θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Saturday, December 06, 2014

Ο ΠΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ


 
Ο ΠΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

Γιά τήν γενικώτερη τοποθέτησι τού Πλάτωνος στο θέμα τής άνθρωπίνης γνώσεως, νά προσθέσουμε ότι κατ’ αυτόν ή γνώσις έξελίσσεται σάν νά άνεβαίνη τις διαδοχικές βαθμίδες μιας κλίμακος. Τό πρώτο σκαλί είναι ή «εικασία», τό δεύτερο ή «πίστις», τό τρίτο «ή διάνοια» καί τό κορυφαίο ή «έπιστήμη». Όταν ό άνθρωπος φθάνη στήν τελευταία αυτή βαθμίδα, κατακτά τήν άσφαλή καί αναμφισβήτητη γνώσι, πού δέν είναι δυνατόν νά άνατραπή μέ λογικά έπιχειρήματα. ’Έτσι τήν ωρισαν καί οί Στωϊκοί: «Επιστήμην μέν είναι τήν άσφαλή καί βεβαίαν καί άμετάπτωτον υπό λόγου κατάληψιν».


Αυτήν τήν έπιστήμη άνεκάλυψαν οί 'Έλληνες καί έθεσαν τά θεμέλια, έπάνω στά όποια στηρίχθηκαν όλα τά έπί μέρους είδη αυτής, καί είδικώτερα ή φιλοσοφία. Δέν άφησαν πτυχή τής καθαρώς δια­νοητικής αυτής έπιστήμης ανεξερεύνητη. Καί τό άποτέλεσμα: όλα τά ήχηρά ονόματα τής σύγχρονης φιλοσοφίας νά μή έχουν νά προσθέ­σουν τίποτε άλλο στόν τομέα αυτό, παρά νά τάσσωνται στο πλευρό του ενός ή τού άλλου Έλληνος φιλοσόφου καί νά έμπορεύωνται ξέ­νη «πραμάτεια». 'Όλη τους ή συνεισφορά συνίσταται στήν προσαρ­μογή τών έλληνικών θεωριών στήν σύγχρονη πραγματικότητα καί τήν προώθησι τών μεταποιημένων προϊόντων τους στήν κατανάλωσι σε συσκευασία «scientia», μέ τήν όποια οι Λατίνοι αντικατέστησαν την ελληνική λέξι «έπιστήμη», χωρίς νά μπορούν νά προσθέσουν τί­ποτε στό περιεχόμενό της. Καί είδικώτερα μέ τόν Πλάτωνα συμβαίνει τό έξης αμίμητο: νά είναι υποχρεωμένοι δλοι οί σύγχρονοι φιλό­σοφοι ή νά συμφωνήσουν μέ τις άπόψεις του ή νά άπορρίψουν κάποιες άπό αυτές! Καί εδώ εξαντλείται ή δημιουργικότητα τους.

Καί διά τό άληθές του λόγου μερικές σκέψεις έν συντομία. Στόν διάλογο λ.χ. συζητειται διεξοδικά τό αν ή γνώσις είναι υποκειμενική ή αντικειμενική καί άπό τή συζήτησι προκύπτει ότι ή αληθινή γνώσις είναι άντικειμενική. Υποκειμενική γνώσις δέν υπάρχει, παρά μόνον «δόξα», ήτοι άπλή γνώμη. Μέ τόν τρόπο αυτό άνατρέπεται τό δόγμα τοϋ Πρωταγόρα: «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος». Τό θέμα λοιπόν έχει κλείσει γιά τούς Έλληνες ήδη άπό τόν 5ο π.Χ. αί.

Καί όμως ύστερα άπό 21 αιώνες έρχεται ό Γερμανός Κάντιος (1724-1804), προβληματίζεται έκ νέου καί καταλήγει στήν ύπαρξι υποκειμενικής γνώσεως!

Οί Ηράκλειτος, ’Εμπεδοκλής, Επίκουρος ύπεστήριξαν δτι κάθε γνώσις είναι αποτέλεσμα έμπειρίας, ή οποία άποκτάται διά μέσου τών αισθήσεων. Στόν διάλογο καταρρίπτεται και τό δόγμα αύτό.

Καί όμως τήν ίδια περίπου μέ τόν Κάντιο έποχή εμφανίζεται ό ’Άγγλος Χιούμ (1711-1776) καί, στηριζόμενος όχι μόνον σέ έλληνικές θεωρίες, άλλά καί στήν έλληνική λέξι «έμπειρία» καί καταγίνεται μέ τήν θεωρία empirism (έμπειρισμός)!

Τέλος, έρχονται οί λεγόμενοι αίσθησιοκράτες, όπως ό  Άγγλος Τζών Λόκ, πού διατείνεται πώς κάθε γνώσις πηγάζει άπό τις αισθή­σεις· ό άνθρωπος, κατ’ αύτόν, είναι tabula rasa (άγραφη πινακίδα), έπάνω στήν όποια έγγράφεται σταδιακά ή γνώσις ως άποτέλεσμα τών αισθήσεων άληθινά καί πραγματικά είναι όσα ύποπίπτουν στις αισθήσεις μας!

Καί αύτό τό θέμα όμως έχει έξονυχιστικά έρευνηθή στόν διάλογο καί τό συμπέρασμα είναι απορριπτικό καί του δόγματος αυτού. Καί ό μέν νεαρός μαθητής του Θεοδώρου πείθεται, διότι δέν έχει νά άντιτάξη πλέον τίποτε άλλο. Οί νεώτεροι όμως φιλόσοφοι τής δύσεως ούτε στό έπίπεδο του Θεαιτήτου φαίνεται ότι δέν μπορούν νά αρθούν.

Συμπέρασμα: Μόνον ή μελέτη των μεγάλων όντως Ελλήνων φιλοσόφων, καί Ιδίως του Πλάτωνος καί του Άριστοτέλους, άξίζει τον κόπο. Διότι αυτοί προβληματίστηκαν με όλα, τά άνέλυσαν όλα, τά είπαν όλα. Ό,τι έπακολούθησε δεν ήταν παρά φλύαρο αναμάσημα.

Ό μόνος που ειχε τό θάρρος νά τό παραδεχθή καί νά τό όμολογήση, ήταν ό μεγαλύτερος μετά τον Γκαΐτε ποιητής τής Γερμανίας Σίλλερ (1759-1805) στό μνημειώδες ποίημά του μέ τίτλο «Καταραμένε Έλληνα», όπου μέ δοξαστικό, παρά τά φαινόμενα, γιά τούς Έλλη­νες παράπονο, σέ μία κρίσι απόλυτης ειλικρίνειας καί μή άποκρυπτόμενου θαυμασμού αναφωνεί:

 

Καταραμένε Έλληνα, όπου καί νά γυρίσω
 
 τήν σκέψιμου,
 
όπου κι άν στρέψω τήν ψυχή μου,
 
μπροστά μου σέ βρίσκω...
 
………………………………………………………..
 
Επιστήμη ζητώ, μαθηματικά, φιλοσοφία, ιατρική,
 
ΕΣΥ μπροστάρης καί άξεπέραστος.
 
………………………………………………………..