θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Saturday, January 04, 2014

Ο Θεόδωρος ο άθεος και η θεωρία της Παλιγγενεσίας

 

Χάρτης της Κυρήνης

Ο Θεόδωρος ο άθεος και η  θεωρία της Παλιγγενεσίας

Ο Λύσις ο Ταραντίνος που ήταν Πυθαγόρειος και για ένα διάστημα είχε εξοριστεί στην Θήβα όπου έγινε διδάσκαλος του Επαμεινώνδα, επισκεύθηκε την Κυρήνη και παρευρέθηκε στις γιορτές που ήταν αφιερωμένες στον προστάτη Θεό Απόλλωνα.
Σε κάποιο συμπόσιο που δόθηκε στα πλαίσια αυτών των εορτών βρέθηκε ο Θεόδωρος ο άθεος σε διπλανό ανάκλιντρο με τον Λύσι. Η συζήτηση πέρασε από πολλά θέματα ώσπου ο Λύσις ανέπτυξε την θεωρία της Παλιγγενεσίας που ασπάζοντο και οι Πυθαγόρειοι. Του είπε λοιπόν όπως αναφέρει και ο Διογένης ο Λαέρτιος στο 8ο βιβλίο του για την ζωή του Πυθαγόρα τα εξής (1) :
« ο Πυθαγόρας έλεγε για τον εαυτό του πως κάποτε υπήρξε Αιθαλίδης και εθεωρείτο γυιός του Ερμή. (…) Μετά από καιρό γεννήθηκε ως Εύφορβος και πληγώθηκε από τον Μενέλαο. (…) Όταν πέθανε ο Εύφορβος η ψυχή του πήγε στον Ερμότιμο, (…) Όταν πέθανε ο Ερμότιμος, ξαναγεννήθηκε ως Πύρρος, δήλιος ψαράς. Μετά τον θάνατό του ο Πύρρος γεννήθηκε ως Πυθαγόρας και θυμόταν όσα προανεφέρθησαν.
Ο Θεόδωρος ο άθεος σηκώθηκε σχεδόν οργισμένος από αυτά που άκουσε και είπε στον Λύσι πως ότι άκουσε είναι φαντασιώσεις  και κατασκευάσματα πονηρών εγκεφάλων και πως ο άνθρωπος δεν ζεί παρά μία μόνο ζωή και ψυχή δεν υπάρχει αλλά την θεωρία περί ψυχής την κατασκεύασε το ιερατείο για να εκμεταλλεύονται τους αφελείς και αγραμμάτους ανθρώπους.
Ο Λύσις ευγενής και συγκρατημένος απάντησε στον Θεόδωρο τον άθεο παίρνοντας στα χέρια του μία θεατρική μάσκα που ήταν κρεμασμένη στον τοίχο: « Θα προσβάλλεις εσύ και η οικογένειά σου τον Διόνυσο, όπως συνηθίζετε να κάνετε με όλους τους Θεούς, αλλά ο Θεός θα σας συγχωρήσει και θα σας σώσει».
Ο Θεόδωρος ο άθεος δεν έδωσε σημασία στα λόγια του Λύση, αλλά δεν πέρασαν πολλές μέρες που του ήλθαν νέα από την διπλανή πόλη, την Αρσινόη, που σήμερα την ονομάζουν Φαγιούμ.
Σε μια γιορτή του Διονύσου ο γυιός του Θεόδωρου μαζί με άλλα κακομαθημένα και βέβηλα πλουσιόπαιδα της Κυρήνης, συμμετείχαν σε ένα είδος γιορτής μεταμφιεσμένων τυπική για τις γιορτές του Διονύσου.
Η συμμορία του ο γυιού του Θεόδωρου του άθεου έκανε το εξής ιερόσυλο. Άνοιξε γύρω στους είκοσι τάφους Αρσινοητών και τα πορτρέτα τους που παρουσιάζουν τους νεκρούς τα έβαλαν στα πρόσωπά τους.
Δυστυχώς «η κατάρα των νεκρών» όπως θα έλεγαν οι αμαθείς και η μόλυνση από τα πτώματα  έριξαν δέκα από τους αλητήριους στο κρεββάτι με υψηλό πυρετό και ανάμεσά τους και τον γυιό του Θεόδωρου. Εκτός από την αρρώστεια οι δέκα ασθενείς κινδύνευαν  και από την οργή των συγγενών  των νεκρών που συγκεντρώθηκαν γύρω από το σπίτι και απειλούσαν να τους εξοντώσουν.
Ο Θεόδωρος ο άθεος με την βοήθεια ενός φίλου της σχολής τους Αρσινοήτη, έμαθε πως κάτω από το σπίτι περνούσε μία υπόγεια δίοδος που ανήκε στις κατασκευές του ιερού του Διόνυσου. Κρυφίως τώρα πήραν τον γυιό του Θεόδωρου του άθεου και τον φυγάδευσαν μακρυά από το σπίτι.
Το παιδί σώθηκε από την αρρώστεια με τις φροντίδες των ιατρών, αλλά έμαθαν αργότερα πως μετά από τρείς μέρες

τέσσερα από τα άλλα παιδιά είχαν πεθάνει από την μόλυνση και τα άλλα πέντε τα σκότωσαν οι οργισμένοι Αρσινοήτες όταν μπήκαν ένα βράδυ στο σπίτι που το βρήκαν αφύλακτο.
Μετά από ένα μήνα ο Λύσις συνάντησε ξανά τον Θεόδωρο τον άθεο και γνωρίζοντας όλη την ιστορία του υπενθύμισε αυτά που του είχε πεί στο συμπόσιο.
Ο Θεόδωρος ο άθεος όπως ήταν αναμενόμενο αρνήθηκε τις αιτιάσεις του Λύση και ισχυρίστηκε πως όλα έγιναν κάτω από τους νόμους της τύχης και πως οι Θεοί δεν είχαν καμμία ανάμιξη σ’ αυτά.
Ο Λύσις εξοργισμένος από την στάση του Θεόδωρου του άθεου, βλέποντας πως ο άνθρωπος αυτός αρνείται να πεισθεί μετά από μια τόσο προφανή θεϊκή παρέμβαση  του είπε:
« Ακόμη και αν ο Θεός σου παρουσιάζετο μπροστά σου με όλη του την λαμπρότητα, εσύ θα συνέχιζες να οδεύεις στον βέβηλο και υβριστικό δρόμο που χάραξες. Γι αυτό και εγώ από σήμερα δηλώνω πως δεν σε γνωρίζω, αφού το μέλλον σου είναι σκοτεινό και δεν είναι απίθανο και σκύλος μια μέρα να γίνεις.»

(1)
Τοῦτόν φησιν Ἡρακλείδης ὁ Ποντικὸς (Wehrli vii, fg. 89) περὶ αὑτοῦ τάδε λέγειν, ὡς εἴη ποτὲ γεγονὼς Αἰθαλίδης καὶ Ἑρμοῦ υἱὸς νομισθείη· τὸν δὲ Ἑρμῆν εἰπεῖν αὐτῷ ἑλέσθαι ὅ τι ἂν βούληται πλὴν ἀθανασίας. αἰτήσασθαι οὖν ζῶντα καὶ τελευτῶντα μνήμην ἔχειν τῶν συμβαινόντων. ἐν μὲν οὖν τῇ ζωῇ πάντων διαμνημονεῦσαι, ἐπεὶ δὲ ἀποθάνοι τηρῆσαι τὴν αὐτὴν μνήμην. χρόνῳ δ' ὕστερον εἰς Εὔφορβον ἐλθεῖν καὶ ὑπὸ Μενέλεω τρωθῆναι. ὁ δ' Εὔφορβος ἔλεγεν ὡς Αἰθαλίδης ποτὲ γεγόνοι καὶ ὅτι παρ' Ἑρμοῦ τὸ δῶρον λάβοι καὶ τὴν τῆς ψυχῆς περιπόλησιν, ὡς περιεπολήθη καὶ εἰς ὅσα φυτὰ καὶ ζῷα παρεγένετο καὶ ὅσα ἡ 5 ψυχὴ ἐν τῷ Ἅιδῃ ἔπαθε καὶ αἱ λοιπαὶ τίνα ὑπομένουσιν. ἐπειδὴ δὲ Εὔφορβος ἀποθάνοι, μεταβῆναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ εἰς Ἑρμότιμον, ὃς καὶ αὐτὸς πίστιν θέλων δοῦναι ἐπανῆλθεν εἰς Βραγχίδας καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ τοῦ Ἀπόλλωνος ἱερὸν ἐπέδειξεν ἣν Μενέλαος ἀνέθηκεν ἀσπίδα, (ἔφη γὰρ αὐτόν, ὅτ' ἀπέπλει ἐκ Τροίας, ἀναθεῖναι τῷ Ἀπόλλωνι τὴν ἀσπίδα,) διασεσηπυῖαν ἤδη, μόνον δὲ διαμένειν τὸ ἐλεφάντινον πρόσωπον. ἐπειδὴ δ' Ἑρμότιμος ἀπέθανε, γενέσθαι Πύῤῥον τὸν Δήλιον ἁλιέα· καὶ πάντα πάλιν μνημονεύειν, πῶς πρόσθεν Αἰθαλίδης, εἶτ' Εὔφορβος, εἶτα Ἑρμότιμος, εἶτα Πύῤῥος γένοιτο. ἐπειδὴ δὲ Πύῤῥος ἀπέθανε, γενέσθαι Πυθαγόραν καὶ πάντων τῶν εἰρημένων μεμνῆσθαι. 6

Ο Ιεροκλής στο υπόμνημά του Χρυσά Έπη του Πυθαγόρα (στ. 55) σχολιάζοντας το στίχο «Ούτε τα ανέλπιστα να ελπίζεις ούτε και τίποτα να σου διαφεύγει εκ των όντων», καταφέρεται σαφώς εναντίον της πλάνης εκείνων που ερμηνεύσουν κατά γράμμα την πυθαγόρεια και πλατωνική διδασκαλία για τη μετεμψύχωση:
«Εάν κάποιος περιμένει μετά το σωματικό του θάνατο να ντυθεί η ψυχή του το σώμα ενός άλογου ζώου, λόγω των ατελειών του ή φυτού, λόγω της αδράνειας των αισθημάτων του και ο ίδιος, παίρνοντας δρόμο αντίθετο από εκείνους που μεταβάλουν την ουσία του ανθρώπου σε ανώτερο ον, πιστεύει σε ανέλπιστες αξίες, κατακρημνίζοντας την ψυχή του σε μια κατώτερη ουσία, απατάται και αγνοεί τελείως το είδος της ψυχής η οποία ουδέποτε μπορεί να αλλάξει».

(2) Η Κροκοδειλόπολις ή Αρσινόη ήταν αρχαία πόλη της Αιγύπτου στην θέση του σημερινού Φαγιούμ (αραβ. الفيوم, Fayum, Al Fayyum). Λεγόταν αλλιώς και Πτολεμαΐς Ευεργετίς. Η Κροκοδειλόπολη βρίσκεται 130 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας του Καΐρου.