαίας στιγμής του»122.
Τόν διαμελισμό του Βλαχάβα περιγράφει τό στιχούργημα του Χατζή Σεχρέτη, πού δημοσιεύτηκε μέ τίτλο «Ό χαλασμός του Παπα - Θύμιου άπό τόν βεζίρ Άλη - Πάσα». Οί τελευταίοι στίχοι:
Άλήπασας δέν τόστρεξε πολλά νά μαρτυρήσει Μόνον ευθύς έπρόσταξε τόν δήμιο νά τόν σκίσει
Άλήπασας τόν έσχισε, τόν έκαμε κομμάτια Όπούξερε καί δούλευε τέτοιας λογής ζενάτια 123.
Ένα χρόνο αργότερα, τό φθινόπωρο του 1809, ό λόρδος Byron καί ό συνταξιδιώτης του John Cam Hobhouse, μπαίνοντας στά Γιάννενα, αντίκρυσαν ένα ανθρώπινο χέρι μέ τήν ωμοπλάτη, πού κρεμόταν από τά κλαδιά ενός δέντρου. Από μακριά, γράφει ό Hobhouse στό χρονικό του, φαινόταν κρέας γιά πούλημα, γιατί τό δέντρο βρισκόταν ακριβώς απέναντι από ένα χασάπικο. Ήταν κομμάτι από τό σώμα κάποιου Κλέφτη πού είχε αποκεφαλιστεί πριν πέντε μέρες. Λιανίστηκε στά τέσσερα και τά κομμάτια κρεμάστηκαν σέ διάφορα σημεία τής πόλης 124.
Στά τέσσερα τεμαχίζονταν καί οί Κλέφτες πού αιχμαλωτίζονταν κατά τίς εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του χειμώνα 1805 - 1806 στον Μωριά. «Τους έσχιζεν (ό Κεχαγιάμπεης) είς τέσσαρα τμήματα καί έκρέμα είς τάς δημοσίας οδούς»125.

Saturday, December 12, 2009

Καμίγ Κορό

Πρωινός χορός νυμφών 1850
Ελαιογραφία οε
98 χ 131 εκ.
Από το Λούβρο

Στη μακρά και ένδοξη σταδιοδρομία του, ο Καμίγ Κορό συνεισέφερε σημαντικά στην τοπιογραφία. Το τοπίο θεωρείται κατώτερο στην ιεραρχία θεμάτων την οποία έχει επιβάλει η Ακαδημία, αλλά ανήκει στα θέματα που θα επηρεαστούν περισσότερο από το κύμα του μοντερνισμού ο οποίος θα συνταράξει τη γαλλική καλλιτεχνική σκηνή στο δεύτερο μισό του αιώνα. Αυτός ο λαμπρός πίνακας γίνεται αποδεκτός στο Σαλόνι χάρη στην παρουσία των λεπτεπίλεπτων γυναικείων μορφών που χορεύουν -οι νύμφες του τίτλου- που ικανοποιούν το πάθος των ακαδημαϊκών για τα μυθολογικά θέματα. Το ενδιαφέρον του καλλιτέχνη εστιάζεται όμως αλλού. Ο πραγματικός πρωταγωνιστής του έργου είναι το τοπίο, ζωγραφισμένο εκ του φυσικού, αληθινό, σε στενή επαφή με τη φύση. Η σκηνή διαπνέεται από μια ειδυλλιακή Και βαθιά υπαινικτική ατμόσφαιρα, που τονίζεται από την παρουσία των νυμφών, ωστόσο φανερώνει την ευαισθησία του ζωγράφου προς το θέμα και τη φυσική του ροπή προς τον ρεαλισμό. Το 1850 ο Κορό επισκέπτεται ήδη πολύ συχνά την Μπαρμπιζόν, τη μικρή κωμόπολη κοντά στο δάσος του Φοντενεμπλό που είχε διαλέξει μια ομάδα καλλιτεχνών (ανάμεσα στους οποίους ο Σαρλ-Φρανσουά Ντομπινί, ο Ζαν-Φρανσουά Μιγέ και Τεοντόρ Ρουσό, οι πίνακες των οποίων εκτίθενται δίπλα σ' εκείνους του Κορό) ως έδρα των ατελιέ τους. Γεννιέται έτσι η σχολή της Μπαρμπιζόν, ένας κύκλος ζωγράφων που επιθυμούν να ζήσουν κοντά στη φύση, ζωγραφίζοντας στο ύπαιθρο. Αυτή η ιδέα αποτελεί άμεσο προπομπό του ιμπρεσιονισμού.
Καμίγ Κορό


πραγματική μεταφυσική αθεΐα δέν έξεδηλώθη στους αρχαίους Έλληνες. Πραγματική μεταφυσική αθεΐα δέν έξεδηλώθη στους αρχαίους Έλληνες.

Άπό φιλοσοφικής απόψεως πάντες οί φυσικοί φιλόσοφοι, ό Θαλής, ό Ηράκλειτος, οί «ατομικοί» κ.τ.λ., υπήρξαν άθεοι, διότι ουδείς τούτων μετεχειρίσθη την «ύπόθεσιν του θεού» ώς βάσιν ερμηνείας του κόσμου και αυτός ο Αναξαγόρας ο είσαγαγών τόν Νουν, δηλονότι εν πνευματικόν στοιχείο, εις την δημιουργίαν του κόσμου, δέν διαφέρει τών άλλων, διότι κατά την παρατήρησιν και του Πλάτωνος (Φαίδ. 981) και του Αριστοτέλους (Μεταφ. 985 18), προσπαθών να έρμηνεύση τόν κόσμον και νά εξήγηση την δημιουργίαν του, μεταχειρίζεται πάν άλλο παρά τόν Νουν. Πάντες λοιπόν οι φυσικοί είναι άθεοι, άλλ' είναι άθεοι όπως κάθε επιστήμων είναι άθεος καθ' ον χρόνον μελετά επιστημονικώς τά προβλήματα τής επιστήμης του, ανεξαρτήτως του τρόπου μέ τόν οποίον θά μεταχειρισθή κατόπιν τά πορίσματα του διά τάς φιλοσοφικάς του αναζητήσεις. Μή προχωρώντας δηλαδή οί φυσικοί πέραν τής αρχής τών όντων, αφήνουν ελεύθερον τόν μεταφυσικόν νουν ν' άποδώση την αρχήν ταύτην εις μίαν ανωτάτη ν δύναμιν. Τούτο γίνεται Ιδιαιτέρως φανερόν είς τόν Άναξαγόραν, όστις κατά μεν την μεταφυσικήν ζήτησιν δέχεται ένα νουν ρυθμιστήν τής ύλης, κατά δε τήν φυσικήν μελέτην ούδεμίαν ύπερφυσικήν δύναμιν παρεμβάλλει είς τήν αιτιώδη σειράν τών φαινομένων.Περί τών φυσικών φιλοσόφων, γενικώς, είπε ό Αριστοτέλης ότι περί τών όντων μεν την άλήθειαν έσκόπουν, τά δ' όντα απέλαβον είναι τά αίσθητά μόνον (Μττφ, 1010 α 1). Πρέπει νά εχωμεν ύπ' όψιν ότι οί Έλεαται, και δή ο μέγιστος αυτών ο Παρμενίδης, δέν άνήκουσιν είς τήν τάξιν τών φυσικών φιλοσόφων, τής έρεύνης αυτών ούσης καθαρώς μεταφυσικής και ούτοι όμως δέν υπήρξαν άθεοι, όπως ύπεστηρίχθη υπό μερικών, άλλα μάλλον την πανενθείαν και τήν άκοσμίαν έπρέσβευσαν (Αριστοτέλης περί ουρ. 298 β 14, Σεξτ. Έμπ. προς Μαθ. Χ 46, κ.τ.λ.)· Τοιαύτη πρέπει νά νοηθή καί ή αθεΐα του Ίππωνος, διαβοηθέντος ώς άθεου κατά τήν αρχαιότητα, επειδή έπρέσβευεν ότι αρχή τών όντων είναι τό ύδωρ. (Είς τόν Ίππωνα αποδίδεται καί τό νόθον εκείνο επίγραμμα: «Ιππωνος τόδε σήμα, τάν άθανάτοιοι θεοίσιν ισον έποίησεν Μοίρα καταφθίμενον», τό όποιον δέν είναι χαρακτηριστικόν τής οιήσεως του, όπως έπιστεύθη ύπό τίνων, παρερμηνευσάντων αυτό, άλλα πράγματι τής αθεΐας του καί τής ύλοφροσύνης του, θεωρούντος ότι ούτε θεοί ούτε μετά θάνατον ζωή υπάρχει είπαμε όμως ότι τό επίγραμμα τούτο είναι νόθον).Κάκιστα κατετάχθη είς τους άθεους καί ό Διογένης ό Απολλωνιάτης, όστις ή το όπως καί ο Ίππων οπαδός τής Ιωνικής φιλοσοφίας. Αν έκινδύνευσε νά καταδιωχθή εν Αθήναις, όπως μάς πληροφορεί ο Δημήτριος ο Φαληρεύς, (παρά Διογεν. Λαέρτ. IX 57) — πληροφορία άλλωστε ή οποία δέν έπιβεβαιούται άλλοθι — δυνάμεθα πάντως νά είμεθα βέβαιοι ότι δέν έκινδύνευσε νά καταδιωχθή επί αθεΐα, πρώτον μέν δι' ους λόγους έκθέτομεν κατωτέρω, άφ' ετέρου δέ διότι ο Διογένης ο Απολλωνιάτης διά του αέρος, τόν οποίον έθεώρει αρχήν του παντός, ήννόει πνευματικήν τίνα δύναμιν, τήν οποίαν έταύτιζε μέ τόν θεόν (Diels Fragm. 51 Β 5—εκ του περί φύσεως βλ. αύτόθι 51 Α 8).Καθ' όλου όμως ή έννοια του Θεού ώς δημιουργού δέν εύδοκίμησε είς τήν έλληνικήν αρχαιότητα είς τήν μυθολογίαν, τήν παραδιδομένην θρησκευτικήν πίστιν, οί θεοί είναι τι παρά τήν δημιουργίαν. Έκ τούτου οιαδήποτε μηχανική έρμηνεία του κόσμου ήδύνατο νά συμβιβασθή μέ τις καθιερωμένος δοξασίας πράγματι δέ οί αρχαίοι φιλόσοφοι ανεξαρτήτως τών έκ τής μελέτης του κόσμου πορισμάτων, έδέχοντο τήν ύπαρξη Θεού, άλλοτε συνδέοντες τήν μίαν άντίληψιν μετά τής άλλης, άλλοτε, συχνότερον, μή συνδέοντες ταύτας, έξετελουν δέ πιστώς, κατά κανόνα, τά θρησκευτικά αυτών καθήκοντα. Ταύτα πάντα οφείλονται κατά τό πλείστον είς τήν φύσιν καί τήν όργανωσιν τής θρησκείας τών αρχαίων, περί ης βλ. Ελλάς (καί Άετ. Άρ. Ι 69 Diels Dox. 295).Ή λέξις άθεος, όθεν, δέν έχει παρ' άρχαίοις τήν έννοιαν τήν οποίαν έχει σήμερον, άλλα συγχέεται μέ τήν λέξιν ασεβής, μεθ' ης εναλλάσσεται εις τήν χρήσιν. Οι δέ διάσημοι άθεοι, ό Κινησίας, ό Διαγόρας, ό Θεόδωρος, ο Ευήμερος κ. ά., δέν κατεδιώχθησαν επειδή δέν έπίστευον εις θεούς, είς ών τήν ύπαρξη πιθανώς έπίστευον (Πλουτ. περί τών κοιν. εν. 31), άλλα διότι ένέπαιζον ή αναιρούσαν τήν πίστιν της πόλεως (Λυσίου κατ' Άνδοκ. 13, 17), δηλαδή ασέβουσαν. Τινές έκ τούτων έθεωρήθησαν άθεοι ύπό τών πολλών, επειδή ασχολούντο είς μυθογραφικάς μελετάς, ήτοι θρησκειολογικός. Είς τοιαύτας μελετάς έπεδίδετο και ό Δημόκριτος καί τίνες τών σοφιστών, διά τούτο θεωρηθέντες άθεοι, ώς ό Πρόδικός, ο Κριτίας κ. ά. Άλλοι δέ πάλιν έκ τών σοφιστών, οί πλείστοι, έθεωρήθησαν άθεοι διότι δίδασκαν τόν αγνωστικισμό' άλλ' ή έκ τούτου έκπηγάζουσα στάσις έναντι του προβλήματος του θείου, είναι όχι ή άναίρεσις, αλλά η εποχή, η αμφιβολία ούτω π. χ. ο επιφανέστατος έκ τούτων, ο Πρωταγόρας, έγραφε :περί θεών ουκ έχω ειδέναι, οΰκ ώς εισίν ουκ ώς ουκ είοιν ουδ όποιοι τίνες ίδέαν πολλά γάρ τά κωλύοντα ειδέναι ή τ' αδηλότης και βραχύς ών ο βίος του ανθρώπου.Την άντίληψιν ταύτην τών σοφιστών περί του θείου άπεκρυστάλλωσε λαμπρώς ο μαθητής αυτών Ευριπίδης είς πλείστους στίχους καταστάντας παροιμιώδεις . Ζευς, όστις ο Ζευς, ού γάρ οίδα πλην λόγω, κ. ά.Βεβαίως ή ορθολογική μέθοδος είς τήν μελέτην τής ιδέας του θείου ήγαγε μαθητάς τινας τών σοφιστών είς τό συμπέρασμα τής ανυπαρξίας του θείου (βλ. Πλάτ. Νόμων Χ 889 ε), άλλα περί τούτων ούδεμίαν σαφή μαρτυρίαν έχομεν. Καί οί σκεπτικοί καθώς οί σοφισταί είς τό ζήτημα τής υπάρξεως του θεού, δέν έδογμάτιζον εναντίον ταύτης, άλλ' ηρνούντο νά λάβουν θέσιν, θεωρώντας τά υπέρ τής υπάρξεως αυτών επιχειρήματα ισοδύναμα μέ τά κατά.Άστηρίκτως έγράφη περί του Σωκράτους ότι ήτο άθεος, διότι είναι γνωστόν ότι ούτος κατεδικάσθη έπί άσεβεία καί εσφαλμένως έγράφη τό αυτό περί Αριστοτέλους, αφού, άδιαφόρως προς τάς φυσικάς αυτού θεωρίας, τό κέντρον τής μεταφυσικής φιλοσοφίας του (τής θεολογίας του, έλεγον οί μεταγενέστεροι), είναι ο θεός. Στωικοί επίσης καί Επικούρειοι κατά καιρούς έθεωρήθησαν άθεοι οί πρώτοι όμως τούτων ήσαν πανθεϊσταί, οί δ' άλλοι πάντως είχον ίδέαν τινά τής θεότητος, ασθενή έστω.

Έκ τούτων συνάγεται ότι πραγματική μεταφυσική αθεΐα δέν έξεδηλώθη στους αρχαίους Έλληνες.

Βιβλιογραφία. Πλην των γενικών εγχειριδίων περί τής Ιστορίας τής παρ’ Ελλησι Φιλοσοφίας Κ. Δημαρά, δοκίμιον περί τής φυσικής θεολογίας των σοφιστών τοΰ πέμπτου π.Χ. αιώνος, Αθήναι 1926. Κ. ΔΗΜΑΡΑΣ

Εθνικισμός - διεθνισμός: εισαγόμενοι


Σήμερα πια εγχωρίως έχει αντι­στραφεί ακόμα και η σημασία των λέξεων:Διαφωτιστής στην Ελλάδα θε­ωρείται ο διεθνιστής και ο εθνικισμός της ευρωπαϊκής Νεωτερικότητας λογαριάζεται οπισθοδρόμηση, αναχρονισμός. Αυτό μάλλον οφείλεται στην παγκόσμια αποκλειστικότητα που έ­χουν οι Ελλαδίτες να παντρεύουν τα αντιφατικά και ασυμβίβαστα: τον Διαφωτισμό με τον Μαρξισμό. Να βλέπουν τη συλλογικότητα μόνο σαν διαφοροποίηση τάξεων και πάλη των τάξεων, τον πολιτισμό σαν «εποικοδόμημα» στη «βάση» των παραγωγι­κών και ανταλλακτικών σχέσεων.

Ο,τι ξεφεύγει από το μανιχαϊστικό δίπολο εθνικισμού και ιστορικο-υλιστικού διεθνισμού, η εμμονή στην ελληνικότητα ως κοσμοπολίτι­κη πρόταση πολιτισμού (πρόταση τρόπου και νοήματος του βίου: κοινής ιεαράρχησης αναγκών) ταξινο­μείται αμέσως προκρούστεια στο α­πεχθέστερο είδος εθνικισμού: Ση­μαίνει σκοταδισμό, αναχρονισμό, ο­πισθοδρόμηση, αντίδραση στην πρό­οδο, συγγένεια ιδεολογική με τον Εθνικοσοσιαλισμό και δι' αυτού με τον Φασισμό. Οι δογματικοί παλαιοημερολογίτες του Περισσού, θαυμαστές του τείχους που χώριζε στο Βερολίνο τον «παράδεισο» του ολο­κληρωτισμού από την «κόλαση» του φιλελευθερισμού, συγκαταλέγονται στίς «προοδευτικές δυνάμεις», ενώ η Γενιά του '30 (ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, λ.χ., για την «Αυγή») είναι αποφώλιος εθνικιστής με όλα τα σχετλιαστικά ομόσημα.

Γι' αυτό και δεν παράγεται πια πο­λιτική στην Ελλάδα, μόνο αναμασήματα μεταπρατικής κενολογίας για δι­αιώνιση της τεταρτοκοσμικής καφρίλας. Δεν τολμάει πολιτικός λόγος να ζητήσει λ.χ. περισσότερα Αρχαία Ελληνικά στο σχολειό, Αρχαία Ελλη­νικά από το Δημοτικό, αφού η στέ­ρεα δομή τους επιτρέπει να διδάσκεται η γλώσσα ως λογική συνεπι-φέροντας και τη διδασκαλία των μαθηματικών ως γλώσσας - θα χλευ­αστεί αμέσως η πρόταση σαν «εθνι-κισμός». Δεν νοιάζονται τα μαρξι-στοδιαφωτιστικά υβρίδια για καλ­λιέργεια της σκέψης και της κρίσης, μάχονται φαντάσματα. Ετσι, είτε η Ν.Δ. κυβερνάει είτε το ΠΑΣΟΚ, η παιδεία στην Ελλάδα είναι στεγανά α-πολιτική, πειθαρχημένη στον στόχο να ετοιμάζει πειθήνιους οπαδούς για τα κομματικά ποιμνιοστάσια, ό­χι υπεύθυνους πολίτες.
Απολιτικός είναι και ο συνδικαλι-σμός στην Ελλάδα, δουλεύει απο­κλειστικά για τΐς κομματικές μαφίες και το χρυσοπληρωμένο κηφηναρειο των εργατοπατέρων, πάντα στραγ-γαλίζοντας τη ζωή στην απολυτο-ποίηση της οικονομικής δοσοληψίας. Ο πολιτικός λόγος που θα θύμιζε πανάρχαιους εθισμούς των Ελλή­νων στην προτεραιότητα της δημιουργίας και όχι του εκβιαστικού ε­πισιτισμού, θα απαιτούσε τη συμμε­τοχική δημιουργικότητα ως όρο της μισθωτής εργασίας, ένας τέτοιος λό­γος θα στιγματιζόταν «εθνικιστικός» για να εξοντωθεί καίρια.
Δεν τολμάει ο Μακεδόνας να υπερασπίσει την ελληνικότητα του ονόματος της Μακεδονίας, ο Θρακιώτης να υπερασπίσει τη γη του, ο Καστελοριζιός την ελληνικότητα του αρχιπελάγους. Θα απειληθούν και αυ­τοί με κατάταξη στους «εθνικιστές». Αδύνατο να συζητηθούν στη σημε­ρινή Ελλάδα όροι αξιοπρέπειας στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής, όροι στρατηγικής σωφροσύνης στην οργάνωση της άμυνας, προϋποθέσεις αυτοπροστασίας του πολίτη από τη χυδαιότητα του χαμηλής στάθμης τουρισμού, απαιτήσεις προστασίας της γλώσσας από τη βάναυση αγραμματοσύνη, και χίλια ανάλογα, χωρίς να κυριαρχήσουν οι χαρακτηρι­σμοί ή οι υπόνοιες για «εθνικισμό», «σοβινισμό», «ακροδεξιά σύνδρομα». Στην Ελλάδα δεν παράγεται πια πολιτική, γιατί είναι τυραννικά κυρίαρχος ο μονόδρομος της αλογίας των κλισέ, η συμπλεγματική παράνοια των δογματισμών.
Ούτε και μπορεί άλλος να μας υποκαταστήσει τους Ελληνες στις ευθύνες μας - όπως μας έχουν θέσει υ­πό ταπεινωτική επιτροπεία στα οικονομικά οι Ευρωπαίοι, έτσι κάποιοι διεθνείς οργανισμοί να επιτροπεύουν τη διαχείριση της πολιτιστικής μας παράδοσης που είναι πανανθρώπινο θη­σαύρισμα, όχι μόνο δικό μας. Θα ή­ταν απαραίτητο, αλλά δεν γίνεται. Δεν μπορεί άλλος να μας υποκαταστήσει στη διάσωση ζωντανής συνέχειας της ελληνικής γλώσσας, στην ανάγκη προτεραιότητας του κοινωνείν, προτεραιότητας της μεταφυσικής αναζήτησης, όχι του θρησκευτικού ατομοκεντρισμού. Κάποια διεθνής επι­τροπεία θα μπορούσε να είχε απο­σοβήσει τη νεοπλουτίστικη βλαχαδερή βλασφημία του Μουσείου που υψώσαμε απέναντι από τον ιερό βράχο της Αρκόπολης ή τις βάναυσες επεμβάσεις στο Κσύριον της Κύ­πρου. Αλλά στην αλλοτρίωση των ου­σιωδών θα παραμείνουμε αυτόχειρες.
Ούτε τον Διαφωτισμό αφομοιώσαμε ούτε την ελληνικότητα διασώ­σαμε. Θωρακισμένοι με τον φανατι­σμό της αλογίας αντιμαχόμαστε ψευδαισθήσείς.

Η καταχώρηση της εταιρίας Μπάγερ, που μαζί με τη γνωστή ασπιρίνη πληροφορούσε το κοινό για τις θεραπευτικές ιδιότητες της ηρωίνης

Κατά τις πρώτες δκαετίες του αιώνα η ηρωίνη εθεωρείτο ΑΒΛΑΒΕΣ ιατρικό σκεύασμα και εχορηγείτο ως ισχυρό παυσίπονο. Ιδού η καταχώρηση της εταιρίας Μπάγερ, που μαζί με τη γνωστή ασπιρίνη πληροφορούσε το κοινό για τις θεραπευτικές ιδιότητες της ηρωίνης, την οποία φυσικά πω­λούσε ελεύθερα!

Μετά από κάποια χρόνια διαπιστώθηκε η καταστρεπτική επιδρασι της ηρωίνης.

Το ίδιο συνέβαινε κατά τη δεκα­ετία του '60 με τις αμφεταμίνες, που ήταν το καταλληλότερο "δυναμωτικό" για τους φοιτητές που ξενυχτούσαν διαβάζοντας (παραμονή των εξετά­σεων βεβαίως) και ήθελαν να μείνουν άγρυπνοι. Τώρα θεωρείται υποκατάστα­το ναρκωτικής ουσίας.

Saturday, December 05, 2009

Στο ντοκυμανταίρ "the Obama deception" του Alex Jones

Θεωρείται δεδομένη η ύπαρξη του Κρατιδίου "Μακεδονία"

ο SPIDER - ΜΑΝ είναι καλός Χριστιανός

ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ: Χορεύονται κατά τον ίδιο τρόπο, όπως στην αρχαιότητα

Συνεχίζουμε τη δημοσίευσι της μελέτης του κ. Ulf Buchheid περί των ελληνικών χορών. Οφείλουμε να σημειώσουμε το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν αλλοδαποί άνθρωποι των γραμμάτων για την ελληνική γραμματεία, σε αντίθεσι προς την ολονέν αυξανόμενη αδιαφορία! (;) των ημεδαπών. Δυστυχώς, η «Νέα Τάξι» πραγμάτων βρήκε πρόσφορο έδαφος στη χώρα μας προς επίτευξι της παγκοσμιοποιήσεως, δηλαδή της ισοπεδώσεως των πάντων και εξαλείψεως των διαφορών, επί των οποίων - κατά τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους - εδράζεται η αρμονία του σύμπαντος.

0 Ulf Buchheid γεννήθηκε το 1934 στην Γοττίγγη της Κάτω Σαξωνίας, τελείωσε το κλασικό γυμνάσιο και είναι δικηγόρος και συμβολαιογράφος στο Ντάρμσταντ της Έσσης. Σε ηλικία μόλις έξι ετών άρχισε η μουσική του παιδεία και διδάχτηκε βιολί. Από το 1964 παίζει και μπουζούκι. Το 1967 γνώρισε τον Βασίλη Τσιτσανη στην Αθήνα, με τον οποίο συνδέθηκε φιλικά. Το 1987 ο Ulf Buchheid άρχισε να ασχολείται με τη θεωρία της μουσικής, ιδιαίτερα με την περί αρμονίας θεωρία του Αριστοξένους. Δια της πρακτικής μουσικής εξάσκησης του προξενήθηκε η εντύπωση, ότι η μετρική εξίσωση Αντικρυοτου και Ζεϊμπέκικου ήταν αδύνατον να ευσταθεί, ότι οι δύο χοροί έχουν διαφορετικά μήκη και διαφορετική μετρική δομή, ο αριθμός συλλαβών και ο καταμερισμός τους διαφέρει επίσης, όπως και ο τρόπος εκτέλεσης των δύο χορών.
Το 1991 μελέτησε την πραγματεία του Θρασύβουλου Γεωργιάδη "Ο Ελληνικός Ρυθμός", οι έρευνες του οποίου - ιδιαίτερα η απόδειξη ως προς τη χορική εκτέλεση, ότι ο Συρτός Καλαματιανός βασίζεται στο μέτρο του αλόγου δακτύλου και όχι, όπως πιστευόταν στην Ελλάδα, στον επίτριτο - τον παρεκίνησαν να ασχοληθεί με τον Ζεϊμπέκικο. Διεπίστωσε στη συνέχεια, ότι υπάρχουν δύο διαφορετικές μορφές του Ζεϊμπέκικου, ακόμα ότι ο "Χορός με τα μαχαίρια", ο Καμηλιέρικο και μερικά είδη του Απτάλικου, όλοι είναι 18χρονοι και ότι τα μέτρα τους διαφέρουν μεταξύ τους.
Εφόσον του ήταν γνωστό, ότι π.χ. ο Αντικρυστός, ο Καλαματιανός, ο Τσάμικος και ο Τσακώνικος έχουν τις μετρικές τους αναλογίες στην αρχαϊκή ποίηση, ανεζήτησε στίχους στην αρχαϊκή και κλασική λυρική και χορική ποίηση, οι οποίοι ανταποκρίνονταν στους πέντε βασικούς τρόπους των 18-χρονων χορών. Η έρευνα του έδειξε εξ αρχής κάποια συμφωνία με τις τρεις κυριότερες εντομές του δακτυλικού εξαμέτρου του Ομήρου

Οι μετρικές παράλληλοι τριών ελληνικών χορών με στίχους της αιολικής λυρικής ποίησης
Η οροθέτηση μεταξύ τους βάσει της διαφορετικής μετρικής δομής, της γλωσσικής και μελωδικής διαμόρφωσης και της χορευτικής εκτέλεσης



του Γ. Χαραλαμπόπουλου

Η πρόσφατη μουσική διερεύνηση του 198ου επιγράμματος της Θάσου, που ανακοινώθηκε στο 2ο Συμπόσιο Αρχαιομετρίας στη θεσσαλονίκη το 1993, αποτελεί συνδετικό κρίκο της συνεχούς οπτικοακουστικής δραστηριότητας των αρχαίων θασίων. Η μουσική ιστορία του νησιού αρχίζει ταυτόχρονα με την εγκατάσταση του πρώτου οικιστή του Τελεσικλή, πατέρα του ποιητή και μουσικού Αρχίλοχου του Πάριου, και τελειώνει τη ρωμαϊκή περίοδο. Οι επιγραφές και οι ιστορικές μαρτυρίες που διασώθηκαν μαρτυρούν την ύπαρξη σχολής που διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στο βορειοελλαδικό χώρο για αρκετούς αιώνες.

Ο μουσικός πολιτισμός των Θασίων αρχίζει περίπου τον 7ο αιώνα, όταν αποικιστικός χρησμός του μαντείου των Δελφών παρακινούσε τους Πάριους:
"Άγγειλον Πάριοις Τελεσικλέες ως σε κελεύω. Νήσω εν Ηερίη (Θάσο) κτίζει ευδείελον άστυ".
Όπως ήταν φυσικό η δελφική συμβουλή είχε αποδέκτη τον Τελεσικλή ο οποίος κατείχε ιερατικό αξίωμα. Ο Τελεσικλής μαζί με το γιο του, τον γνωστό ποιητή και μουσικό Αρχίλοχο τον Πάριο, ηγήθηκαν της αποικιστικής αποστολής στη Θάσο. Αυτά αναφέρονται στα γραπτά του έγκυρου ιστορικού Θουκυδίδη. Μια άλλη πληροφορία που μας δίνει έμμεσα ο περιηγητής Παυσανίας αναφέρεται σε έναν πίνακα του διάσημου Θασιου ζωγράφου Πολυγνώτου. Στον πίνακα του Πολυγνώτου εικονίζεται η ιέρεια της
Χαρακτηριστικά προσωπεία της Νέας Κωμωδίας που βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Καβάλας (αρχές 3ου π.Χ. αιώνα). Στη μουσική σχολή της Θάσου αναφέρονται οι περισσότερες μουσικοχορευτικές και Θεατρικές παραστάσεις της κλασικής περιόδου.
Πάρου Κλεόβοια, σύγχρονη του Τέλη, από την τρίτη γενιά του οποίου καταγόταν ο Αρχίλοχος. Από τις δύο αυτές μαρτυρίες διαπιστώνουμε ότι στην αποίκηση της Θάσου πρωτοστάτησαν οι ιεροκράτες της Πάρου, οι οποίοι, όπως ήταν φυσικό, μετέφεραν στο νησί τη θρησκευτική μουσική, την ποίηση και τις λατρευτικές παραδόσεις. Πράγματι αναφέρεται ότι η Κλεόβοια εισήγαγε τη λατρεία της Δήμητρας. Στη λατρεία της Δήμητρας, οπωσδήποτε, θα μπορούσαμε να διακρίνουμε όλα εκείνα τα στοιχεία που συνέθεταν και την παραδοσιακή λατρευτική μουσική του εθνικού κέντρου της θεάς, δηλαδή την Ελευσίνα. Μάλιστα, στην ιστορική πορεία αυτού του είδους της μουσικής διαπιστώνουμε και την ολοκλήρωση του μουσικού κύκλου που ξεκινάει από τον Θράκα Ευμολπό (Θρακική εκδοχή στην οποία θεωρείται γιος του Ποσειδώνα και της Χιόνης), διέρχεται όλα τα μήκη και τα πλάτη της Ελλάδας, και μέσω των Παρίων, επανέρχεται στα πάτρια εδάφη. Ίδια φυσική πορεία παρατηρούμε και στη δραστηριότητα του Αρχίλοχου. Ο Αρχίλοχος, στον οποίο αποδίδονται πολλές καινοτομίες της ρυθμοποιίας, υπήρξε βασικός συντελεστής στη μουσική εξέλιξη των Θασίων, Εισάγοντας την παρακαταλογή (είδος συνοδευόμενου ρετσιτατίβου) και την ελεύθερη συνοδεία του τραγουδιού στην κιθάρα (κρούσιν υπό την ωδήν), αντί του διπλασιάσματος του φωνητικού μέρους, έγινε γνωστός σε όλους τους' μουσικούς κύκλους της εποχής του. Ο ίδιος δεν ρίζωσε στη Θάσο, όπου άφησε κάποια θετικά στοιχεία από το δημιουργικό του έργο. Βρέθηκε στη Σπάρτη και ύστερα από περιοδείες σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, επέστρεψε στην Πάρο. Τα στοιχεία των Παρίων Κλεόβοιας και Αρχίλοχου αφομοιώθηκαν στη χοάνη των διονυσιακών ήχων. Το δημοκρατικό πολϊτευμά της Θάσου, η αξιοποίηση των χρυσοφόρων κοιτασμάτων του κοντινού Παγγαίου και οι σχέσεις των Θασίων με το Μαντείο του Διόνυσου που βρισκόταν στην κορυφή του βουνού αυτού, υπήρξαν ευνοϊκοί συντελεστές για μια εξαγωγή του μουσικού πολιτισμού, τον οποίο συναντάμε στην περιοχή που έμεινε γνωστή σαν «Θασίνων Ηπειρος», δηλαδή στις αποικίες της ανατολικής Μακεδονίας, Νεάπολη (Καβάλα), Κρηνίδες (Φίλιπποι), Σκαπτή Ύλη, Οισύμη, Γαλυψώ και άλλες. Στις αρχαιότητες της Θάσου (κτίρια, ναοί, αγάλματα, νομίσματα, κοσμήματα, αγγεία) είναι έντονη η παρουσία μουσικών συμβόλων και αντικειμένων, γεγονός που επιβεβαιώνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο των Θασίων στις οπτικοακουστικές εκδηλώσεις. Από τα τρία λατρευτικά αγάλματα που βρέθηκαν στη Δίοδο των Θεωρών, μια ιδιόμορφη οικοδομή με θρησκευτικό χαρακτήρα, μεταξύ των χρόνων 1863 και 1864, το ένα παριστάνει τον Απόλλωνα με τις Νύμφες, μία από τις οποίες τον στεφανώνει. Στη νοτιοανατολική στοά της Αγοράς βρέθηκε το μνήμα του Γλαύκου του Πάριου, φίλου του ποιητή Αρχιλόχου. Ο πρώτος που αναφέρεται στο αρχαίο θέατρο του νησιού είναι ο Ιπποκράτης. Ανακαινίσθηκε τον 4ο π.Χ. αιώνα, την περίοδο της έκρηξης των οπτικοακουστικών εκδηλώσεων, ενώ κατά τη ρωμαϊκή εποχή τού δόθηκε η μορφή που έχει σήμερα. Το μήκος του προσκηνίου είναι 8 μέτρα και η διάμετρος της ορχήστρας 23 μέτρα. Από τις μέχρι τώρα ανασκαφές, επίσης, συμπεραίνουμε ότι και το ωδείο της Θάσου θα πρέπει να ήταν σπουδαίο οικοδόμημα. Είχε πρόσοψη 52 μέτρα και χωρητικότητα περίπου 1500 ατόμων. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ανακαινίσθηκε κατά τη. διάρκεια του 2ου μ.Χ. αιώνα πάνω στις βάσεις της παλιάς αρχιτεκτονικής δομής που καταστράφηκε από φωτιά. Η ύπαρξη του ωδείου επιβεβαιώνει την έφεση των αρχαίων Θασίων προς τις οπτικοακουστικές εκδηλώσεις. Φυσικά δεν είναι γνωστό τίποτα για τη μουσική τους όπως άλλωστε και για τη μουσική των αρχαίων Ελλήνων. Από τα λίγα ονόματα Θασίων που δέπρεψαν στον τομέα της μουσικής και του θεάτρου, σαν δημιουργοί ή εκτελεστές, αναφέρεται ο κωμωδιογράφος και εφευρέτης της παρωδίας Ηγήμονας. Από τις ανασκαφικές εργασίες που έγιναν στο Ιερό του Διόνυσου, αποκαλύφθηκε ένα χορηγικό μνημείο διαστάσεων 10,90 επί 10,90 μέτρων. Πάνω σε μία ημικυκλική εξέδρα βρέθηκαν γραμμένα τα παρακάτω ονόματα μουσικών και ηθοποιών: Τραγωδία. Θεόδωρος υπεκρίνετο, Κωμωδία, Φιλήμων υπεκρίνετο, Διθύραμβος. Αρίστων Μιλήσιος πύλει. και Νυκτερινός. Βάταλος πύλει. Επίσης βρέθηκε το άγαλμα.της Κωμωδίας (ακέφαλο), ένα τραγικό προσωπείο τυφλού που αποδόθηκε στο άγαλμα της Τραγωδίας και το κεφάλι του Διόνυσου. Στο ιερό του Πάνα. μία τεχνητή σπηλιά, με είσοδο 3.50 και βάθος 2,30 μέτρων, υπάρχει ένα ανάγλυφο αέτωμα στο οποίο εικονίζεται, ο ποιμενικός θεός Πάνας να παίζει την φλογέρα, ένας νέος σάτυρος που χορεύει και άλλες παραστάσεις. Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι στα νομίσματα των Θασίων κυριαρχούν οι παραστάσεις του Διόνυσου και των Σατύρων. Ο Ηγήμων φ Θάσιος, τον οποίο αποκαλούσαν 'φακήν" (Αθηναίος 'Δειπνο-
σοφιστές" 15.698) ήταν ένας από τους γνωστότερους παρωδούς της αρχαιότητας και ο πρώτος που εισήλθε στους θυμελικούς αγώνες. Κατά την εποχή του Πελοποννησιακού πολέμου τον βρίσκουμε στην Αθήνα. Επί άρχοντος των Δελφών Αισχύλου, το 361 π.Χ., σε έναν κατάλογο εισφορών υπέρ του ναού του Απόλλωνα, ο αναγραφόμενος Ηγήμων θα πρέπει να ταυτίζεται με αυτόν που αναφέρουμε, αφού συμπίπτει και η ίδια χρονολογία. Από τα υπόλοιπα ονόματα που βρέθηκαν στην επιγραφή της ημικυκλικής εξέδρας, ο Θεόδωρος ταυτίζεται με τον ομώνυμο Μεγαρέα τραγωδό ενώ κατ' άλλους ήταν ο τραγικός Θεόδωρος ο Αθηναίος (ο αποκαλούμενος "πελεθόβαψ"). Από τους δύο αυλητές ο Αρίστωνας ο Μιλήσιος ήταν γνωστός μουσικός του 4ου π.Χ. αιώνα, εποχή στην οποία ανήκει και ο Βάταλος ο Εφέσιος. Το όνομα του τελευταίου αποτέλεσε αντικείμενο ειδικής έρευνας τα τελευταία χρόνια. (LAMBIN “LE SURNOM BATALOS ET LES MOTS DE CETTE FAMILLE “ R PH 56.1982) γιατί το ίδιο εχρησιμοποι-είτο και σαν σκωπτικό παρωνύμιο του Δημοσθένη. Ωστόσο, οι λεξικογράφοι κατέληξαν στην ιστορική υπόσταση του Βάταλου του Εφέσιου, η μουσική του αυλού του οποίου επένδυσε τα δρώμενα του Νυκτερινού... Τι θεότητα ήταν αυτή δεν γνωρίζουμε, αλλά από δύο σχετικές αναφορές του Πλούταρχου και του Λουκιανού, υποδηλώνεται η σεξουαλική φύση της. Ο πρώτος, στην βιογραφία του Δημοσθένη αναφέρει:
«Από μικρός (ο Δημοσθένης) ήταν αδύναμος και αρρωστιάρης γι" αυτό λένε πως το παρατσούκλι "Βάταλος του το κόλλησαν τα παιδιά κοροιδευ οντάς τον για το σώμα του. Ο Βάτα λος, όπως υποστηρίζουν μερικοί ήταν ένας θηλυπρεπής αυλητής. Ο Αντιφάνης μάλιστα έγραψε ένα μικρό έργο που τον διακωμωδούσε γι' αυτό. Αλλοι πάλι λένε ότι ο Βάταλος ήταν ποιητής που έγραψε ερωτικά ποιήματα και άλλα που αναφέρονται στο κρασί. Φαίνεται όμως πως με τη λέξη "Βάταλος" οι Αθηναίοι τότε δήλωναν ένα μέρος του σώματος που δεν είναι ευγενικό να το πούμε τώρα». (Πλούταρχος "Δημοσθένης" 4) Ο δεύτερος, σε ένα έργο του στο οποίο ψέγει κάποιον νέο που παριστάνει τον φιλομαθή, γράφει σχετικά: "Αλλά πες μου και τούτο: Αν ο Βάσ-σος ο οποίος είναι καθηγητής σας στην αισχρότητα, ή ο Βάταλος ο Αυλητής, ή ο Ίναιδος Ημιθέων ο Συβα-ρίτης, ο οποίος σας συνέγραψε τους θαυμαστούς κανόνες, δηλαδή πώς πρέπει να γίνεστε λείοι και να αφαιρείτε τις τρίχες και να παθαίνετε και να κάνετε τα ακατονόμαστα..." (Λουκιανός, "Προς τον απαίδευτον" 23)
Από τα δύο αυτά αποσπάσματα ουμπαραινουμε πως στο έργο που ήταν αφιερωμένο στη θεότητα του Νυκτερινού, οι ορχήστες θα χόρευαν άσεμνους χορούς (κόρδαξ. αιμωδία η καλλαβίς), υπό τους ρυθμικούς ήχους του αυλού του Βάταλου. Στη Θάσο βρέθηκαν και αρκετές επιγραφές. Πολλές είναι αναθηματικές, άλλες περιέχουν τυπικά λατρείας, τιμητικά ψηφίσματα άλλων πόλεων, ονόματα θεωρών και άλλα. Χαρακτηριστικές από αυτές είναι μια επιγραφή-νόμος για το εμπόριο του κρασιού, ένας νόμος για την καταστολή επανάστασης και ένας κανονισμός για το πολεμικό λιμάνι. Σε ένα επιτύμβιο επίγραμμα όπου αναγράφεται "ος πλείστους κύκλιος των εδίδαξα χορούς" διακρίνεται το τελικό "ς" ενός ονόματος και το πατρώνυμο "Επιπείθου" το οποίο προφανώς αναγράφεται σε κάποιο ονομαστό Θάσιο δάσκαλο. Στα μάρμαρα της Ακρόπολης, κοντά στη θάλασσα, βρέθηκε το 1896 μία πολύτιμή για την ιστορία της μουσικής επιγραφή. Πρόκειται για 37 "σήματα" σε τρεις στίχους με 4,14 και 19 χαρακτήρες γραμμάτων αντίστοιχα στον καθένα που αποτελούσαν μέχρι τα τελευταία χρόνια μια "αχαρακτήριστη" επιγραφή. Ο Μαργαρίτης Γ. Δημήτσας στο έργο του "Η Μακεδονία εν λίθοις φθεγγομένοις και μνημειοις σωζομένοις" αναφέρει ότι "τα σήματα ταύτα εύρεν ο Οικονομίδης επί μαρμάρων της ακροπόλεως γεγραμμένα πλησίον της θαλάσσης". Κατατασσσει δε την επιγραφή σαν 198η στο σύνολο των επιγραφών της Θάσου.

Αυτό προκάλεσε το ενδιαφέρον του επίκουρου καθηγητή ακουστικής-φυσικής της μουσικής, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τότε, Χαραλάμπου Χ. Σπυρίδη. Χρειάστηκε να περάσουν πέντε χρόνια, μέχρι το Μάρτιο του 1993, όταν ο καθηγητής Σπυρίδης, στο Δεύτερο Συμπόσιο Αρχαιομετρίας που έγινε στη Θεσσαλονίκη έκανε την ενδιαφέρουσα ανακοίνωση με τίτλο "Το Μουσικό Επίγραμμα της Θάσου". Το όλο έργο της ανακοίνωσης αυτής πρόκειται να παρουσιαστεί στα υπό έκδοσιν Πρακτικά του Συμποσίου και · στο ειδικό για τις αρχαίες επιγραφές αρχαιολογικό περιοδικό "ΗΟROS". Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του καθηγητή που τον συναντήσαμε στη νέα του θέση στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας με τον τίτλο του αναπληρωτή καθηγητή μουσικής-ακουστικής, πληροφορικής στο τμήμα μουσικών σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής να ασχολείται με το ίδιο αντικείμενο έρευνας.
"Το μουσικό επίγραμμα της Θάσου αντιμετωπιζόμενο στο σύνολο του εντάσσεται στο Λύδιο τρόπο και το Χρωματικό γένος. Αντιμετωπιζόμενο κατά στίχους ο πρώτος στίχος εντάσσεται στον Αιόλιο τρόπο και Διατονικό γένος, ο δεύτερος στίχος εντάσσεται στο Λύδιο τρόπο και στο Χρωματικό γένος και, τέλος, ο τρίτος στίχος εντάσσεται στο Λύδιο τρόπο και ισοπίθανα στο Διατονικό ή Χρωματικό γένος. Μπορούμε να σχολιάσουμε και να πούμε ότι πρόκειται για μία μελωδία γραμμένη σε μουσικούς τρόπους που χρησιμοποιούν και ο γείτονες τους Θράκες και Μικρασιάτες (στην περιοχή της Τροίας)". Όπως τονίζει στις έρευνες του ο καθηγητής, τη μουσική σημειογραφία (παρασημαντική) των αρχαίων Ελλήνων αποτελούσαν γράμματα του αλφαβήτου τα οποία γράφονται πάνω από το ποιητικό κείμενο. Υπήρχαν δύο παρασημαντικές, μία για τη φωνητική μουσική και μία για την ενόργανη. Τα σύμβολα της φωνητικής ήταν γράμματα του ιωνικού αλφαβήτου, ενώ της οργανικής ήταν κυρίως παλαιοδωρικά σύμβολα. Πιστεύεται " οτι αρχικά στη μουσική σημειογραφία χρησιμοποιήθηκαν μόνο επτά γράμματα, ένα για τον κάθε φθόγγο. Αργότερα θέλοντας να επισημάνουν διάφορους μουσικούς όρους, μεγέθη, συνθήκες και λειτουργίες χρησιμοποίησαν 810 σύμβολα τα οποία αναφέρει ο θεωρητικός της μουσικής Αλύπιος (3ος ή 4ος μ.Χ. αιώνας).
Η μουσική επιγραφή της Θάσου που διερευνήθηκε και αποκωδικοποιήθηκε από τον αναπληρωτή καθηγητή μούσiκής - ακουστικής του μουσικού τμήματος του Πανεπιστημίου της Αθήνας Χαράλαμπο Σπυρίδη.
Από το πλήθος των συμβόλων αυτών, σήμερα γνωρίζουμε τα 642, τα οποία έχουν διασωθεί. Για να επιτευχθεί αυτό το πλήθος των μουσικών συμβόλων, οι αρχαίοι έγραφαν τα 26 γράμματα του αλφαβήτου με τους εξής δεκαέξι διαφορετικούς τρόπους: Ορθά. πλάγια, ύπτια, κάτω νεύοντα. απεστραμμένα. ανεστραμμένα, ελλιπή, ημίση αριστερά, ημίση δεξιά, ημίση αριστερά κάτω νευοντα, ημίση δεξιά κάτω νεύοντα. διεφορότα, διπλά, τετράγωνα, καθειλκυσμένα και αμελητικά. Με τέτοια και άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία, όπως η προαριστοτελικη πληροφορία του F.C. WΕΙΤΖΜΑΝ όπου "η μεν Δώριος αρμονία σεμνή ην και μεγαλοπρεπής, η δε Λύδιος λείαν και τερπνή, η δε Φρύγιος βακχική καιδιεγερτική, η δε Αιολική απλή και χαρίεσσα και γλυκεία, η δε παλαιά Ιαστίαρμονία σκληρά και αυστηρά", διερεύνησε με τη βοήθεια ηλεκτρονικούυπολογιστή τη μουσική επιγραφή για την οποία διευκρίνιζε: "Η αντιμετώπιση του επιγράμματοςτης Θάσου ως μουσικού κείμενου σεμουσική παρασημαντικη και το γεγονός οτι αυτό εν όλων και εν μέρειεντάσσεται σ' ένα μόνον απο τους δεκαπέντε μουσκούς τρόπους των αρχαίων Ελλήνων και αυτός ο τρόποςχρησιμοποιείται και απο τους γειτονικούς προς τη Θάσο λαούς με τουςοποίους υπάρχει πολιτισμική αλληλεπίδραση συνηγορεί υπεο της προτεινόμενης άποψης. Στο μουσικό επίγραμμα που συνυπάρχουν μουσικάσύμβολα της φωνητικής και της οργανικής μουσικής κατά τη γνώμη μου θαπρουποτίθετο η ύπαρξη κειμένου. Το κείμενο ίσως επειδή ήταν γνωστό να παραλήφθηκε. Λαμβάνοντας υπόψηότι το επίγραμμα εντάσσεται στοχρωματικό γένος και η εκτέλεση του είναι δύσκολη λόγω των ιδιόμορφαμικρών μουσικών διαστημάτων καιτης ιδιάζουσας εξέλιξης του μέλους,ήταν απαραίτητο να υπάρχει το μουσικό κείμενο. Ο Αριστείδης ο Κοιντιλιανός αναφέρει: "...τεχνικώτατον δε τοχρώμα παρά γαρ μόνοις μελωδείταιτοις πεπαιδευμένοις..." Στο μουσικό επίγραμμα η υπάρχουσαομαδοποίηση των "σημάτων" από μόνη της δίνει πληροφορίες για τη χρονική διάρκεια των φθόγγων. Αλλωστευπάρχει δύο φορές η δίχρονη μακρά(ρυθμικό σύμβολο) που διαφοροποιείτη χρονική διάρκεια δυο μεμονωμένων φθόγγων (Δ. ΘΕΜΕΛΗΣ. Ειδικοίτομείς ιστορίας της μουσικής: "Λείψανα της αρχαίας ελληνικής μουσικής"Θεσσαλονίκη 1990). Ετσι παρουσιάζεται ποικιλία χρονικών διαρκειών αποτελούμενη από ήμιση τέταρτα, όγδοα και τρίηχα.
Η εξέλιξη της μελωδίας βαίνει ομαλά και ευφωνα εκτός από το μέσον του τρίτου στίχου που κατά την άποψη μου ό.τι γίνεται, γίνεται σκόπιμα από το συνθέτη. Στο εν λόγω σημείο τρεις φορές επαναλαμβάνεται το εντελώς παράφωνο διάστημα του τριτόνου (Μι υφεση-Λα), το επαναλαμβανόμενο άκουσμα του οποίου προκαλεί έντα-

Στο συμπέρασμα που κατέληξε μπορουμε να διακρίνουμε την ιστορική συνέχεια της μακεδόνικης μουσικήςνια την οποία αναφέρει χαρακτηριστικά: "Το ότι το μουσικό επίγραμμα της Θάσου εντελώς αβίαστα αποκωδικοποιήθηκε με τη βοήθεια των Πινάκωντου Αλυπιου σημαίνει ότι οι Μακεδόνες χρησιμοποιούσαν την ίδια μουσική παρασήμανση (φωνητική και οργανική! με όλους τους άλλους κατοίκους της Ελλάδας. Το γεγονός αυτό αποτελεί ένα στοιχεία από το χώροτης Μουσικής που μαρτυρεί την Ελληνικότητα των Μακεδόνων Από τα αρχαία χρόνια", Ωστόσο, στον ευρύτερο θρακομακεδονικο χώρο του 5ου π.Χ. αιώνα καταγράφεται και μια άλλη μουσική επιγραφή.
Το 1912 έγινε εκσκαφή τούμπας (Τούμουλους) στο χωριό Εσέροβο της Βουλγαρίας και αποκαλύφθηκε ένας τάφος του 5ου π.Χ. αιώνα με πολλά κτερίσματα. Ανάμεσα στα κτερίσματα υπήρχε και ένα χρυσό δαχτυλίδι, το οποίο φέρει χαραγμένο πάνω στη στρόγγυλη πλάκα του Θρακικό επίγραμμα με 61 ελληνικούς χαρακτήρες, εξαιρετικής αρχαιολογικής σπουδαιότητας.
Οι γλωσσολόγοι που δεν γνωρίζουν τη Θρακοφρυγική γλώσσα ακόμη, στηριγμένοι στο λεξιλόγιο γνωστών ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, με μεθόδους της συγκριτικής γλωσσολογίας, προσπάθησαν να μεταφράσουν τα διάφορα φθογγικά σύνολα της επιγραφής. Έτσι μέχρι σήμερα έχουν δοθεί 25 περίπου διαφορετικές υποθετικές ερμηνείες για το επίγραμμα του δαχτυλιδιού του Εσέροβο. Στις ερμηνείες αυτές προστέθηκε πρόσφατα και η μουσική ταυτότητα του επιγράμματος για το οποίο ο καθηγητής Σπυρίδης ανακοίνωσε στο 1ο Βαλκανικό Συνέδριο Φυσικής της Βαλκανικής Ενωσης Φυσικών: "Με τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και με τη βοήθεια των πινάκων του Αλύπιου έγινε αποκωδικοποίηση των ιωνικών μουσικών συμβόλων (που είναι όλα φωνητικά) σε νότες σημερινής μουσικής σημειογραφίας. Διαπιστώθηκε ότι τρεις γραμμές της μελωδίας ανήκουν στον Υπεριώνιο (ή Υπεριάστιο) τρόπο και οι υπόλοιπες πέντε γραμμές ανήκουν στον Υπεραιόλιο τρόπο. Στη μελωδία υπερτερεί το χρωματικό γένος. Το μουσικό εύρος της μελωδίας μπορεί να τραγουδηθεί από όλες τις ανθρώπινες φωνές. Η εξέλιξη της μελωδίας είναι μουσικά και μουσικολογικα ορθή καθώς επίσης και αισθητικά αποδεκτή. Πιθανώς ο ρυθμός της μελωδίας είναι 6/8. Με την προτεινόμενη εκδοχή το επίγραμμα του δαχτυλιδιού του Εεβτονο είναιμέχρι και αρχαιοελληνική παρασημαντικη με τη χρήση αποκλειστικά καιμόνο φωνητικών χαρακτήρων".

1.1. Ε. Στεφανής, "Διονυσιακοί Τεχνίται", Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1988.
Χ. Σωτηρέλης, Ιστορία της Θάσου", Καβάλα 1967. ,
Αθηναίος "Δειπνοσοφιστές", Πλούταρχος "Δημοσθένης", Λούκιανός Προς Απαίδευτον", Γεωργιάδης Αθήνα 1970.
Σπύρίδης Χαράλαμπος "Το μουσικό επίγραμμα της Θάσου", 2ο Συμπόσιο Αρχαιομετρίας, Θεσσαλονίκη