θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Sunday, September 15, 2019

«Δόξα, πίστις, γνώσις». Οί τρεις βαθμοί του βεβαίου, του αληθούς.


 
«Δόξα, πίστις, γνώσις». Οί τρεις βαθμοί του βεβαίου, του αληθούς.

α. Δόξα (δοξασία, δοξάζειν, δοκείν, νομίζειν) = ή άποδοχή του άναποδείκτου ώς αληθούς, συνυπονοουμένου ότι δυνατόν καί νά πλαναται ό αποδεχόμενος αυτό ώς άληθές. ’Αληθές, δηλαδή, είναι εκείνο τό όποιον «νομίζομεν» ώς άληθές. Αύτη είναι ή πρώτη βαθμίς, ή άτελεστέρα τρόπον τινά, του αληθούς, τούτο δέ, διότι ό «δοξάζων» στηρίζεται επί λόγων ούτε ύποκειμενικώς, ούτε άντίκειμενικώς άποχρώντων. (Βλ. «άποχρώντος λόγου νόμος»).

β. Πίστις (πιστεύειν). Ό «πιστεύων» στηρίζεται επί λόγων ύποκειμενικώς μόνον, ούχί δέ καί άντικειμενικώς άποχρώντων. Είναι ή δευτέρα βαθμίς του αληθούς. ’Αληθές είναι εκείνο τό όποιον «πιστεύομεν» ότι είναι άληθές.

γ. Γνώσις (γνωρίζειν). Ό γινώσκων άποδέχεταί τι εκ λόγων ύποκειμενικώς άμα καί άντίκειμενικώς επαρκών. ’Αληθές είναι εκείνο τό όποιον πράγματι (ύποκειμενικώς καί άντίκειμενικώς) είναι άληθές καί γίνεται δεκτόν παρά πάντων ώς άληθές.

Εΐναι ή τρίτη, ή τελειοτέρα βαθμίς τής έννοιας του αληθούς.
'Ο Αισχύλος («’Αγαμέμνων», στ. 1369) άποφθέγγεται : «τό γάρ τοπάζειν του σάφ’ είδέναι δίχα», δηλαδή «τό ύποπτεύειν (ύποπτεύεσθαι, εικάζειν) είναι πολύ διάφορον του σαφώς γνωρίζειν».

Κατά τάς φιλοσοφικάς όθεν άντιλήψεις, μόνον ή «γνώσις» θά έπρεπε ν’ άποτελή τήν άφετηρίαν καί τήν αιτίαν τών σκέψεων καί τών ένεργειών του άνθρώπου.
Θεωρητικώς βεβαίως τούτο είναι όρθόν, έν τώ καθημερινώ όμως βίω τά πράγματα είναι εντελώς διάφορα. Κατά τό πλείστον ή «δόξα» καί ή «πίστις» παρεκίνησαν τον άνθρωπον νά δημιουργήση «άθάνατα έργα» καί νά προβή είς «άπίστευτα κατορθώματα», άλλά νά ύποπέση καί είς ασύγγνωστα λάθη.

Παραθέτομεν σχετικόν στίχον του Σιμωνίδου του Κείου (A.L. σελ. 243) : «τό δοκείν καί τάν άλάθειαν βιάται», δηλαδή, τό νομίζειν (πολλάκις) παραβιάζει καί (αύτήν ακόμη) τήν άλήθειαν. Ό Πλάτων είς τήν «Πολιτείαν» (365 G) αναφέρει τό απόσπασμα τούτο του Σιμωνίδου.