θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Saturday, November 03, 2012

Ή «ύπόθεσις Αμποτ»


O οικογενειακός τάφος των Άμποτ στην Θεσσαλονίκη. Κοιμητήτιο Ευαγγελιστρίας.
 
Απο το βιβλίο του ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΔΗ
"ΑΓΩΝΕΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ"

ΜΠΑΡΜΠΟΥΝΑΚΗΣ
1975

ΠΑΡΑΞΕΝΗ   ΛΗΣΤΕΙΑ

Μια χειμωνιάτικη βραδυά του 1905 με άγριο Βαρδάρη ο Ροβέρτος  Άμποτ , πού πήγαινε σπίτι, έγινε άφαντος!
Αναστάτωση και κατάπληξη στη Θεσσαλονίκη! Γίνονταν πολλοί φόνοι στην πόλη άλλα για εθνικούς λόγους Βουλγάρων και άλλων. Εξαφανίσεις και απαγωγές ολότελα άγνωστες.
Το μυστήριο ήταν σκοτεινότερο γιατί κανένας δεν ήξευρε πώς και γιατί έγινε ή εξαφάνιση. Ήταν ληστεία για Λύτρα; Μα σε μια μεγάλη πόλη;! Ήταν έργο των Βουλγάρων; Μα είχαν τέτοια κώτσια στή Θεσσαλονίκη;!
Ή οικογένεια "Αμποτ είχε τήν γενική εκτίμηση και συμπάθεια  όλου του πληθυσμού. Εβραίοι μεγαλέμποροι και Τούρκοι μπέηδες έτρεξαν να της εκδηλώσουν τήν λύπη και αγανάκτηση τους. Ό Ροβέρτος ιδία ήταν συμπαθέστατος. Ό άτυχος έφηβος ήταν κωφάλαλος.
Ό αρχηγός της οικογενείας, πού είχεν έγκατασταθή στή Θεσσαλονίκη για εμπορικούς λόγους πριν ένα και πλέον αιώνα, ήταν  Άγγλος. Οί απόγονοι του διατήρησαν τήν Άγγλικήν υπηκοότητα, ήταν όμως λαμπροί και εξαίρετοι  Έλληνες πατριώτες. Ή οικογένεια εΐχεν έξελληνισθή όπως και όλες οί άλλες των «Φράγκων». Οί έπιγαμίες και ή ατμόσφαιρα της Θεσσαλονίκης πού ήταν και τότε Ελληνική και μιλούσαν Ελληνικά και όλοι οί Εβραίοι, έκαμαν τήν αφομοίωση.
Ξεσηκώθηκε και το Άγγλικόν Προξενείον. Ό πρόξενος διαμαρτυρήθηκε στον Βαλή για το πάθημα του υπηκόου της Α. Μεγαλειότητος της βασίλισσας Βικτώριας και έζήτησε να σταματήση κάθε ενέργεια των Τουρκικών αρχών για να μήν κινδυνεύσει ή ζωή του αιχμαλώτου. Ή Μεγάλη Βρετανία ήταν τότε σ' όλο το μεγαλείο της, και τα αιτήματα της ήταν παντού νόμοι.
Περνοσΰαν δμως ήμερες και όλοι έπίστευαν ότι ό άμοιρος Ροβέρτος δεν ήταν πια ζωντανός.
Ξάφνου κυκλοφόρησαν φήμες ότι  Έλληνες και Τούρκοι είχαν κάμει τήν απαγωγή για να τζεπώσουν λύτρα.
Ό «Επιθεωρητής» Χιλμή πασάς παρεκάλεσε τότε τον "Ελληνα πρόξενο Κοντογουρη να κινηθή και το Ελληνικό στοιχείο για τήν ανακάλυψη τών κακοποιών και διάσωση του "Αγγλου. 'Εννοούσε βέβαια να κινητοποιηθή ή Ελληνική μυστική οργάνωση, πού ήξευρε τον δυναμισμό της. Ό πρόξενος επιφόρτισε τήν δουλειά στον προξενικό υπάλληλο Ζώη, τον τότε δηλαδή υπολοχαγό και αργότερα στρατηγό Δημήτριο Κάκαβο, πού είχε τον Βάλτο τών Γιαννιτσών και πολλά ανταρτικά σώματα στή δικαιοδοσία του και έγνώριζε καλύτερα τήν ύπαιθρο.
Ό Ζώης άφοΰ βασάνισε πολλές ώρες τό μυαλό του κάλεσε στο γραφείο του κάποιον Κώτσιο Τσιούλη, πού άνηκε στην Όργάνωση, ήταν δραστήριος πράκτορας, έξυπνος και ήξευρε πολύν κόσμο και υπόκοσμο στά χωρία και τήν πόλη. Τον κέρασε καφέ και τσιγάρο και του είπε:
—  Ξέρεις Κώτσο μου γιατί σέ φώναξα; Για τό ζήτημα του  Αμποτ.
—  Α.
— Τον πήραν και τόν εξαφάνισαν ίσως για να ζητήσουν χρήματα. Είναι οί  Αμποτ μια άπ’ τις καλύτερες εδώ Ελληνικές οικογένειες και βοηθούν τόν αγώνα μας μ' όλη τους τήν ψυχή.
—  Βέβαια. Τους έχω και εγώ ακουστά.
—  Αν λοιπόν είναι "Ελληνες αυτοί πού τό έκαμαν είναι και οί άτιμώτεροι τών ανθρώπων.
— Είναι παληάνθρωποι και παληόσκυλα.
— Δικούς μας και μάλιστα πολύ καλούς βρήκαν νά ληστέψουν; Έλειψαν επιτέλους πλούσιοι Εβραίοι, Τούρκοι μπέηδες;
—  Πολύ σωστά. Πρέπει νά φυλάξουμε τους ιδικούς μας, όχι νά τους ξεγυμνώνουμε.
— Μάς εκθέτουν και μάς ρεζιλεύουν. Θά μας μισήση ό καλός εδώ κόσμος. Καταλαβαίνεις. Είναι άξιοι κρεμάλας.
—  Θέλουν και γδάρσιμο.
—  Βούλγαροι και Ρουμάνοι μάς κατηγορούν ότι πιάσαμε τόν  Αγγλο  Αμποτ για νά εξοικονομήσουμε χρήματα γιά τό Κομιτάτο μας.  Έτσι έκαμαν οί κομιτατζήδες πριν μερικά χρόνια με μιαν Αμερικανίδα μις Στόουν. Και οί Τούρκοι είναι αγριεμένοι εναντίον μας.
— Μά γιατί;
— Πιστεύουν ότι εμείς πήραμε σκλάβο τόν  Αμποτ. "Οπως βλέπεις μεγάλο κακό μάς βρήκε. Και πρέπει νά αντιδράσουμε. Σε παρακαλώ λοιπόν να κουνηθής, να τρέξης, να ψάξης δπως ξεύρεις έσύ στα χωριά και στην πόλη και να μάθης ποιοί είναι οι κακούργοι. Και να φροντίσης να άφεθή ζωντανός δ άτυχος αυτός  Αμποτ πού είναι και κωφάλαλος.
—  Βρέ τό καύμένο το παλληκάρι!...
—  Να τό ξέρης. Θα προσφέρης μια πολύ μεγάλη εθνική υπηρεσία. Τό Προξενείο δεν θα τό ξεχάση. Και αν χρειασθούν χρήματα μη τα λυπάσαι. Θα σου τα πληρώσουμε όσα και αν είναι.
—  Φεύγω... Και έννοια σου... Πρόθυμος πάντοτε στίς διαταγές σας θα κάμω τα αδύνατα δυνατά... Θα χαλάσω τον κόσμο.
Ύστερα από 4 ήμερες ξαναπαρουσιάσθηκε στο Προξενείο δ Τσιούλης περίλυπος και απογοητευμένος και είπε μ' ένα βαθύ αναστεναγμό στον Ζώη:
—  Γύρισα πολλά χωριά. Είδα πολλούς και εδώ μέσα... Δεν βρήκα τίποτε. Μά τίποτε... Σίγουρα θά είναι Βούλγαροι ή και Τούρκοι οί κακούργοι. "Αν ήταν ανακατεμένοι και δικοί μας δεν θά μού ξέφευγαν.
Τήν άλλη μέρα βρέθηκε στον κήπο του σπιτιού του "Αμποτ σημείωμα Ελληνικά γραμμένο πού έλεγε ότι αν θέλουν ν' άφεθή ζωντανός δ Ροβέρτος έπρεπε νά στείλουν σε ώρισμένο σημείο λίγο εξω άπ' τή Θεσσαλονίκη 12.000 λίρες. Ήταν χρυσές γιατί ή Τουρκία δεν είχε τότε καθόλου χαρτονομίσματα.
Ή οικογένεια κατώρθωσε νά εξοικονόμηση τό κολοσσιαίο ποσό.  Ίσως τό έδωσε τό Αγγλικό προξενείο.
Τό 1880 πού τρεις ψωροκαπεταναίοι τής Χαλκιδικής πήραν σκλάβο τον "Αγγλο μηχανικό των εκεί μεταλλείων τού Στρατωνίου και ζητούσαν οί αθεόφοβοι 15.000 (!) λίρες παρουσιάσθηκε έπειτα από λίγες ημέρες μ’ ενα μικρό Αγγλικό πολεμικό δ  Άγγλος πρόξενος Θεσσαλονίκης και έφερε τριάντα σακκούλες με 500 λίρες ή καθεμιά !!
Ή Αγγλία ξαναπήρε τά χρήματα άπ' τή Τουρκική κυβέρνηση πού ήταν υπεύθυνη γιά τό πάθημα του υπηκόου τής Α. Μεγαλειότητας τής Βασίλισσας.
Ή οικογένεια φόρτωσε τά λύτρα σ’ ενα μουλάρι — είχαν βάρος πάνω από 60 οκάδες — και τάστειλε μ' ένα έμπιστο υπηρέτη, τόν Βαγγέλη, στο μέρος πού ώριζε τό σημείωμα εξω άπ' τήν πόλη στον δρόμο προς τό Άσβεστοχώρι. Τόν περίμεναν κει κάμποσοι ένοπλοι με πρόσωπα μουντζουρωμένα πού πήραν τό χρυσό φορτίο και έδεσαν τά μάτια τού Βαγγέλη. Δύο από δαύτους τόν γύρισαν όλη τή νύχτα στά υψώματα τής Θεσσαλονίκης και τήν αυγή τόν άφισαν ελεύθερο κοντά στο Παπάφειο.
Ή Τουρκική αστυνομία είχε σταυρώσει τά χέρια σύμφωνα με τήν αξίωση τού  Άγγλου προξένου. Παρουσιάσθηκε και ο Ροβέρτος αφού αλώνισε και αυτός όλη τή νύχτα τους λόφους με δεμένα τά μάτια. Είχε κρατηθή δεμένος σε κάποιο σκοτεινό χωρίς παράθυρα δωμάτιο.
Πέρασαν εβδομάδες. Ή «ύπόθεσις  Αμποτ» κόντευε νά λησμονηθή. Μιά μέρα όμως στή συνοικία τού Ντεπώ (Αποθήκης) δυο δικοί μας ο ένας... κουρέας (!) ήρθαν στά χέρια και άλληλοχτυπήθηκαν γιά τή διανομή των λύτρων! Τους έπιασε ή αστυνομία και ήρθε στο φως και όλη ή τεχνικώτατα οργανωμένη ληστεία. Κύριος ένοχος ήταν δ κηπουρός τού  Άμποτ  άπ' τό Άσβεστοχώρι. Είχε κρύψει κείνο τό βράδυ στον κήπο τρεις συνενόχους. Και όταν δ Ροβέρτος έμπαινε στο σπίτι τού ρίχθηκαν, τόν φίμωσαν, τόν έδεσαν και τόν πήραν. "Εξω δ δρόμος είχε έρημωθή άπ' τόν τρομερό βοριά.
 Έγινε πάλη γιατί δ Ροβέρτος ήταν αθλητικός. Δάγκασε άσχημα τό χέρι κάποιου άπ' τους τρεις. 'Αλλά και οί άλλοι ήταν γεροί άντρες.
Κράτησαν τόν Ροβέρτο σ' ενα άκρινό σπίτι τού 'Ασβεστοχωρίου. Βρέθηκαν και όλες σχεδόν οί λίρες.
Αποκαλύφθηκε ότι αρχηγός ήταν ο... Κώτσος Τσιούλης!! Αυτός έκαμε και τήν όλη όργάνωσι. Καταδικάσθηκαν όλοι άπ' τό  Έκτακτο Δικαστήριο σε πολλά χρόνια φυλακή. Ό Χιλμή πασάς γιά νά έπιτύχη τή συντομώτερη άνέκλητη καταδίκη τους έστειλε στο «Έκτακτο» (Φεφκί Ίλιαντέ) πού ήταν αρμόδιο μονάχα γιά τά πολιτικά αδικήματα τού Βιλαετίου τής Θεσσαλονίκης.
Αφέθηκαν ελεύθεροι με τή Νεοτουρκική μεταπολίτευση τόν Ιούλιο 1908.