NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Saturday, June 25, 2011

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗ ΔΕΞΙΑ;

 
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗ ΔΕΞΙΑ;
 
Κόσμος του Επενδυτή ΣΑΒΒΑΤΟ 25 - ΚΥΡΙΑΚΗ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011
ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗ
 
Οι δεξιές Θέσεις πλησιάζουν την έννοια της φύσης (αφήνοντας ελεύθερες τις παρορμήσεις του πολίτη: ατομικισμός, ανταγωνισμός, αδιαφορία για τον άλλον κ,τ.λ), ενώ οι αριστερές Θέσεις προϋποθέτουν τη θυσία και την αυταπάρνηση. Παρά το γεγονός ότι η μαρξιστική και μη Αριστερά επαγγελλόταν έναν κόσμο ελευθερίας, αφθονίας, ισότητας, αδελφότητας, δικαιοσύνης κ.τ.λ., εντέλει -στον ιστορικό στίβο- αποδείχθηκε ότι τα κομμουνιστικά καθεστώτα διέλυσαν τον μύθο τους, ενώ τα φιλελεύθερα καθεστώτα βρήκαν τρόπους να πα,ακάμΨουν θριαμβευτικά τα ιστορικά εμπόδια.
 
ο ΡΟΥΣΣΩ
«Όποια εκδοχή κι αν εξετάσουμε, αυτές οι διατυπώσεις της Δεξιάς συνιστούν ριζική άρνηση των θέσεων του Ρουσσώ ή της σχολής του Ρουσσώ. Περιγράφουν ουσιαστικά μια κοινωνία επιθετική, εγωιστική και επικίνδυνη. Η θέση της σχολής του Ρουσσώ, αντίθετα, είναι ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός, ήπιος και φιλειρηνικός- και αρχίζει να γίνεται κακός μόλις εμφανίζεται η ιδιοκτησία. Η κτήση αποτελεί έτσι το πρώτο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.
 
Αυτή η ιδέα περιέπλεξε πολύ τα πράγματα, καθώς οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο "φυσικός" άνθρωπος του Ρουσσώ είναι μισός χριστιανός και μισός αριστερός: ήπιος, χωρίς προσωπικά συμφέροντα, με έμφυτη κλίση προς την ισότητα και έτοιμος νια αυταπάρνηση και εξομοίωση με τους άλλους. Όποιος όμως υιοθετεί με πίστη αυτές τις θέσεις διατρέχει τον κίνδυνο να διαψευστεί πικρά. Πλήθος ιστορικών εμπειριών έχει αναλάβει να δείξει ότι τούτο το σχήμα εξιδανικεύει χονδροειδώς μιαν αδύνατη και ανέφικτη κατάσταση πραγμάτων, που κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι έχει ποτέ παρατηρήσει, ούτε καν ανάμεσα στα βρέφη. Η θρυλική ηπιότητα των κατοίκων του Μπαλί, όπως την περιέγραψε η Μάργκαρετ Μιντ τη δεκαετία του '30, δεν φαίνεται να αντανακλά μια κατάσταση που απαντά συχνά στη φαινομενολογία του ανθρώπου. Αυταπάρνηση, τάση προς την ισότητα, εξομοίωση δεν δείχνουν να αποτελούν έμφυτα γνωρίσματα: το πολύ πολύ να συνιστούν περιστασιακούς στόχους που επιτυγχάνονται σε αυστηρά ελεγχόμενες καταστάσεις.
Καθώς δεν υπάρχουν ούτε ιστορικές εμπειρίες ούτε εξελικτικές έρευνες (σχετικές δηλαδή με τη μελέτη της βρεφικής ανάπτυξης) που να μας επιτρέπουν να δεχθούμε την ύπαρξη κοινωνιών ή συναθροίσεων οι οποίες είναι από τη φύση τους ήπιες και ικανές για αυθόρμητη αυταπάρνηση, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι η πολιτική αφετηρία του ανθρώπου βρίσκεται - κατά κάποιο τρόπο - στα δεξιά, πολύ κοντά σε ό,τι περιγράφουν τα προαναφερθέντα αξιώματα. Λόγω του "αρχέτυπου" χαρακτήρα τους, αυτά τα αξιώματα ενδέχεται να θυμίζουν τις πεποιθήσεις ενός μικρού παιδιού στις πρώτες του σχέσεις με τους άλλους: εγωκεντρικές, σχετικά επιθετικές, επιδεικτικές. Αν τούτα τα αξιώματα είναι φυσικά, τότε η ιδέα της Δεξιάς είναι επίσης φυσική, δεδομένου ότι εκφράζει έμφυτες θέσεις, προγενέστερες κάθε παρέμβασης και αδιάφορες για την (έστω και καιροσκοπική) αναγκαιότητα να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες και τα δικαιώματα των άλλων» (σ. 154-55).
 
Μπορει σήμερα να βρίσκουμε μια νεοδεξιά δεξαμενή με ανεπαίσθητο άρωμα Αριστεράς, ενώ το αντίθετο σπανίζει και μάλλον δεν υπάρχει. Η μυρωδιά της Δεξιάς, και πιο συγκεκριμένα της νέας Δεξιάς, απλώνεται κυριαρχικά σε όλη τη Δύση και επεκτείνεται στον υπόλοιπο κόσμο. Με αυτή τη διαπίστωση, ο Σιμόνε δεν εντοπίζει το πρόβλημα στις αμιγώς πολιτικές θέσεις, αλλά το διευρύνει στο «πνεύμα της εποχής», όπου η Δεξιά μεταμορφώνεται σε ατομικισμό, ιδιοκτησία, κατανάλωση, ελεύθερο χρόνο, μιντιακό σύμπαν, αμόκ για διασκέδαση, διόγκωση της επιθυμίας, παγκοσμιοποίηση, ταξίδια, κόσμο του θεάματος, λατρεία του χρήματος, κυριαρχία της όρασης κ.τ.λ. Στην ουσία, δεν πρόκειται για τη γνωστή μας πολιτική παράταξη, αλλά για έναν μαζικό πολιτισμό, ο οποίος σαρώνει κυριολεκτικά τις πρότερες μορφές ζωής, επιβάλλοντας έναν τρόπο ζωής που κατά τον Σιμόνε είναι «δεξιός» χωρίς καν να δηλώνεται.
 
«Η Δεξιά που έχουμε μπροστά μας δεν είναι πια πολιτική παράταξη, αλλά έχει καταστεί μια από τις οικουμενικές πτυχές της νεωτερικότητας, πανταχού παρούσα, φιλική, άπιαστη». Άρα, η Αριστερά πιθανότατα έχει πάψει να διαμορφώνει τον κόσμο -παρά το γεγονός ότι κατά το άμεσο παρελθόν είχε λάβει διαστάσεις πολιτικής θρησκείας -, με αποτέλεσμα το μέγα μέρος της ανθρωπότητας να στρέφεται εξ ενστίκτου προς τη Δεξιά. Με τα λόγια του Σιμόνε: Μήπως ο κόσμος είναι εγγενώς δεξιός;
Ως εκ τούτου, και για του λόγου το αληθές, επιχειρεί μιαν αντιπαράθεση των γενικών γνωρισμάτων Αριστεράς και Δεξιάς.
1. Αξίωμα της ανωτερότητας (εγώ είμαι ο πρώτος, εσύ δεν είσαι τίποτα) - σε αυτό η Αριστερά αντιτάσσει την ισότητα (που δεν είναι φυσική, αλλά αποτέλεσμα αγώνων).
2. Αξίωμα της ιδιοκτησίας (το δικό μου δεν το αγγίζει κανείς) - σε αυτό η Αριστερά απαντά με την ανακατανομή της ιδιοκτησίας.
3. Αξίωμα της ελευθερίας (κάνω αυτό που θέλω και όπως θέλω) - η Αριστερά αντιπροβάλλει τη θέση οτι το δημόσιο συμφέρον υπερτερεί του ατομικού).
4. Αξίωμα της μη παρέμβασης στη ζωή του άλλου - όπου η Αριστερά αποδέχεται την παρέμβαση εν ονόματι του δημόσιου συμφέροντος).
5. Κυριαρχία του ιδιωτικού επί του δημοσίου - (ενώ η Αριστερά υποστηρίζει ότι το δημόσιο συμφέρον υπερέχει για το καλό όλων).
 
Αν προσέξουμε τη γενική ροπή των αξιωμάτων, δεν θα δυσκολευτούμε να συμπεράνουμε ότι οι δεξιές θέσεις πλησιάζουν την έννοια της φύσης (αφήνοντας ελεύθερες τις παρορμήσεις του πολίτη: ατομικισμός, ανταγωνισμός, αδιαφορία για τον άλλον κ.τ.λ.), ενώ οι αριστερές θέσεις προϋποθέτουν τη θυσία και την αυταπάρνηση. Παρά το γεγονός ότι η μαρξιστική και μη Αριστερά επαγγελλόταν έναν κόσμο ελευθερίας, αφθονίας, ισότητας, αδελφότητας, δικαιοσύνης κ.τ.λ., εντέλει -στον ιστορικό στίβο- αποδείχθηκε ότι τα κομμουνιστικά καθεστώτα διέλυσαν τον μύθο τους, ενώ τα φιλελεύθερα καθεστώτα βρήκαν τρόπους να παρακάμψουν θριαμβευτικά τα ιστορικά εμπόδια. Ο αριστερός, με άλλα λόγια, θα πρέπει να στρέφεται κατά των βαθύτερων ενορμήσεών του, αν θέλει να παραμένει σύμφωνος με τις αρχές του, θα λέγαμε μάλιστα ότι θυμίζει κατά τι τον χριστιανό, ο οποίος αναμένει τα πάντα από το ιστορικό μέλλον, που πάντα αναγγέλλεται, αλλά ουδέποτε καταφθάνει. Επ' αυτού, το πείραμα της Σοβιετικής Ρωσίας μπορούμε να πούμε ότι ήταν καθοριστικό για τους πολιτικούς προσαατολισμούς τόσο των Ευρωπαίων όσο και των λαών στις άλλες ηπείρους. Χαρακτηριστικότατο είναι το καθεστώς της Κίνας, που αποδέχθηκε την ελεύθερη αγορά χωρίς να αποτάξει την πολιτική διακυβέρνηση του ενός κόμματος και τους ενός ανδρός.
Στην ιστορική διελκυστίνδα μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, το πλέον ριζικό δεν είναι οι πολιτικές θέσεις και επαγγελίες, όπου προφανώς υπερέχει η Αριστερά, αλλά τα υλικοτεχνικά συμπαρομαρτούντα που συνδέονται άμεσα με τη ζωή και τις ανάγκες. Όταν ο Σιμόνε μιλάει για Δεξιά, εννοεί βέβαια τα «αξιώματα» που αναφέραμε, αλλά κυρίως προβάλλει τον κόσμο της υπερκατανάλωσης, της απόλαυσης, της μιντιακότητας και της νεωτερικότητας ως κατάκτηση της. Έτσι εξηγεί και το γνωστό γεγονός της συχνής «αποστασίας» των αριστερών προς τα δεξιά, ενώ το αντίθετο ολοένα και σπανίζει. Ενώ η Αριστερά οφείλει να θυμίζει διαρκώς το δέον, το καθήκον, την ιστορική επιταγή κ.τ.λ. (κρατώντας κάτι από θρησκευτικό τάγμα), η Δεξιά έχει φυσική σχέση με την κοινωνία, της αρκεί το είναι, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Άρα, αρχομένου του 21ου αιώνα, η Αριστερά είναι αναγκασμένη να ανανεώσει τα επιχειρήματα της, να προσαρμόσει τη συνθηματολογία της στα νέα δεδομένα, με άλλα λόγια να κερδίσει τις μάζες που ήδη έχουν ταχθεί με τη νεωτερικότητα των αναγκών και των επιθυμιών.
 
Δύσκολο καθήκον, τρομερά δύσκολο «ο χρόνος που απομένει είναι ελάχιστος».



  

ΣΦΑΙΡΙΚΗ Ή ΤΡΙΓΩΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ;

«Προμήθεια 2011» στο βουνό των θεών





































ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011
* ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΙΜΗΣ, ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΘΕΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.
* ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ «ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ», ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1/7 ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗ ΑΠΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΑΠΟ ΤΡΑΚΑΡΙΣΜΕΝΟ ΟΧΗΜΑ.

Τα Προμήθεια, ως πανελλήνιος θεσμός που σκοπό έχει να μας φέρει σ’ επαφή με τον πολιτισμό, το πνεύμα και τις αξίες των προγόνων μας, διανύουν ήδη το δέκατο έκτο έτος συνεχούς παρουσίας τους.
Με εμπνευστή και πρωτεργάτη τον καθηγητή του πανεπιστημίου της Στοκχόλμης Τρύφωνα Ολύμπιο, λαμβάνουν χώρα στο φιλόξενο Λιτόχωρο καθώς και στο υπέροχο φυσικό περιβάλλον του Άλσους Προμηθέως, στους πρόποδες του Ολύμπου, όπου χιλιάδες επισκέπτες απ’ όλη την Ελλάδα κι από το εξωτερικό συγκεντρώνονται κάθε χρόνο για να ανταμώσουν κάτω από τον καταγάλανο ουρανό του Όρους των Θεών.
Να γνωρίσουν το ελληνικό πνεύμα και έθος, να τιμήσουν τους αρχαίους φιλοσόφους και τις φιλοσοφικές σχολές με δημόσιες συζητήσεις και εκδηλώσεις, να παρακολουθήσουν καλλιτεχνικά, πολιτισμικά και τελεστικά δρώμενα, να μετάσχουν σ’ αυτά ως αναζωογονητική μύηση στις αρχέγονες πηγές που μας γέννησαν, να νιώσουν με κατάνυξη την πατρώα ψυχή, να έρθουν σ’ επαφή με την κοσμοθέαση των προγόνων μας.
Υπό την αμέριστη αρωγή του Δήμου Δίου – Ολύμπου και των τοπικών αρχών, οι εκδηλώσεις της Παρασκευής 1 Ιουλίου θα πραγματοποιηθούν κυρίως στο Λιτόχωρο, ενδυναμώνοντας την οικονομική ζωή των φιλόξενων κατοίκων του με την εισροή εκατοντάδων επισκεπτών.
Την ημέρα αυτή, από ώρα 17:00 και στα πλαίσια της σύνδεσης των Προμηθείων με τα σύγχρονα προβλήματα, θα πραγματοποιηθεί επίδειξη απεγκλωβισμού τραυματία από τρακαρισμένο όχημα με την συνεργασία ανδρών της τοπικής ΕΜΑΚ (της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Λιτοχώρου) και του τοπικού ΕΚΑΒ, υπό την επιμέλεια του πανελλαδικής κυκλοφορίας περιοδικού Auto Τρίτη.
Στη συνέχεια, ώρα 21:00, θα γίνει πομπή των Προμηθειέων στους κεντρικούς δρόμους του Λιτοχώρου με τη συνοδεία μουσικών οργάνων, η οποία θα καταλήξει στο υπαίθριο θέατρο για να λάβουν χώρα οι τελετές έναρξης των εκδηλώσεων με θεατρικά δρώμενα και συναυλίες.
….Οι γιορτές των Προμηθείων επιχειρούν την ανασύνδεση με τον αρχαίο, παγκοσμίως σεβαστό και πάντοτε επίκαιρο πολιτισμό μας τον οποίο προβάλλουν και αναδεικνύουν στις εκδηλώσεις. Όχι σαν άγονη λατρεία ενός νεκρού παρελθόντος αλλά ως έκφραση του ζωντανού και ρέοντος Λόγου εκείνων στους οποίους αναγνωρίζει η σώφρων ανθρωπότητα ότι τους οφείλει τα πάντα. Ως έναυσμα επίκαιρου και γόνιμου προβληματισμού για διεξόδους στα αδιέξοδα του σήμερα, με άξονα σκέψης και πλαίσιο αναφορών την κοσμοαντίληψη εκείνων.….
Τα Προμήθεια είναι μια γιορτή για όλους όσους τιμούν την ελληνική παιδεία και τον ελληνικό πολιτισμό. Ευπρόσδεκτοι στις γιορτές των Προμηθείων είναι όλοι όσοι νιώθουν πως η διαύγεια σκέψης και οι αξίες των προγόνων μας, μπορούν ν’ αποβούν βατήρας πνευματικής παλιγγενεσίας, ελπίδας και αντίστασης στους μαζικούς ισοπεδωτικούς μηχανισμούς της εποχής μας.
Οράτε το μέλλον, ευγένειαν ασκείτε, επαινείτε αρετήν
Έρρωσθε κι ευδαιμονείτε!
Επιτροπή Προμηθείων 2011

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ «ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ 2011»

Πέμπτη 30 Ιουνίου

Τόπος: Άλσος Προμηθέως

Από ώρα 17:00 Συνάντηση γνωριμίας
Συγκέντρωση και κατασκήνωση στο Άλσος Προμηθέως των φίλων Προμηθειέων απ’ όλη την Ελλάδα.
ώρα 21:00, Συμπόσιο γνωριμίας
Συμπόσιο με τα εδέσματα που θα φέρουν μαζί τους οι κατασκηνωτές και οι επισκέπτες. Θέμα συζητήσεως: “Ο Διόνυσος ως θεός των κοινωνικών αλλαγών”.
Φιλότητα και αδελφότητα αναγκαίες ιδιότητες και καλώς να “συμπίωμεν, συμφάγωμεν και συζητήσωμεν”.

Παρασκευή 1 Ιουλίου
Τόπος: Λιτόχωρο, κεντρικό πάρκο
ώρα 17:30, Ενημέρωση Οδικής Ασφάλειας
Ενημέρωση του κοινού για το σημαντικό θέμα της Οδικής Ασφάλειας όπου χιλιάδες συμπατριώτες μας πληρώνουν βαρύ φόρο αίματος.
Με τη συνεργασία του Περιοδικού Auto Τρίτη, θα.παρουσιαστεί απεγκλωβισμός τραυματία από τρακαρισμένο και φλεγόμενο όχημα παρουσία κοινού με τη συμμετοχή ομάδας της ΕΜΑΚ της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Λιτοχώρου.

Τόπος: Δίον, είσοδος Αρχαιολογικού Μουσείου
ώρα 20:00, Παραλαβή καθάριου ύδατος, χώματος και δάφνης
Δρομείς φέροντες αρχαϊκές ενδυμασίες οπλιτών, θα παραλάβουν από την ιερή πόλη των Μακεδόνων Δίον καθάριον ύδωρ εξαγνιστικό, χώμα και δάφνη, και θα τα μεταφέρουν με ελαφρύ τροχάδην στο Λιτόχωρο (απόσταση 10,2 χλμ.) για τις τελετές ενάρξεως των εκδηλώσεων.

Τόπος: Λιτόχωρο, κεντρικοί οδοί
ώρα 20:45, Προμηθεϊκή Πομπή
Μεγάλη πομπή των Προμηθειέων με πυρσούς, γκάιντες και τύμπανα μέσα από τους κεντρικούς δρόμους του Λιτοχώρου. Η πομπή θα καταλήξει στο υπαίθριο θέατρο του Λιτοχώρου.

Τόπος: Λιτόχωρο, Υπαίθριο Θέατρο
ώρα 21:30, Τελετές έναρξης των Προμηθείων 2011
Τελετουργική έναρξη των εκδηλώσεων του τριημέρου με την αφή του Προμηθεϊκού Πυρός.
ώρα 21:50, “Διονυσιακός Διθύραμβος”
Παρουσίαση Τελετουργικού – θεατρικού δρώμενου από την Ομάδα «Διόνυσος Ελευθερεύς».
ώρα 23:00, Κάβειρος
Συναυλία του μουσικού σχήματος «Κάβειρος».
ώρα 23:30, Τέθριππον
Συναυλία του μουσικού σχήματος «Τέθριππον».

Σάββατο 2 Ιουλίου

Τόπος: Ενιπέας
ώρα 10:00, Επίσκεψη στα νερά του Ενιπέα
Συγκέντρωση των ενδιαφερομένων στις 10:00 στην κεντρική πλατεία του Λιτοχώρου και αναχώρηση για τα νερά του Ενιπέα (στην κατεύθυνση προς Πριόνια).

Τόπος: Άλσος Προμηθέως
ώρα 10:00, Επίκουρος - Δημόσια Συζήτηση
Δημόσια συζήτηση για τον αρχαίο φιλόσοφο Επίκουρο και την Επικούρεια φιλοσοφία
ώρα 11:00, Παίδων Δρώμενα: Το Κέρας της Αμάλθειας
Το Κέρας της Αμάλθειας αποτελεί ένα κυνήγι θησαυρού γνώσεων και λέξεων όπου μέσα απο διασκεδαστικό παιχνίδι, τα παιδιά γίνονται κοινωνοί της γλώσσας και της ιστορίας.
Συμμετέχουν όλα τα παιδιά στο Άλσος.
ώρα 14:00, Δημόσια Συζήτηση για την Πυθαγόρειο φιλοσοφία
ώρα 15:00, Μαγείρευμα του Κυκεώνα
Προετοιμασία και μαγείρευμα του κυκεώνα (αρχαιοελληνικό έδεσμα μαγειρευμένο από ποικιλία δημητριακών).
ώρα 17:30, Παίδων Δρώμενα
Αθλοπαιδιές, αγωγή και δημιουργική απασχόληση των παιδιών.
ώρα 18:15, Διανομή του Κυκεώνα
Αρχαιοελληνικό έδεσμα μαγειρευμένο από ποικιλία δημητριακών.
Επιμέλεια: Πολιτιστικός Σύλλογος «Προμηθεύς Πυρφόρος».
ώρα 18:30, Ποιητικόν Βήμα
Απαγγελίες Ποιητών με θέμα: Προμηθέας – Προμηθεϊκό Πυρ
ώρα 21:00, Καλωσόρισμα
Χαιρετισμοί επισήμων, Χαιρετισμός Τρύφωνος Ολύμπιου
ώρα 21:30, Έναρξη μυσταγωγικών δρώμενων υπό τον τίτλο: “Προμηθεϊκόν Πυρ, Αείζωον και αεί υπάρχον“
ώρα 23:00, Βακχεύεστε!
Βακχική μουσική και διονυσιακός χορός με τη συμμετοχή όλων των παρευρισκομένων.

Κυριακή 3 Ιουλίου


Τόπος: Άλσος Προμηθέως
ώρα 09:30, Τελετή Ηλιοδίτης
ώρα 10:30, Ονοματοδοσίες με το τυπικό της πατρώας παράδοσης.
ώρα 12:00, Κοινό των Ελλήνων
Καθιερωμένη συζήτηση των διοργανωτών με τους επισκέπτες των Προμηθείων για θέματα που άπτονται του ελληνισμού.
ώρα 14:00, Λήξη των Προμηθείων 2011

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης «O λόγος στην Πνύκα»


Θεόδωρος Κολοκοτρώνης «O λόγος στην Πνύκα»


Εφημερίς "Ο Αιών", 13 Νοεμβρίου 1838

Παιδιά μου!

Εις τον τόπο τούτο, οπού εγώ πατώ σήμερα, επατούσαν και εδημηγορούσαν τον παλαιό καιρό άνδρες σοφοί, και άνδρες με τους οποίους δεν είμαι άξιος να συγκριθώ και ούτε να φθάσω τα ίχνη των. Εγώ επιθυμούσα να σας ιδώ, παιδιά μου, εις την μεγάλη δόξα των προπατόρων μας, και έρχομαι να σας ειπώ, όσα εις τον καιρό του αγώνος και προ αυτού και ύστερα απ' αυτόν ο ίδιος επαρατήρησα, και απ' αυτά να κάμωμε συμπερασμούς και δια την μέλλουσαν ευτυχίαν σας, μολονότι ο Θεός μόνος ηξεύρει τα μέλλοντα. Και δια τους παλαιούς Έλληνας, οποίας γνώσεις είχαν και ποία δόξα και τιμήν έχαιραν κοντά εις τα άλλα έθνη του καιρού των, οποίους ήρωας, στρατηγούς, πολιτικούς είχαν, δια ταύτα σας λέγουν καθ' ημέραν οι διδάσκαλοί σας και οι πεπαιδευμένοι μας. Εγώ δεν είμαι αρκετός. Σας λέγω μόνον πως ήταν σοφοί, και από εδώ επήραν και εδανείσθησαν τα άλλα έθνη την σοφίαν των.
Εις τον τόπον, τον οποίον κατοικούμε, εκατοικούσαν οι παλαιοί Έλληνες, από τους οποίους και ημείς καταγόμεθα και ελάβαμε το όνομα τούτο. Αυτοί διέφεραν από ημάς εις την θρησκείαν, διότι επροσκυνούσαν τες πέτρες και τα ξύλα. Αφού ύστερα ήλθε στον κόσμο ο Χριστός, οι λαοί όλοι επίστευσαν εις το Ευαγγέλιό του, και έπαυσαν να λατρεύουν τα είδωλα. Δεν επήρε μαζί του ούτε σοφούς ούτε προκομμένους, αλλ' απλούς ανθρώπους, χωρικούς καί ψαράδες, και με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος έμαθαν όλες τες γλώσσες του κόσμου, οι οποίοι, μολονότι όπου και αν έβρισκαν εναντιότητες και οι βασιλείς και οι τύραννοι τους κατέτρεχαν, δεν ημπόρεσε κανένας να τους κάμη τίποτα. Αυτοί εστερέωσαν την πίστιν.
Οι παλαιοί Έλληνες, οι πρόγονοί μας, έπεσαν εις την διχόνοια και ετρώγονταν μεταξύ τους, και έτσι έλαβαν καιρό πρώτα οι Ρωμαίοι, έπειτα άλλοι βάρβαροι καί τους υπόταξαν. Ύστερα ήλθαν οι Μουσουλμάνοι και έκαμαν ό,τι ημπορούσαν, δια να αλλάξη ο λαός την πίστιν του. Έκοψαν γλώσσες εις πολλούς ανθρώπους, αλλ' εστάθη αδύνατο να το κατορθώσουν. Τον ένα έκοπταν, ο άλλος το σταυρό του έκαμε. Σαν είδε τούτο ο σουλτάνος, διόρισε ένα βιτσερέ [αντιβασιλέα], έναν πατριάρχη, καί του έδωσε την εξουσία της εκκλησίας. Αυτός και ο λοιπός κλήρος έκαμαν ό,τι τους έλεγε ο σουλτάνος. Ύστερον έγιναν οι κοτζαμπάσηδες [προεστοί] εις όλα τα μέρη. Η τρίτη τάξη, οι έμποροι και οι προκομμένοι, το καλύτερο μέρος των πολιτών, μην υποφέρνοντες τον ζυγό έφευγαν, και οι γραμματισμένοι επήραν και έφευγαν από την Ελλάδα, την πατρίδα των, και έτσι ο λαός, όστις στερημένος από τα μέσα της προκοπής, εκατήντησεν εις αθλίαν κατάσταση, και αυτή αύξαινε κάθε ήμερα χειρότερα• διότι, αν ευρίσκετο μεταξύ του λαού κανείς με ολίγην μάθηση, τον ελάμβανε ο κλήρος, όστις έχαιρε προνόμια, ή εσύρετο από τον έμπορο της Ευρώπης ως βοηθός του ή εγίνετο γραμματικός του προεστού. Και μερικοί μην υποφέροντες την τυραννίαν του Τούρκου και βλέποντας τες δόξες και τες ηδονές οπού ανελάμβαναν αυτοί, άφηναν την πίστη τους και εγίνοντο Μουσουλμάνοι. Καί τοιουτοτρόπως κάθε ήμερα ο λαός ελίγνευε καί επτώχαινε.
Εις αυτήν την δυστυχισμένη κατάσταση μερικοί από τους φυγάδες γραμματισμένους εμετάφραζαν και έστελναν εις την Ελλάδα βιβλία, και εις αυτούς πρέπει να χρωστούμε ευγνωμοσύνη, διότι ευθύς οπού κανένας άνθρωπος από το λαό εμάνθανε τα κοινά γράμματα, εδιάβαζεν αυτά τα βιβλία και έβλεπε ποίους είχαμε προγόνους, τι έκαμεν ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης και άλλοι πολλοί παλαιοί μας, και εβλέπαμε και εις ποίαν κατάσταση ευρισκόμεθα τότε. Όθεν μας ήλθεν εις το νου να τους μιμηθούμε και να γίνουμε ευτυχέστεροι. Και έτσι έγινε και επροόδευσεν η Εταιρεία.
Όταν αποφασίσαμε να κάμωμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα ούτε πως δεν έχομε άρματα ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε «πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα», αλλά ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση.
Εις τον πρώτο χρόνο της Επαναστάσεως είχαμε μεγάλη ομόνοια και όλοι ετρέχαμε σύμφωνοι. Ο ένας επήγεν εις τον πόλεμο, ο αδελφός του έφερνε ξύλα, η γυναίκα του εζύμωνε, το παιδί του εκουβαλούσε ψωμί και μπαρουτόβολα εις το στρατόπεδον και εάν αυτή η ομόνοια εβαστούσε ακόμη δύο χρόνους, ηθέλαμε κυριεύσει και την Θεσσαλία και την Μακεδονία, και ίσως εφθάναμε και έως την Κωνσταντινούπολη. Τόσον τρομάξαμε τους Τούρκους, οπού άκουγαν Έλληνα και έφευγαν χίλια μίλια μακρά. Εκατόν Έλληνες έβαζαν πέντε χιλιάδες εμπρός, και ένα καράβι μιαν άρμάδα. Άλλά δεν εβάσταξε!.
Ήλθαν μερικοί και ηθέλησαν να γένουν μπαρμπέρηδες εις του κασίδη το κεφάλι. Μας πονούσε το μπαρμπέρισμά τους. Μα τι να κάμομε; Είχαμε και αυτουνών την ανάγκη. Από τότε ήρχισεν η διχόνοια και εχάθη η πρώτη προθυμία και ομόνοια. Και όταν έλεγες τον Κώστα να δώσει χρήματα διά τας ανάγκας του έθνους ή να υπάγει εις τον πόλεμο, τούτος επρόβαλλε τον Γιάννη. Και μ' αυτόν τον τρόπο κανείς δεν ήθελε ούτε να συνδράμει ούτε να πολεμήσει. Και τούτο εγίνετο, επειδή δεν είχαμε ένα αρχηγό και μίαν κεφαλή. Άλλά ένας έμπαινε πρόεδρος έξι μήνες, εσηκώνετο ο άλλος και τον έριχνε και εκάθετο αυτός άλλους τόσους, και έτσι ο ένας ήθελε τούτο και ο άλλος το άλλο. Ίσως όλοι ηθέλαμε το καλό, πλην καθένας κατά την γνώμη του. Όταν προστάζουνε πολλοί, ποτέ το σπίτι δεν χτίζεται ούτε τελειώνει. Ο ένας λέγει ότι η πόρτα πρέπει να βλέπει εις το ανατολικό μέρος, ο άλλος εις το αντικρινό και ο άλλος εις τον Βορέα, σαν να ήτον το σπίτι εις τον αραμπά και να γυρίζει, καθώς λέγει ο καθένας. Με τούτο τον τρόπο δεν κτίζεται ποτέ το σπίτι, αλλά πρέπει να είναι ένας αρχιτέκτων, οπού να προστάζει πως θα γενεί. Παρομοίως και ημείς εχρειαζόμεθα έναν αρχηγό και έναν αρχιτέκτονα, όστις να προστάζει και οι άλλοι να υπακούουν και να ακολουθούν. Αλλ' επειδή είμεθα εις τέτοια κατάσταση, εξ αιτίας της διχόνοιας, μας έπεσε η Τουρκιά επάνω μας και κοντέψαμε να χαθούμε, και εις τους στερνούς επτά χρόνους δεν κατορθώσαμε μεγάλα πράγματα.
Εις αυτή την κατάσταση έρχεται ο βασιλεύς, τα πράγματα ησυχάζουν και το εμπόριο και ή γεωργία και οι τέχνες αρχίζουν να προοδεύουν και μάλιστα ή παιδεία. Αυτή η μάθησις θα μας αυξήσει και θα μας ευτυχήσει. Αλλά διά να αυξήσομεν, χρειάζεται και η στερέωσις της πολιτείας μας, η όποία γίνεται με την καλλιέργεια και με την υποστήριξη του Θρόνου. Ο βασιλεύς μας είναι νέος και συμμορφώνεται με τον τόπο μας, δεν είναι προσωρινός, αλλ' η βασιλεία του είναι διαδοχική και θα περάσει εις τα παιδιά των παιδιών του, και με αυτόν κι εσείς και τα παιδιά σας θα ζήσετε. Πρέπει να φυλάξετε την πίστη σας και να την στερεώσετε, διότι, όταν επιάσαμε τα άρματα είπαμε πρώτα υπέρ πίστεως και έπειτα υπέρ πατρίδος. Όλα τα έθνη του κόσμου έχουν και φυλάττουν μια Θρησκεία. Και αυτοί, οι Εβραίοι, οι όποίοι κατατρέχοντο και μισούντο και από όλα τα έθνη, μένουν σταθεροί εις την πίστη τους.
Να μην έχετε πολυτέλεια, να μην πηγαίνετε εις τους καφενέδες και τα μπιλιάρδα. Να δοθείτε εις τας σπουδάς σας και καλύτερα να κοπιάσετε ολίγον, δύο και τρεις χρόνους και να ζήσετε ελεύθεροι εις το επίλοιπο της ζωής σας, παρά να περάσετε τέσσαρους - πέντε χρόνους τη νεότητά σας, και να μείνετε αγράμματοι. Να σκλαβωθείτε εις τα γράμματα σας. Να ακούετε τας συμβουλάς των διδασκάλων και γεροντοτέρων, και κατά την παροιμία, "μύρια ήξευρε και χίλια μάθαινε". Η προκοπή σας και ή μάθησή σας να μην γίνει σκεπάρνι μόνο διά το άτομό σας, αλλά να κοιτάζει το καλό της κοινότητος, και μέσα εις το καλό αυτό ευρίσκεται και το δικό σας [καλό].
Εγώ, παιδιά μου, κατά κακή μου τύχη, εξ αιτίας των περιστάσεων, έμεινα αγράμματος και δια τούτο σας ζητώ συγχώρηση, διότι δεν ομιλώ καθώς οι δάσκαλοι σας. Σας είπα όσα ο ίδιος είδα, ήκουσα και εγνώρισα, δια να ωφεληθήτε από τα απερασμένα και από τα κακά αποτελέσματα της διχονοίας, την οποίαν να αποστρέφεσθε, και να έχετε ομόνοια. Εμάς μη μας τηράτε πλέον. Το έργο μας και ο καιρός μας επέρασε. Και αι ημέραι της γενεάς, η οποία σας άνοιξε το δρόμο, θέλουν μετ' ολίγον περάσει. Την ημέρα της ζωής μας θέλει διαδεχθή η νύκτα του θανάτου μας, καθώς την ημέραν των Αγίων Ασωμάτων θέλει διαδεχθή η νύκτα και η αυριανή ήμερα. Εις εσάς μένει να ισάσετε και να στολίσετε τον τόπο, οπού ημείς ελευθερώσαμε• και, δια να γίνη τούτο, πρέπει να έχετε ως θεμέλια της πολιτείας την ομόνοια, την θρησκεία, την καλλιέργεια του Θρόνου και την φρόνιμον ελευθερία.
Τελειώνω το λόγο μου.

Ζήτω ο Βασιλεύς μας Όθων! Ζήτω οι σοφοί διδάσκαλοι! Ζήτω η Ελληνική Νεολαία!

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης 8 Οκτωβρίου 1838

Saturday, June 18, 2011

Έασον την κόμη σου περιπεπλεγμένην...

Το τραγούδι " Άστα τα μαλάκια σου ανακατωμένα" τραγουδισμένο στα αρχαία Ελληνικά.

http://www.youtube.com/watch?v=NCaV1sEWvcE

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ

(30 Ιουνίου & 1, 2, 3 Ιουλίου 2011)

Μια ιδεολογική προσέγγιση

Τα Προμήθεια εντάσσονται στο χώρο του κινήματος αναστηλώσεως του Ελληνικού έθους, υπό την σημαία ενός νέου Ελληνικού Διαφωτισμού. Διαχρονικές αξίες του πολιτισμού των Ελλήνων, οι οποίες δια της βίας εκδιώχθηκαν από το προσωπικό και κοινωνικό μας ‘είναι’, αναβιώνουν στην συνείδησή μας, για να αναγεννήσουν την νέα Ελλάδα. Στην παρούσα δε ιδεολογική ξηρασία, το Προμηθεϊκό κίνημα αποτελεί όαση και προοπτική, παρέχοντας ένα όραμα δημιουργίας, αξιοπρέπειας και επιβιώσεως των Ελλήνων.

Όρια και τόπος

Τα Προμήθεια έχουν εξ’ αρχής οριστεί να αποτελούν ιδεολογικό τόπο όλων των εκφάνσεων και κατευθύνσεων που η ελληνική γραμματεία και το ελληνικό έθος έχουν αναδείξει. Συνεπώς δεν περιορίζονται να εκφράζουν μια σχολή, π.χ. τον Ορφισμό, ή Επικουρισμό, αλλά όλες τις τάσεις που έχουν εμφανιστεί στην ιστορία μας, από την απαυγή του έθνους μας μέχρι την βαθμιαία κατάλυση του έθους, κατά τους πέντε πρώτους αιώνες της καθεστικυΐας χρονολογήσεως. Έτσι όλοι οι εραστές της Ελλάδας έχουν την θέση τους στα Προμήθεια.

Τα Προμήθεια δεν μπορούν να καταταγούν ή να συσχετιστούν με πολιτικά μορφώματα που δέσποσαν στον εικοστό αιώνα, όπως ο φασισμός, σοσιαλισμός, αναρχισμός, ή φιλελευθερισμός. Δεν αγγίζουν καν αυτά τα μορφώματα, ούτε αυτά μπορούν να επηρεάσουν ή να αιχμαλωτίσουν την ιδεολογική μας αναζήτηση. Η ελληνική αρχή λ.χ. του ‘εναρέτου πολίτη’, που είναι μια σταθερά διαρκείας, στέκεται υπεράνω αυτών των μορφωμάτων, διότι κανένας –ισμός και καμιά κοινωνία δεν προοδεύει χωρίς αυτή την βασική αρχή. Γι’ αυτό κάθε προσπάθεια κατατάξεως σε –ισμούς νεωτέρας εποχής είναι μάταιη.

Δύο θεμελιώδεις αρχές

Επιγραμματικότατα αναφέρουμε δύο γενικές αρχές, που είναι απαραίτητες και ικανές για την συστράτευση στα Προμήθεια. Οι αρχές αυτές είναι το αίτιο και η δύναμη γενέσεως παραγώγων αρετών και θεσμών.

Πρώτη αρχή: Παραδοχή της Ελληνικής Κοσμογονίας

Γενική αρχή είναι η δόξα ότι το σύμπαν είναι αείζωο, αΐδιο, αείρροο και αυτοπροσδιοριζόμενο, όμοιο του εαυτού του, δεν επιδέχεται εξωγενή γενεσιουργό αιτία, κανένα εξωγενή δημιουργό, δεν είναι κτίσμα κανενός, και ουδείς εξωγενής θεός παρεμβαίνει στην ύπαρξή του. Εκ του σύμπαντος έχει προκύψει ο κατά ροπήν οριζόμενος Κόσμος, ο οποίος υπόκειται στην Ανάγκη και Ειμαρμένη, και εντός του οποίου και εκ του οποίου έχουμε προκύψει εμείς οι άνθρωποι και οι θεϊκές οντότητες. Ο Κόσμος ενέχει λογική διάρθρωση και σπερματικά στοιχεία διαννοίας και νοημοσύνης εκ των οποίων συγκροτείται η ανθρώπινη διάννοια και νοημοσύνη, δια των οποίων ερμηνεύουμε τα κοσμικά και ανθρώπινα φαινόμενα. Τούτο δε είναι η βάση της φιλοσοφίας και επιστήμης.

Ο ορισμός του ‘κόσμου’ εκ του κοσμέω-κοσμώ, ενέχει βασικές έννοιες ευταξίας, νόμου, κάλλους και οικονομίας, εκ των οποίων ορίζεται, κατά συνέπεια, με λογική ταξινόμηση η κατά φύσιν δημιουργηθείσα κοινωνία και πολιτεία των Ελλήνων. Αυτή η θέση σχηματίζει το υπόβαθρο για τον ορισμό του ‘θείου’ και πολλών παραγώγων ορισμών, καθιστάμενη θεμελιώδης για τον σχηματισμό του ελληνικού έθους. Απορρίπτουμε, συνεπώς, την καθεστικυΐα δοξασία περί εξωγενούς δημιουργού, την θεωρούμε ως μη αρμόζουσα με το ελληνικό έθος και επιδιώκουμε την αποβολή της από την κοινωνική συνειδηση. Απορρίπτουμε εισέτι την θέση του εξωκοσμικού Λόγου και την μονοπώληση του Λόγου από εκλεκτούς αντιπροσώπους και θεωρούμε έκαστον των Ελλήνων φορέα Λόγου και κριτικής σκέψεως, που τον καθιστούν υπεύθυνο για τις πράξεις του. Μ’ άλλα λόγια, οι κοσμογονικές, θεογονικές και κοσμολογικές δοξασίες αποτελούν την αφετηρία και τον αρχέγονο κορμό για το χτίσιμο λογικής πολιτείας. Γι’ αυτό η ελληνική κοσμογονία πρέπει να γίνει κοινή δοξασία της κοινωνίας της Ελλήνων και βασική θέση για την θέσπιση των Προμηθείων.

Δεύτερη αρχή: Δοξασία περί του γένους των Ελλήνων

Δεσπόζουσα, γενεσιουργός και υπαρτέρα πάντων αρχή είναι η αποδοχή της

υπάρξεως και του

‘αυτοχθόνου’ του ελληνικού γένους. Το ελληνικό έθνος δεν αποτελεί παρακλάδι κάποιας φυλής, όπως της ινδοευρωπαϊκής, αλλά είναι γέννημα της πατρώας γης σε μη αναγνωρίσιμους χρόνους. Είναι έθνος γεννήτωρ του ομωνύμου έθους και πολιτισμού, και μέχρι την κατάλυσή του δεν είχε ενστερνιστεί ή υποκλέψει άλλο έθος, δεν είχε υφαρπάξει ξένη ταυτότητα, αλλά είχε από μόνο του γεννήσει τον εαυτό του ως έθνος, έχοντας έτσι το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού του. Είναι αυτογέννητον έθνος, το οποίο διαμορφώθηκε και διαφοροποιήθηκε στο χρόνο πάνω πάντοτε σε βασικούς και αιώνιους πυλώνες, και ένας εξ’ αυτών είναι η αρχή της κοσμογονίας. Φορείς του έθνους είναι οι Έλληνες, οι οποίοι έχουν την υποχρέωση και την τιμή να μεταφέρουν και να αναπαράγουν αυτό το έθος. Ανατροπή, αναίρεση, ή εκφυλισμός του έθους συνεπάγεται αναίρεση του έθνους καθ’ αυτού. Στην νεωτέρα εποχή το γένος των Ελλήνων έχει αποβάλλει το έθος του και έχει υιοθετήσει ξένο έθος, με αποτέλεσμα να παλινδρομεί, να μιμείται, να πιθηκίζει και να χάνει τον προορισμό του και το όραμά του.

Σ’ αντίθεση προς τους άλλους αρχαίους λαούς, οι Έλληνες πρώτοι ολοκλήρωσαν την έννοια πολιτισμός στα μέτρα της εποχής τους και παρέδωσαν τον δρόμο προς ανάπτυξη ολόκληρης της ανθρωπότητας. Οφείλουμε συνεπώς να δεχτούμε ότι οι Έλληνες γέννησαν πολιτισμένο έθος. Έθος δε είναι ένα σύστημα δοξασιών, αντιλήψεων και πρακτικών που προκύπτει από το επίπεδο προόδου ενός λαού, καθρεπτίζει την σχέση του με τον πολιτισμό και αποτελεί την βάση και ουσία για τον σχηματισμό έθνους. Το αρχαίο ελληνικό έθος εξέφραζε την αιχμή του πολιτισμού, ήταν πρωτοπόρο και γνήσιο, μηδέποτε μιμούμενο κάποιο άλλο. Το νέο ελληνικό εκφράζει καθυστέρηση, μίμηση και υποτέλεια.

Γενική παραδοχή της πρωτίας του ελληνικού έθους

Το σύνολον Κοσμογονία, Ελληνογονία και πολιτισμός τροφοδοτούσε ένα σύστημα αξιών και α

ρετών, εντός των οποίων ενυπήρχε το καλόν και το λογικόν και εκ των οποίων προέκυπτε ο ελληνικός εθνικός χαρακτήρας. Η φύση της Κοσμογονίας και Ελληνογονίας υπαγόρευε την ηθική και τον Λόγον, δια του οποίου αναζητάτο η αλήθεια. Η «γνώση» για τους Έλληνες αποτελεί την αρχή απάντων των δημιουργιών. Προϊόν της συνεργίας ηθικής και καλού, ως και νοημοσύνης, ορθού λόγου, και γνώσεως ήταν ο Ελληνικός Διαφωτισμός και Ανθρωπισμός, ο οποίος εκφράστηκε παντοιοτρόπως. Στη Φιλοσοφία – λέει ο Φ. Ένγκελς – όπως και σε πολλούς άλλους τομείς, αναγκαζόμαστε κάθε τόσο να ξαναγυρνούμε στις κατακτήσεις του μικρού αυτού λαού, που τα καθολικά του χαρίσματα και η δραστηριότητά του του εξασφάλισαν στην ιστορία της εξέλιξης της ανθρωπότητας μια θέση που κανείς άλλος λαός δεν μπορεί να του τη διεκδικήσει… στις πολυποίκιλες μορφές της ελληνικής φιλοσοφίας υπάρχουν κιόλας, σε εμβρυακή κατάσταση, στην πορεία της ανάπτυξής τους, όλες σχεδόν οι απόψεις των κατοπινών θεωριών για τον κόσμο. (Φ. Ενγκελς: “Διαλεκτική της φύσης”.) Τώρα αναζητούμε τον νέο Ελληνικό Ανθρωπισμό.

Συμβατότητα με το παρόν

Τέλος δε, οφείλουμε να δεχτούμε ότι το ελληνικό έθος είχε συνέχεια ακόμη και σε περιόδους πνευματικής κατοχής, όπως στο Βυζάντιο, χωρίς να είναι κυρίαρχο. Εμείς είμαστε οι σημερινοί φορείς αυτού του μη κυριάρχου έθους και επιδιώκουμε την αναβάθμισή του σε κυρίαρχη θέση. Επιδιώκουμε την επικράτηση των αρχών, αξιών και αρετών, την εδραίωση του Νοός και της γνώσεως, όπως αυτή ορίζεται από τις σταθερές του έθους μας, για να προάγουμε ένα καλύτερο κόσμο. Επιδιώκουμε επίσης να συνδέσουμε το αρχαίο έθος με τον σύγχρονο ορισμό πολιτισμού. Οι πράξεις μας στα Προμήθεια αποσκοπούν στην παλιγεννεσία του έθους, για τον απλό λόγο ότι είναι συμβατό με μια προηγμένη κοινωνία στο παρόν. Είμαστε ένα λαϊκό κίνημα, πιστεύουμε ότι ο αφυπνιζόμενος λαός θα μεταμορφώσει την Ελλάδα σε Κοινωνία της Γνώσεως και της Αρετής, μέσα από ένα νέο Ελληνικό Διαφωτισμό και Ανθρωπισμό.

Τρύφων Ολύμπιος

Η κατασκευασμένη γλώσσα που μάθαμε να αποκαλούμε “Δημοτική”

Ακολουθώντας τους σοβιετικούς δημοσιογραφικούς κανόνες χρησιμοποιούσε τη φωνητική γραφή παραμένοντας πιστός στις διεθνιστικές απόψεις.

ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ.

Friday, June 17, 2011

Ἡ διαστρέβλωση τοῦ μύθου τῆς «Ἠ λέκτρας» ἀπὸ τὸν Φρόυντ



Ἡ διαστρέβλωση τοῦ μύθου τῆς «Ἠ λέκτρας» ἀπὸ τὸν Φρόυντ

∆ΑΥΛΟΣ/284, Ὀκτώβριος 2005

H προσέγγιση τοῦ Ἀρχαίου Ἑλ λη νι κοῦ Θε ά τρου ἀ πὸ ἀ μύ ητους ἐμ πε ρι έ χει τὸν κίν δυ νο τῆς δι α στρέ βλω σης καὶ τῆς βε βήλω σης τοῦ πο λι τι στι κοῦ αὐ τοῦ προ ϊ όν τος συ νι στῶν τας τὴν «ὕ βριν» (μὲ τὴν ἀρ χαί α ἑλ λη νι κὴ ἔν νοι α). ∆ι ε ξά γε ται ὅ μως καὶ μί α ἐ σκεμ μέ νη ἐ πι χεί ρη ση κα τα συ κο φάν τη σης τῶν δη μι ουρ γῶν του, ἡ ὁ ποί α μπο ρεῖ νὰ χα ρα κτη ρί ζε ται ἐ πι ει κῶς ὡς κα πη λεί α: Ἕ νας τέ τοι ος ἀρ χαι ο-κά πη λος εἶ ναι ἀ πο δε δειγ μέ να ὁ ψυ χα να λυ τὴς Φρό υντ καὶ οἱ διά δο χοί του. (Βλ. «Οἰ δι πό δει ο σύμ πλεγ μα: μιὰ ἱ στο ρι κὴ πλα στο γρα φί α. Πῶς ὁ Φρό υντ δι α στρέ βλω σε τὸν Σο φο κλῆ», «∆», τ. 282.) Ὁ Φρό υντ εἶ χε τοὺς λό γους του -πο λι τι στι κούς, πο λι τι κοὺς καὶ θρη σκευ τι κούς- γιὰ τὴν κα τα σκευ ὴ ἀν θελ λη νι κῆς ὁ ρο λο γί ας τῆς θε ω ρί ας του.
Ἡ ἀ νά γνω ση τοῦ δρά μα τος ἀ να δει κνύ ει καὶ ἀ πο κα θι στᾷ τὸ ἦ θος τῆς «Ἠ λέκτρας», τὴν ὁ ποί α τό σο χυ δαῖ α ἐ κμε ταλ λεύ τη κε ὁ Φρο ϋ δι σμὸς μὲ τὸν (βέ βη λο) ὅρο «Σύμ πλεγ μα Ἠ λέ κτρα».
Ἡ ἀρ χαί α ἑλ λη νι κὴ δρα μα τουρ γί α (καὶ ἡ ποί η ση συ νο λι κώ τε ρα) ἀ πο τε λεῖ ἔκφρα ση τοῦ κλα σι κοῦ καὶ τῆς γνώ σης, ποὺ ἰ σχύ ει στὸ δι η νε κές. Ἡ κα το χὴ τῆς ὑ περ χρο νι κῆς γνώ σης τῶν δρα μα τουρ γῶν, ἀλ λὰ καὶ τοῦ Σο φο κλέους εἰ δι κώ τε ρα, ἐμ πε ρι έ χε ται σὲ δρά μα τα ὅ πως ἡ «Ἀν τι γό νη» του, ἡ «Ἠ λέ κτρα» του καὶ ὄ χι μό νον. Ἡ συ νεί δη ση τῆς γνώ σης τοῦ ἀ πο λύ του, ποὺ εἶ ναι τὸ δί και ο στὸ δι η νε κὲς (∆ί κη, Θέ μις) καὶ οἱ συ να κό λου θες συμ πε ρι φο ρὲς τῶν ἡ ρώ ων τῆς δρα μα τουρ γί ας μὲ τὴν ὑ ψί στη ἠ θι κὴ ποι ό τη τα, εἶ ναι αὐ τὴ ποὺ ἔ χει βλη θῆ ἤ δη μὲ τὸ πα ρα μύ θι τοῦ «προ πατο ρι κοῦ ἁ μαρ τή μα τος» τῶν «πρω το πλά στων», ποὺ ση μα δεύ ει κά θε νε ο γέν νη το.
Αὐ τὸ τὸ ἑ βρα ϊ κῆς κα τα σκευ ῆς πα ρα μύ θι τὸ πλη ρώ νει ὁ «ἄν θρω πος» -καὶ ὄ χι μό νον τοῖς με τρη τοῖς- πα ρὰ καὶ σὲ ἔν το κες δό σεις, σὲ χρῆ μα καὶ ψυ χή. Ἐ νο χές, πα ρα λο γι σμὸς καὶ ἀ παν θρω πί α κα τα κλύ ζουν -κα τ’ ἐ ξα κο λού θη ση- τὸ νοῦ, ποὺ παύ ει δυ στυ χῶς νὰ ὁ ρᾷ κα θα ρὰ καὶ νὰ ἀ κού ῃ, ὅ πως θὰ ’ πρε πε, τὸ θε ό-λό γο, θε όρα το καὶ στὸ Ἀρ χαῖ ο Ἑλ λη νι κὸ Θέ α τρο (ὅ πως στὸ Σύμ παν), αὐ τὸν ποὺ ὁ Φρό υντ ἐ πι χεί ρη σε νὰ δι α στρε βλώ σῃ.

Ἡ «Ἠ λέ κτρα» τοῦ Σο φο κλέ ους -εἰ δι κά- χρη σι μο ποι ή θη κε ὡς «ἄλ λο θι» τοῦ Φρο ϋ δι σμοῦ στὴν ἐ πι χεί ρη ση κα τα συ κο φάν τη σης τοῦ Ἀρ χαί ου Ἑλ λη νι κοῦ Πνεύ μα τος -τοῦ Κλα σι κοῦ Πνεύ μα τος, τῆς πρω τό τυ πης δη μι ουρ γί ας μὲ τὴ δια χρο νι κὴ ἀ ξί α, ποὺ ὀ νο μά ζε ται «ἦ θος» καὶ ἀ πο τε λεῖ γιὰ τὸν «ἄν θρω πο» «δαίμο να». Ὁ δαί μων βρί σκε ται στὴν ψυ χὴ τοῦ ἥ ρω α, τοῦ δρα μα τι κοῦ ἥ ρω α, τοῦ «ἀν θρώ που» τῶν τρα γι κῶν, καὶ τὸν το πο θε τεῖ στὸ ἐν δι ά με σο θε οῦ-ἀν θρώ που. Ὁ δαί μων προ κα λεῖ τὸ δέ ος (φό βο, σε βα σμὸ κι ἐ κτί μη ση) καὶ εἶ ναι ἄ σχε τος μὲ τὰ γι αχ βε δι κὰ δαι μό νια. Ἡ φρο ϋ δι κὴ ἐπινόηση, ποὺ προ βλή θη κε ὡς «Σύν δρο μο Ἠ λέ κτρα», εἶ ναι -δῆ θεν- ἡ σε ξου α λι κὴ ἐ πι θυ μί α με τα ξὺ κό ρης καὶ πα τέ ρα, μὲ ὅ,τι χυ δαῖ ο ὑ πο νο εῖ ται.
Ἡ προ σω πι κό τη τα τῆς Ἠ λέ κτρας στὶς τρα γῳ δί ες
«Ἠ λέ κτρα» εἶ ναι μί α ἀ πὸ τὶς ἀ χρο νο λό γη τες τρα γῳ δί ες τῆς ὄ ψι μης πε ριό δου τοῦ Σο φο κλέ ους κι ἡ μο να δι κὴ ποὺ σῴ ζε ται ἀ πὸ τὴν τε τρα λο γί α (τρεῖς τρα γῳ δί ες καὶ ἕ να σα τυ ρι κὸ δρᾶ μα). Ὁ Σο φο κλῆς γεν νή θη κε τὸ 497 π.Χ. κι ὑ πο λο γί ζε ται ὅ τι ἔ γρα ψε τὴν «Ἠ λέ κτρα» σὲ ἡ λι κί α πε ρί που 85 ἐ τῶν. Ἀ ξί ζει νὰ ση μει ω θοῦν ἐ δῶ τὰ ἀκόλουθα:
• Ἡ δι ά σω ση ἑ πτὰ -μό λις- δρα μά των (Αἴ ας, Τρα χί νιαι, Ἀν τι γό νη, Οἰ δί πους Τύραν νος, Ἠ λέ κτρα, Φι λο κτή της, Οἰ δί πους ἐ πὶ Κο λω νῷ) ἀ πὸ τὰ 130, ποὺ πα ρου σί α σε ὁ κο ρυ φαῖ ος αὐ τὸς δρα μα τουρ γὸς στὴν ἀ θη να ϊ κὴ θε α τρι κὴ σκη νή, ἀ πο σπῶν τας πάν τα πρώ τη ἢ δεύ τε ρη νί κη -καὶ πο τὲ τρί τη- στοὺς δρα μα τι κοὺς ἀ γῶ νες. <Εἶ ναι ἆ ρα γε τυ χαῖ ο;>
• Ἡ δι ά σω ση μόνο δρα μά των «θα νά του», ὅ πως θὰ λέ γα με (Αἴ ας, Ἀν τι γό νη, Ἠ λέκτρα), ποὺ πρι μο δο τοῦν τὴν κα τα συ κο φάν τη ση τῆς δρα μα τουρ γί ας.
• Ἡ πλη ρο φο ρί α, ὅ τι ἐξ αἰ τί ας τῆς σο φί ας του -ὅ πως φαι νό ταν στὶς πα ρα στά σεις τῶν δρα μά των του- ὁ Σοφοκλῆς ἐ ξε λέ γη στρα τη γός, ἀλ λὰ καὶ πρό βου λος1 καὶ ἑλ-λη νο τα μί ας² στὴν ἐ πο χὴ τῆς ὕ ψι στης ἀ κμῆς τῆς Ἀ θή νας, μὲ τὶς ὑ ψη λὲς ἀ παι τή σεις ἀ πὸ τοὺς πο λί τες γιὰ ἐ νάρ γεια πο λι τι κή, πο λι τι στι κή, κοι νω νι κή -ἀ πο τέ λε σμα παι δεί ας θε α τρι κῆς.
«Ἠ λέ κτρα» πα ρου σί α σε κι ὁ Εὐ ρι πί δης τὸ 412 π.Χ. -μιὰ «τρα γι κο-κω μῳ δί α» μὲ εὐ χά ρι στο τέ λος- τε λεί ως δι α φο ρε τι κὴ ἀ πὸ τοῦ Σο φο κλῆ καὶ πο λὺ ἀρ γό τε ρα καὶ ἀ πὸ τοῦ Αἰ σχύ λου, ποὺ πα ρου σιά ζει τὴν ἡ ρω ί δα Ἠ λέ κτρα στὶς «Χο η φό ρους» του [δεύ τε ρη στὴ σῳ ζό με νη τρι λο γί α «Ὀ ρέ στεια» τοῦ 458 π.Χ. («Ἀ γα μέ μνων» - «Χο η φό ροι» - «Εὐ με νί δες» καὶ τὸ μὴ σῳ ζό με νο σα τυ ρι κὸ δρᾶ μα «Πρω τεύς».)]. Εἶ ναι γνω στὴ ἡ πραγ μά τευ ση τῶν ἴ δι ων μυ θι κῶν ἡ ρώ ων καὶ ἡ ρω ί δων ἀ πὸ τοὺς δι ά φο ρους δρα μα τουρ γοὺς καὶ ποι η τὲς μὲ ἰ δι αί τε ρο τρό πο, σκε πτι κὸ καὶ μὲ παι δευτι κοὺς στό χους, ἀλ λὰ καὶ δι α φο ρε τι κὸ ὕ φος καὶ προ ε κτά σεις. Ἀ πὸ τὸν φρο ϋ δι κὸ «δά κτυ λο» ἐ πι λέ γε ται πρὸς δι α βο λὴ ἡ «Ἠ λέ κτρα» τοῦ Σο φο κλέ ους.







Τὸ ὅτι ὁ Φρόυντ ἔκανε χρήση κοκαΐνης δὲν εἶναι εὐρύτερα γνωστό. Ἰσχυριζόταν, ὅτι ἡ κοκαΐνη ἦταν κατάλληλη γιὰ τὴν ὑπερκόπωση καὶ δὲν ἀρκοῦνταν στὸ νὰ προπαγανδίζῃ τὴ χρήση της στὶς ἀδελφές του, στὴ γυναῖκα του -γιατὶ ἔκανε ὡραῖα κόκκινα μάγουλα- καὶ στοὺς φίλους του, ἀλλὰ τὴν χορηγοῦσε καὶ σὲ ἀσθενεῖς του γιὰ τὴν ὑποτιθέμενη θεραπεία ὡρισμένων ψυχικῶν διαταραχῶν. Ἡ ἐξάρτηση τῶν ἀσθενῶν ἀπὸ τὴν κοκαΐνη ἐξασφάλιζε στὸν Φρόυντ σίγουρη καὶ τακτικὴ πελατεία. Στὶς φωτογραφίες (ἄνω) συνταγή, ποὺ ἔγραψε σὲ ἀσθενῆ του τὸ 1883 καὶ (κάτω) τὸ φακελλάκι γιὰ τὴν τοποθέτηση τῆς κοκαΐνης.







«Ἀπὸ τοῦ 8ου ἔτους μέχρι τῆς ἥβης, γινομένης τῆς ἐντοπίσεως στὰ γεννητικὰ ὄργανα, ἡ Λίμπιντο (γενετήσια ὁρμή) στρέφεται ἐκτὸς τοῦ ἰδίου σώματος, πρὸς ἄτομο ἀντιθέτου φύλου, τὸ ὁποῖο εἶναι ἡ μητέρα γιὰ τὸ ἄρρεν (Οἰδιπόδειο Σύμπλεγμα) καὶ ὁ πατέρας γιὰ τὸ θῆλυ τέκνο (Σύμπλεγμα Ἠλέκτρα), ἐνῷ ταυτοχρόνως ἐπέρχεται ἀντιπάθεια τοῦ ἄρρενος πρὸς τὸν πατέρα καὶ τοῦ θήλεος πρὸς τὴ μητέρα.» (Ζ. Φρό-υντ, «Εἰσαγωγὴ στὴν Ψυχανάλυση», Πρόλογος.) Στὴν φωτογραφία ὁ γεννηθεὶς στὴν κεντρικὴ Εὐρώπη καὶ καταγόμενος ἀπὸ πλούσια οἰκογένεια ραββίνων ἰατρὸς Ζίγκμουντ Φρόυντ (1856-1939).


Ἡ «Ἠλέκτρα» τοῦ Σοφοκλέους ἀνήκει σ’ ἐκεῖνα τὰ ἔργα του, ὅπου παρουσιάζει γένη, γενεὲς καὶ τὴ δράση τῶν προσώπων σ’ αὐτὲς κατὰ τὸ εἰκὸς καὶ τὸ ἀναγκαῖον πάντα. Ἂν ἡ «Ἀντιγόνη» του εἶναι τῆς γενιᾶς τῶν Λαβδακιδῶν (Θηβαϊκὸς μυθικὸς κύκλος), ἡ «Ἠλέκτρα» του εἶναι τῆς ἀριστοκρατικῆς γενεᾶς τῶν Ἀτρειδῶν (Τρωικὸς μυθικὸς κύκλος). Ἡ ἡρωίδα Ἠλέκτρα εἶναι θυγατέρα τοῦ Ἀτρείδη Ἀγαμέμνονα καὶ τῆς (Τυνδαρίδας) Κλυταιμνήστρας («ἀδελφῆς» τῆς Ὡραίας Ἑλένης).
Στὴ συγκεκριμένη τραγῳδία ἡ Ἠλέκτρα εἶναι θεματοφύλακας τῆς παράδοσης ἐνσυνείδητα καὶ ἔμπρακτα, ἕνα εἶδος «ἁρμοστοῦ τοῦ δικαίου» στὸ βασίλειο τοῦ Ἄργους (Μυκῆνες), ποὺ –ὕστερα ἀπὸ τὰ «Τρωικά»- πλήττεται ἀπὸ τὴν ἄνομη κακοδιοίκηση (τόσο τοῦ βασιλικοῦ οἴκου, ὅσο καὶ τῆς πολιτείας), ποὺ ἀσκεῖ τὸ παράνομο καὶ ἀνόσιο ζεῦγος Κλυταιμνήστρας - Αἰγίσθου.
Αὐτοὶ καταχράστηκαν τόσο τὴν ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἀγαμέμνονος (βασιλέως τοῦ Ἄργους καὶ ἀρχιστράτηγου τῆς Τρωικῆς Ἐκστρατείας) ὅσο καὶ τοῦ λαοῦ. Ἔγιναν ἄνομα ὁμόκλινοι καὶ προέβησαν στὸν ἀνόσιο φόνο τοῦ Ἀγαμέμνονος (ἂν καὶ ὄχι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητο), ὅταν ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἄργους ἐπέστρεψε νικητὴς στὴν πατρίδα. Τὸ τέλος τοῦ Αἰγίσθου τοῦ ἦταν γνωστὸ ἀπὸ τὸν Ἑρμῆ (Ὀδύσσεια α 35-43), τὸ πάθος του -ὡστόσο- γιὰ νομὴ τῆς ἐξουσίας ἄσβεστο τόσο, ὥστε ἔθετε σὲ κίνδυνο τὴν ζωὴ τοῦ νομίμου διαδόχου, γόνου τοῦ Ἀγαμέμνονος, τοῦ Ὀρέστη, άλλα καὶ ὅποιου ἢ μᾶλλον ὅποιας δὲν ἀνεχόταν τὸ ἄδικο, μολονότι τὸ ὑπέμενε πεισματικά, τῆς Ἠλέκτρας.






Ἡ ποίηση τοῦ Σοφοκλέους -δραματικὴ ἢ λυρική- λειτουργοῦσε ὡς πανάκεια τοῦ ἀνθρώπινου πόνου. Ἐκτὸς ἀπὸ λειτουργὸς τοῦ ∆ιονύσου ἦταν καὶ ἱερέας τοῦ Ἅλωνος-Ἀσκληπιοῦ. Τιμητικὰ ὠνομάστηκε ∆εξίων. "Εγραψε 130 περίπου δράματα. Σῴζονται ἑπτὰ μόνον ἀπὸ αὐτά, ὅσα φαίνεται ὅτι ἐπαρκοῦν γιὰ τὴν ἐπίτευξη τῶν στόχων τῆς ἀνθελληνικῆς προπαγάνδας. Στὴ διαστρέβλωση τῶν ἔργων «Οἰδίπους Τύραννος» καὶ «Ἠλέκτρα» στήριξε ὁ Φρόυντ τὶς θεωρίες του γιὰ τὸ «Οἰ-διπόδειο Σύμπλεγμα» καὶ τὸ «Σύμπλεγμα Ἠλέκτρα» ἀντίστοιχα.


Τὴν ἀδικία, τὴν ἀνομία καὶ τὴν ἀνοσιότητα μὲ ὅλες της τὶς δυνάμεις -λόγο κάί δράση- ἀντιμάχεται ἡ ἡρωικὴ Ἠλέκτρα. Φυγαδεύει τὸν Ὀρέστη -παιδάκι ἀκόμη- σὲ σίγουρο τόπο, τὴν Φωκίδα τῶν ∆ελφῶν καὶ σὲ ἀσφαλῆ «χέρια», προετοιμάζοντας, στὸ βαθμὸ τῶν δυνατοτήτων της, τὴν ἀποκατάσταση τῆς ἠθικῆς τάξης, τῆς ὁμαλῆς πολιτικῆς διαδοχῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς καταξίωσης τῶν βασιλοπαίδων, τῶν λυτρωτῶν τοῦ λαοῦ, τὴν ἀποκατάσταση τῶν θεσμῶν καὶ τῶν θεσμίων τὴν ἐκπλήρωση.
Ἡ «μικρὴ ἀντάρτισσα» ὑφίσταται τὰ πάνδεινα ὄντας ἐχθρὰ τῶν ἐχθρῶν τοῦ δικαίου, ὅπως ἀπέβη καὶ ἡ ἴδια ἡ μάνα της, ἡ Κλυταιμνήστρα. Αὐτὴ (στὴν «Ἠλέκτρα» τοῦ Σοφοκλέους) φτάνει σὲ τέτοιο βαθμὸ ἐγωισμοῦ, φιλαυτίας καὶ ἀπανθρωπιᾶς, ὥστε νὰ νοιώθῃ χαρὰ καὶ ἀνακούφιση ἀπὸ τὴν εἴδηση τοῦ θανάτου τοῦ γιοῦ της Ὀρέστη (ποὺ -εὐτυχῶς- εἶναι ψεύτικη καὶ ἐπινόηση τοῦ Σοφοκλῆ). Ἀξίζει νὰ ζῇ ἕνα τέτοιο πλάσμα-προσωπεῖο; Ἕνα θανατηφόρο κτύπημα τῆς φθάνει: «Παῖσον, εἰ σθένεις, διπλῆν» = «χτύπα διπλᾶ, ἂν ἔχῃς τὸ σθένος» (στ. 1415), θὰ φωνάξῃ ἡ Ἠλέκτρα στὸν Ὀρέστη τὴν ὥρα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς τιμωρίας, τὴν ὥρα τῆς θείας δίκης, ποὺ συντελεῖται μὲ τὸ χέρι τοῦ ἐπαναπατριζομένου διαδόχου. Ἀρκετὸ κακὸ προκάλεσε μὲ τὸ φόνο τοῦ συζύγου της Ἀγαμέμνονα, τὸ μιαρὸ «κρεββάτι» της (Αἴγισθος), τὴν κακομεταχείριση τῶν ἴδιων τῶν παιδιῶν της, ποὺ εἶχε ἀπὸ τὸν Ἀγαμέμνονα. Ἄσιτη, παραγκωνισμένη καὶ κουρελιάρα τὴν εἶχαν τὴν Ἠλέκτρα, τὴν ἀρχοντοπούλα καὶ ὁ Αἴγισθος, ἀλλὰ καὶ αὐτή. Εἶναι ἀξιοπρεπὴς στάση μάνας αὐτὴ ἢ ἡ ὄψις τοῦ μιάσματος;
Ἡ «τίσις» καὶ ἡ «νέμεσις» δὲν ἔρχονται μόνες. Οἱ ἄνθρωποι μὲ τὴ δράση τους, τὴ συνείδηση καὶ τὸ ἦθος τους τὶς διαμορφώνουν. Ἡ ἀπὸ σκηνῆς ἀποκατάσταση τοῦ δικαίου λειτουργεῖ παιδευτικά. «Μίμησις πράξεως» εἶναι τὸ Θέατρο - ὄχι ἡ ἴδια ἡ πράξη. Λειτουργὸς τοῦ θείου εἶναι ὁ δραματουργός, ὁ ἄνθρωπος εἶναι δημιουργὸς τῆς ζωῆς του, τῆς ἠθικῆς ποιότητάς της, στὸ βαθμὸ ποὺ μπορεῖ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἐλεύθερος ἄνθρωπος, ὁ ὑπεύθυνος ἄνθρωπος, ὁ ἐνεργὸς πολίτης. Καὶ ἡ Ἠλέκτρα εἶναι ἄνθρωπος ὑπεύθυνος, ἐνεργὴ πολῖτις καὶ «ὑψίπολις», ὅπως ἡ Ἀντιγόνη. Πολῖτις μὲ συναίσθηση εὐθύνης πολιτικῆς, ποὺ ἀφορᾷ τόσο στὸ λαὸ ὅσο καὶ στὴν ἡγεσία, τὴν πολιτική, τὴν διοίκηση τοῦ Ἀργολικοῦ θρόνου.
Ἡ Ἠλέκτρα εἶναι ὑπεύθυνη γιὰ τὴν ἀποκατάσταση τῆς τιμῆς, τῆς δόξας καὶ τῆς ἀξίας τοῦ πατέρα της, ποὺ τόσων ἀνθρώπων τὴν τύχη ἐπωμίσθηκε μὲ τὰ Τρωικὰ καὶ τὰ κατάφερε, μὰ βρῆκε τέλος τραγικὸ ἀπὸ μία παρεξήγηση, ἕνα «μεγάλο λόγο», ποὺ ξεστόμισε διαπράττοντας «ὕβριν», κομπάζοντας καὶ συγκρινόμενος μὲ τὴ θεὰ Ἀρτέμιδα -ἀδελφὴ τοῦ ∆ελφικοῦ Ἀπόλλωνος καὶ θυγατέρα τοῦ ∆ιός. Γνώριζε ἡ Ἠλέκτρα (τοῦ Σοφοκλέους) αὐτή του τὴν ὑπερβολή, τούτη τὴν «ὕβριν»- τὴν ἄκριτη καὶ αὐθόρμητη ἀντιπαραβολὴ τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ «θεῖον». Μὰ «γιὰ ἕνα ἐλάφι» (στ. 568) ἄξιζε αὐτὴ ἡ «ξεπληρωμή», ποὺ ἦρθε ἀπὸ τὴ σύζυγο καὶ ὄχι ἀπὸ τὴ θεότητα; Ἀρκεῖ, γιὰ νὰ ξεκληρισθῇ ἡ γενιὰ τῶν ἡρωικῶν Ἀτρειδῶν; ∆ὲν θὰ τὸ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἠλέκτρα. Θὰ ἀγωνισθῇ μὲ ὅλες της τὶς δυνάμεις. Ὅσο ἡ φύση τῆς τὸ ἐπιτρέπει καὶ ὅπως τῆς εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατόν. Ἂν ὁ πατέρας «ἔπαθε» ἄδικα, ὁ γιός του ὁ Ὀρέστης, ὁ ἀδελφὸς τῆς Ἠλέκτρας, θὰ διοικήσῃ δίκαια καὶ ἐπάξια, γιατὶ καὶ ἱκανὸς εἶναι, καὶ θεία βούληση εἶναι νὰ «βλαστήσῃ τὸ σκῆπτρο τοῦ Ἀγαμέμνονα καὶ νὰ σκεπάσῃ ὅλη τὴ γῆ» μέσα ἀπὸ τὸν ἄρχοντα γιό του κι ὅσο «περνᾷ ἀπὸ τὸ χέρι» καὶ τῆς ἀδελφῆς του (Ἠλέκτρας) μὲ συνείδηση ἀδελφῆς, μὲ συνείδηση θυγατέρας καὶ μὲ συναίσθηση τῆς εὐθύνης γιὰ τὴν ἐπικράτηση τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἐλευθερίας στὴν πολιτεία.
Ὁ νεκρὸς δεδικαίωται (Ἀγαμέμνων), στὸ βαθμὸ ποὺ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀξία του διατηροῦνται ἄσβεστα στὴ μνήμη καὶ τὴ ζωὴ τῶν ἀπογόνων καὶ τῶν ἐπιγόνων. Μεγαλούργησε ὁ Ἀγαμέμνων• ξεπέρασε τὸν ἑαυτό του• ἥρωας. Ἡρωίδα καὶ ἡ Ἠλέκτρα, ποὺ τὸν ἐκτίμησε καὶ τὸν τίμησε τόσο τὸν ἴδιον ὅσο καὶ τὴ γενιά τους, συντελῶντας στὴν ἄνδρωση τοῦ Ὀρέστη, ποὺ δικαίως πλέον στὸ τέλος τοῦ δράματος ἐξαφανίζει τὰ προσωπεῖα τῆς ἀδικίας, τῆς ἀτιμίας καὶ τῆς ἀνοσιότητας - τῆς Κλυταιμνήστρας καὶ τοῦ Αἰγίσθου πίσω ἀπὸ τὸ «λογεῖον», μακρυὰ ἀπὸ τὰ μάτια τῶν θεατῶν καὶ Ἐπιστημονικὴ ἀ να πα ρά στα ση ἀρ χαί ου ἑλ λη νι κοῦ θε ά τρου μιᾶς πο λι τεί ας -σὲ τρί α ἐ πί πεδα: «Ὀρ χή στρα» - χο ρὸς (λα ός), «Λο γεῖ ον» - ἥ ρω ες (πο λι τι κὴ ἡ γε σί α) καὶ «Θε ο λο γεῖ ον» - θε οὶ (λα ὸς θε ῶν). Μό νον ἡ πρό σο ψη τῆς «Σκη νῆς» (ἀ νά κτο ρο - να ός) εὑ ρι σκο μέ νη στὸ πί σω μέ ρος τοῦ «Λο γεί ου» εἶ ναι ὁ ρα τὴ στὸ κοι νό. Σκη νὲς βί ας στὴν ἀρ χαί α ἑλ λη νι κὴ τρα γῳ-δί α δὲν πα ρου σι ά ζον ται ἐ πὶ σκη νῆς, εἶ ναι ἀ θέ α τες, ὑ πο δη λώ νον ται μέ σα σ’ αὐ τήν. Τὸ ὅ ριο με τα ξὺ ζω ῆς καὶ θα νά του -αὐ το χει ρί α, ἐ ξι λέ ω ση, τι μω ρί α, θά να τος, θυ σί α ζῴ ων, φό νος, αὐ το δι κί α, θε ο δι κί α- εἶ ναι ἕ να μυ στή ριο, δὲν πα ρι στά νε ται, καὶ μό νον ὁ δρα μα τουρ γι κὸς λό γος ὁ ρί ζει καὶ ὁ νοῦς τοῦ κοι νοῦ στὸ «Κοῖ λον».



κά τω ἀ πὸ τὸ «θε ο λο γεῖ ον» - ὑ πὸ τὸ βλέμ μα τοῦ παν θέ ου.
Ὁ «χο ρός» -γυ ναῖ κες Ἀρ γί τισ σες- χῆ ρες, μά νες, πο λί τες τῶν Μυ κη νῶν• ὁ λα ὸς τῶν Μυ κη νῶν, ὁ ἐ λεύ θε ρος λα ὸς τρα γου δοῦν μὲ χα ρὰ τὴν ἐ λευ θε ρί α (στ. 1510).

Αὐ τὸ εἶ ναι τὸ ἀρ χαῖ ο ἑλ λη νι κὸ δρά μα «Ἠ λέ κτρα» τοῦ Σο φο κλέους. Ποῦ εἶ ναι ἡ ὑ πο τι θέ με νη αἱ μο μι ξί α; Ποῦ ἡ ἄ νο μη βί α; Ποῦ ἡ χυ δαι ό τη τα, ποὺ βλέ πει ὁ Φρό υντ καὶ οἱ ρω μιοὶ χει ρο κρο τη τές του; Μὰ εἶ ναι ὅ λοι τους τό σο ἀ παί δευ τοι, τό σο ἀ πο λί τι στοι, τό σο ἀ νεύ θυ νοι; Καὶ -ἐ πὶ τέ λους- «σὲ ποι όν τὰ που λᾶ νε» τὰ ψυ χα να λυ τι κὰ πα ρα μύ θια; Μή πως σὲ ἀ παί δευτους, ἀ νεύ θυ νους, ἀνελεύθερους - δού λους τοῦ Για χβέ;
1. Τὸ σῶ μα τῶν Προ βού λων συ νέ τασ σε τὰ σχέ δια νό μου, ποὺ θὰ συ ζη τι ῶν ταν στὴν Βου λὴ τῶν Πεντακοσίων τὴν ἐ πο χὴ τῆς δη μο κρα τί ας τοῦ Πε ρι κλῆ.
2. Τὸ σῶ μα τῶν Ἑλ λη νο τα μι ῶν δι α χει ρι ζό ταν τὰ χρή μα τα τῆς Ἀ θη να ϊ κῆς Συμ μα χί ας μὲ ἕ δρα τὴ ∆ῆ λο.


Κυριακὴ Λύσσα
Φιλόλογος

H. KRAMER - J. SPREGER, Malleus Maleficarum

The Malleus Maleficarum Of Heinrich Kramer and James Sprenger (P... Cover Art



∆ΑΥΛΟΣ/284, Ὀκτώβριος 2005
19131
H. KRAMER - J. SPREGER, Malleus Maleficarum

Πρόκειται γιά διάσημο βιβλίο, που εξεδόθη γιά πρώτη φορά το 1486. Ή φήμη του οφείλεται στην θέση που κατέλαβε κατά τήν διάρκεια του Μεσαίωνα. Έγράφη άπό τους Χάϊνριχ Κράμερ και Τζαίημς Σπρέγκερ, δύο ίεροεξεταστές τής εποχής. Χρησιμοποιήθηκε ώς εγχειρίδιο ίεροεξεταστών κατά τή διάρκεια τής Ιεράς Εξέτασης, γιά νά τους βοηθξί στην αναγνώριση και τήν δίωξη τών μαγισσών. Αποτέλεσε τήν βάση πολλῶν σύγχρονων λανθασμένων ἀντιλήψεων καὶ φόβων, ὅσον ἀφορᾷ στὶς μάγισσες καὶ τὴν ἐπιρροὴ τῆς μαγείας ἐν γένει. Οἱ ἐρωτήσεις, οἱ ὁρισμοὶ καὶ οἱ κατηγορίες καθωρίστηκαν σὲ σχέση μὲ τὶς μάγισσες καὶ θεωρήθηκαν ἀλάνθαστη ἀλήθεια. Οἱ πεποιθήσεις αὐτὲς διατηροῦνται ἀκόμη καὶ σήμερα ἀπὸ τὴν πλειοψηφία τῶν χριστιανῶν καὶ ἔδωσαν τροφὴ σὲ διηγήματα τρόμου, μυστηρίου, ποὺ μὲ τὴ σειρά τους δημιούργησαν ἕνα ὁλόκληρο εἶδος κινηματογράφου. Μολονότι τὸ ἴδιο τὸ Malleus Maleficarum εἶναι σὲ μεγάλο βαθμὸ ἄγνωστο σήμερα, ἡ ἐπίδρασή του ἀποδείχθηκε μακρόχρονη.
Τὴν ἐποχὴ ποὺ γράφτηκε ὀρθώθηκαν ἀρκετὲς φωνὲς ἀπὸ λογίους καὶ χριστιανοὺς θεολόγους, ποὺ ἀμ-φέβαλαν γιὰ τὴν ὕπαρξη τῶν μαγισσῶν καὶ σὲ μεγάλο βαθμὸ θεωροῦσαν τὶς πεποιθήσεις αὐτὲς ἁπλῶς δεισιδαιμονίες. Οἱ συγγραφεῖς τοῦ «Malleus Maleficarum » ἐπιτέθηκαν μὲ δριμύτητα στὶς φωνὲς αὐτὲς δηλώνοντας: «Ἔστω κι ἂν ἡ πεποίθηση πὼς ὑπάρχουν τέτοια ὄντα, ὅπως οἱ μάγισσες, δὲν εἶναι οὐσιῶδες μέρος τῆς Καθολικῆς πίστης, τὸ πεῖσμα νὰ διατηρῇ κανεὶς τὴν ἀντίθετη γνώμη ἐκφράζει αἵρεση.» Ἡ ἀπόφαση τοῦ Πάπα νὰ ἐπιβάλῃ τὶς διώξεις μὲ ὄργανο τὸ βιβλίο αὐτὸ φίμωσε τὶς φωνὲς αὐτές. Ἔκανε πραγματικὴ τὴν ἀπειλὴ νὰ θεωρηθῇ κάποιος αἱρετικὸς ἁπλᾶ διερωτώμενος, ἂν ὑπάρχουν μάγισσες. Ἐπίσης ἐ-πέβαλε στὴν γενικὴ χριστιανικὴ συνείδηση τὴν πεποίθηση διὰ παντὸς στὴν ὕπαρξη μαγισσῶν, ποὺ διατηρεῖται μέχρι σήμερα.
Πρέπει νὰ σημειώσουμε πὼς κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Ἱερᾶς Ἐξέτασης λίγες πραγματικὲς μάγισσες ἀνακαλύφθηκαν ἢ δικάστηκαν. Συχνὰ μόνον ἡ κατηγορία ἦταν ἀρκετή, γιὰ νὰ θεωρηθῇ μία γυναῖκα μάγισσα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δικαστῇ ἀπὸ τοὺς ἱεροεξεταστὲς καὶ νὰ καῇ ζωντανὴ στὴν πυρά. Ἐκτιμᾶται πὼς μὲ τὴ μέθοδο αὐτή, στὰ 250 χρόνια ποὺ διήρκεσε ἡ Ἱερὰ Ἐξέταση, θανατώθηκαν 9.000.000 ἄνθρωποι, ἀνάμεσά τους γριὲς γυναῖκες, μαῖες, ποιητές, πιστοὶ τῆς ἀρχαίας θρησκείας. Ὅποιος δὲν ταίριαζε στὴν εἰκόνα τοῦ εὐσεβοῦς χριστιανοῦ ἦταν ὕποπτος καὶ εὔκολα κατηγορεῖτο γιὰ μάγος, κάτι ποὺ μὲ βεβαιότητα τὸν ὡδηγοῦσε στὸν θάνατο.
Τὸ ἔγκλημα τῆς μαγείας δὲν ἦταν τὸ μόνο ἔγκλημα γιὰ τὸ ὁποῖο θὰ μποροῦσε νὰ κατηγορηθῇ κανεὶς κατὰ τὴν περίοδο αὐτή. Ὅποιος ἀμφισβητοῦσε ὁποιαδήποτε πεποίθηση τοῦ Χριστιανισμοῦ, μποροῦσε νὰ ὀνομαστῇ αἱρετικός. Ἐπιστήμονες, ὅσους ἐπέτρεπε τὸ ἱερατεῖο νὰ ὑπάρχουν, ὠνομάζονταν αἱρετικοί, διότι ἀμφισβητοῦσαν κάποιες ἀπόψεις τοῦ Χριστιανισμοῦ, ὅπως, γιὰ παράδειγμα, ὁ Γαλιλαῖος, ποὺ οἱ θεωρίες του γιὰ τὴν φύση τῶν πλανητῶν καὶ τῶν βαρυτικῶν πεδίων θεωρήθηκαν αἱρετικές. Συγγραφεῖς ποὺ προκαλοῦσαν τὴν Ἐκκλησία -ἂς θυμηθοῦμε τὸν δικό μας Ἐμμανουὴλ Ροΐδη, ποὺ ἔγραψε καὶ τὸ διήγημα «Αἱ μάγισσαι τοῦ Μεσαίωνος»- συλλαμβάνονταν γιὰ αἵρεση. Μερικὲς φορὲς συλλαμβάνονταν καὶ πρώην ἀποδεκτοὶ χριστιανοὶ συγγραφεῖς, ποὺ μετὰ ἀπὸ σκοτεινὲς συνωμοσίες ἔπεφταν σὲ δυσμένεια. Πρέπει νὰ γνωρίζουμε πὼς τὸ «Malleus Maleficarum» εἶναι ἕνα ἔργο τῆς ἐποχῆς του. Ἡ Ἐπιστήμη, ποὺ γιὰ χίλια χρόνια εἶχε σχεδὸν ἐξαφανιστῆ ἀπὸ προσώπου γῆς, καταδιωκόμενη ὡς προϊὸν τῶν βδελυρῶν καὶ ἀνόσιων Ἑλλήνων, ἄρχισε ξανὰ νὰ ἀνακαλύπτεται στὶς μυστικὲς βιβλιοθῆκες τῶν μοναστηριῶν. Ἡ Ἰατρικὴ κυρίως, δημιούργημα τοῦ Ἱπποκράτη, εἶχε ξεχαστῆ καὶ κάθε ἀνεξήγητη ἀσθένεια ἀποδιδόταν στοὺς δαίμονες, ἀφοῦ αὐτὴ ἦταν ἡ ἄποψη τῆς Παλαιᾶς -καὶ κυρίως τῆς Καινῆς ∆ιαθήκης. Ὅταν οἱ ἄνθρωποι ἀσθενοῦσαν, στρέφονταν πρὸς τὴν μαγεία, ἀβοήθητοι καὶ ἀπέλπιδες. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο κατανοοῦσαν οἱ κοινοὶ ἄνθρωποι τὸν κόσμο γύρω τους. Τὸ «Malleus Maleficarum » ἐπιτέθηκε στὶς πεποιθήσεις αὐτὲς προσπαθῶντας νὰ ἐξαφανίσῃ τὸν ἀνταγωνισμὸ καὶ νὰ ἀποδώσῃ στὴν Καθολικὴ Ἐκκλησία τὸ μονοπώλιο θρησκευτικῶν ἰατρικῶν μεθόδων: προσευχή, νηστεία, ραντισμὸς μὲ ἁγιασμό, ἐξορκισμός, ἐξομολόγηση, ἀφορισμός. Ἀποτέλεσμα τῶν μεθόδων αὐτῶν ἦταν ἡ Μαύρη Πανούκλα. Ὅταν οἱ μολυσμένοι ἀρουραῖοι πολλαπλασιάστηκαν στὴν Εὐρώπη, ἡ Ἐκκλησία ἔκανε τὸ πᾶν γιὰ νὰ χειροτερεύσῃ τὸ πρόβλημα. Θεώρησε τὴν ἀσθένεια ἔργο τοῦ ∆ιαβόλου καὶ τῶν μαγισσῶν, ἔκαψε ὅσες περισσότερες «μάγισσες» μποροῦσε, σκότωσε κάθε μαύρη γάτα στὴν ἐπικράτειά της καὶ ὡδήγησε ἀσθενεῖς καὶ ὑγιεῖς σὲ ἀσφυκτικὰ γεμᾶτες ἐκκλησίες πολλαπλασιάζοντας τὰ θύματα.
Τὸ «Malleus Maleficarum» ἔδωσε κῦρος στὴν ἴδια τὴν Ἱερὰ Ἐξέταση, ἀφοῦ τῆς παρέθεσε ἕνα κωδικοποιημένο σύστημα πεποιθήσεων. Ἀποτέλεσε τὸ ἔργο ποὺ ἔπαιξε τὸν σημαντικώτερο ρόλο στὸν τρόμο, ποὺ ἔπεσε πάνω στὴν ἀνθρωπότητα. Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον αἱματοβαμμένα ἔργα τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας, ποὺ ἡ ὕπαρξή του θεμελιώνεται κυρίως στὴν πυρομανῆ Καινὴ ∆ιαθήκη, στὴν ὁποία διαβάζουμε: «Μὲ φλόγα πυρὸς θὰ δώσῃ ἐκδίκηση σ’ ὅλους ὅσους δὲν θέλουν νὰ γνωρίσουν τὸν Θεὸ καὶ νὰ ὑπακούσουν στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτοὶ θὰ καταδικαστοῦν σὲ αἰώνιο ὄλεθρο...» (Β΄ Θεσσαλονικεῖς Α΄ 8-9.) «Κάθε δένδρο ποὺ δὲν δίνει καρπὸ εἶναι καλὸ νὰ κόβεται καὶ νὰ ρίχνεται στὴ φωτιά...» (Ματθαῖος, Ζ΄ 19 καὶ Γ΄ 10.) «Τὸ ἄχυρο θὰ τὸ κατακάψῃ στὸ πῦρ τὸ ἄσβεστο...» (Λουκᾶς, Γ΄ 16-17.) «Θὰ στείλῃ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέλους του, γιὰ νὰ συλλέξουν ὅλους ὅσους κάνουν ἀνομίες καὶ θὰ τοὺς ρίξουν ὅλους αὐτοὺς στὴν κάμινο τοῦ πυρός...» (Ματθαῖος, ΙΓ΄ 40.)
Τὸ «Malleus Maleficarum» ἀνταγωνίστηκε σὲ φήμη μόνο τὴν Βίβλο. Τὰ ἀποτελέσματά του ἔγιναν αἰσθητὰ σὲ ἑκατοντάδες χιλιάδες ἀνθρώπων, ἀνδρῶν, γυναικῶν, ἀκόμη καὶ παιδιῶν, ποὺ ὑπέφεραν καὶ πέθαναν στὰ χέρια τῶν ἱεροεξεταστῶν στὴν διάρκεια τοῦ Μεσαίωνα. Κάποιοι ἐρευνητὲς ἔχουν ἰσχυριστεῖ πὼς ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία δὲν ἦταν παρὰ μία πρόφαση, ὅταν ἀνακάλυψαν πὼς ἡ Ἱερὰ Ἐξέταση σταμάτησε, ὅταν ἔπαψαν πιὰ νὰ ὑπάρχουν πλούσιοι μέσα στὴν ἐπικράτεια. Αὐτό, γιατί, ὅταν κάποιος κατηγορεῖ-το γιὰ μαγεία, ἡ περιουσία του κατασχόταν ἀπὸ τοὺς ∆ομινικανοὺς καλόγερους καὶ περνοῦσε στὰ χέρια τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ καταγωγὴ τοῦ τεράστιου πλούτου, ποὺ διαθέτει ἡ Καθολικὴ Ἐκκλησία: Οἱ δημεύσεις τῶν περιουσιῶν τῶν ἀνθρώπων, ποὺ βρέθηκαν ξαφνικὰ πιασμένοι στὴν ἁρπάγη τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ «Malleus Maleficarum» μᾶς προσφέρει μία ἐντυπωσιακὴ ματιὰ στὸν τρόπο σκέπτεσθαι τῆς Ἐκκλησίας καὶ μᾶς δίνει μία ἄποψη γιὰ τὰ βάσανα, ποὺ μποροῦσε νὰ ζήσῃ κανεὶς τὰ σκοτεινὰ χρόνια τῆς ἀπόλυτης κυριαρχίας τοῦ Χριστιανισμοῦ.

Γεώργιος Γρηγορομιχελάκης

ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΑΝ 0Ι ΜΕΤΑΞΑΣ-ΚΟΡΥΖΗΣ;



Στρατοί & Τακτικές - Τεύχος 13


ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΑΝ 0Ι
ΜΕΤΑΞΑΣ-ΚΟΡΥΖΗΣ;
Νέα στοιχεία στο φως
του Ιάκωβου Χονδροματίδη • Ιστορικού – Συγγραφέα

Πολλά έχουν ειπωθεί και γραφεί για τις συνθήκες υπό τις οποίες επήλΘε ο θάνατος του Ιωάννη Μεταξά και την αυτοκτονία του διαδόχου του Αλεξάνδρου Κορυζή. Ο ξαφνικός θάνατος -ιδιαίτερα του πρώτου- στέρησε την Ελλάδα από τις απαράμιλλες ικανότητες του στην τόσο δύσκολη τότε για την πατρίδα περίοδο. Σήμερα, 70 χρόνια μετά, τα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, ενώ τα στοιχεία και οι μαρτυρίες που αναφέρονται σης συνθήκες του θανάτου τους συνεχίζουν να δείχνουν προς το σκοτεινό παρασκήνιο της ιστορίας...
Η τελευταία ημέρα του Δεκεμβρίου του 1940 βρήκε να εξελίσσεται ταχέως μια κατάσταση αδιεξόδου κατά μήκος του ελληνοαλβανικού μετώπου. Ο χειμωνιάτικος καιρός είχε ενσκήψει με άγριες διαθέσεις, ενώ ο Ελληνικός Στρατός είχε σχεδόν εξαντληθεί από τις φοβερές προσπάθειες που κατέβαλλε κατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής του αντεπίθεσης. Οι μεγάλες ελλείψεις σε μεταφορικά μέσα, ιματισμό και αντιαεροπορικό πυροβολικό ανησυχούσαν την ελληνική ηγεσία, ωστόσο ο πραγματικός φόβος προερχόταν από την εκδήλωση μιας ενδεχόμενης γερμανικής επέμβασης.
Ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς προέβλεπε ενεργό γερμανική ανάμειξη για να περισωθεί το γόητρο της Ιταλίας. Κάτι τέτοιο όμως θα παρέσυρε αναμφίβολα και τη Βρετανία, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να μετατραπεί σε θέατρο πολέμου. Ο Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα, ο Πάλαιρετ και το Λονδίνο, με τη σειρά τους, πίεζαν τον Έλληνα πρωθυπουργό να επιτρέψει την αποστολή βρετανικών μονάδων στο ελληνικό έδαφος, με σκοπό την κοινή δράση κατά του εχθρού. Ο Μεταξάς όμως αντιδρούσε, επειδή γνώριζε ότι πίσω από τις αγγλικές παραινέσεις κρυβόταν το σχέδιο του Τσόρτσιλ που απέβλεπε στη γενίκευση της ελληνοϊταλικής σύρραξης στην ευρύτερη περιοχή, με την εμπλοκή και των άλλων κρατών της Βαλκανικής (Τουρκία, Βουλγαρία, Γιουγκοσλαβία), ώστε να δημιουργηθεί ένα δεύτερο μέτωπο στα νώτα της Γερμανίας.
Ο ύποπτος και ξαφνικός θάνατος του Ιωάννη Μεταξά στις 29 Ιανουαρίου του 1941 άνοιξε το δρόμο για περαιτέρω
βρετανική ανάμειξη στα πολιτικά και στα στρατιωτικά δρώμενα της Ελλάδας. Μερικές μόνο εβδομάδες πριν από το θάνατο του, ο Μεταξάς φαίνεται ότι προαισθάνεται τις επιδιώξεις αλλά και τις αμυντικές αδυναμίες των Άγγλων. Καταλαβαίνει ότι δίδοντας τα ελληνικά αεροδρόμια στη ΚΑΡ ουσιαστικά οδηγεί τη χώρα στην ένοπλη σύρραξη με τη Γερμανία και το έχει «βάρος εις την συνείδησίν» του. Γράφει λοιπόν την τελευταία μέρα του 1940: «31 Δεκεμβρίου, Τρίτη [...] Σήμερα το πρωί αποσύρω σχεδόν την
χθεσινήν συγκατάθεσιν δια έγκατάστασιν της Αγγλικής Αεροπορίας είς Θεσσαλονίκην. Πρώτα μέ Δ' Αλμπιάκ, έπειτα τήν συμβουλήν του ιδίου μέ Πάλαιρετ. Μέ τόν Πάλαιρετ εξηγήθηκα σαφώς και είλικρινώς. Θα προκαλέσωμεν έπίθεσιν γερμανικήν. Συμφέρει; Έάν οί Άγγλοι έχουν άεροπορικάς δυνάμεις να τήν αποκρούσουν και νά επιτεθούν κατά της Γερμανίας, συμφέρει. Έάν δέν έχουν, δέν συμφέρει - γίνεται μάλιστα και επικίνδυνος ώς έκ τής αποτυχίας, οπότε ό κλονισμός τών Βαλκανικών χωρών θά είναι βλαβερός εις τήν Άγγλικήν ύποθεσιν. Μέ τόν Πάλαιρετ έξεκαθάρισα και τα συμβησόμενα μετά τήν ήτταν τών Ιταλών, δτι θά τούςβοη-θήσωμεν και κατά τών Γερμανών [...] Προς το παρόν έλπίζο) νά άποφύγωμεν τήν Θεσσαλονίκην και συνεπώς τήν Γερμανικήν έπέμβασιν. Το είχα το πρωί βάρος είς τήν συνείδησίν».
Ο θάνατος του Ιωάννη Μεταξά
Στα τέλη Ιανουαρίου του 1941 ο Μεταξάς αρρωσταίνει ξαφνικά και στις 29 του ιδίου μήνα πεθαίνει. Σύμφωνα με την εκδοχή των γιατρών, ο πρωθυπουργός πέθανε από «αμυγδαλίτιδα». Στην πραγματικότητα όμως οι συνθήκες του θανάτου του υπήρξαν τραγικές και πολύ ύποπτες. Ο πολύς λαός έμεινε με τη βεβαιότητα πως ο Μεταξάς δολοφονήθηκε από κάποιο χέρι πράκτορα της γιατί αρνήθηκε να επιτρέψει την αποστολή συμβολικών μόνο βρετανικών δυνάμεων.
Ο γράφων γνώρισε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Γερμανία, το καλοκαίρι του 1992, τον υφυπουργό του δρ. Γκέμπελς και ανώτερο αξιωματικό των 88 Λέοπολντ Γκούτερερ. Ο Γκούτερερ επέμενε πως όλοι στο Υπουργείο Προπαγάνδας γνώριζαν ότι ο Μεταξάς είχε δολοφονηθεί από ανθρώπους των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Η πληροφορία ήρθε μέσω της γερμανικής πρεσβείας στην Αθήνα και ο λόγος ήταν ότι ο Μεταξάς σκεφτόταν σοβαρά το ενδεχόμενο ανακωχής με τη μεσολάβηση των Γερμανών, ενώ είχε εναντιωθεί στην αποστολή συμβολικών μόνον δυνάμεων από τους Βρετανούς.
Αν πετύχαινε η γερμανική πρόταση και η ελληνοϊταλική ανακωχή στο αλβανικό μέτωπο, τότε οι 14 μεραρχίες του Ιταλικού Στρατού από την Αλβανία θα μεταφέρονταν στην Κυρηναϊκή και θα χρησιμοποιούνταν κατά των Άγγλων. Η εξέλιξη αυτή βέβαια θα ήταν εξαιρετικά δυσάρεστη για τον Τσόρτσιλ και την κυβέρνηση της Αυτού Μεγαλειότητας. Το βέβαιο είναι ότι με το θάνατο του Μεταξά εξέλειπε ο πιο σοβαρός αντίπαλος της «συμβολικής βρετανικής στρατιωτικής βοήθειας».
Ακόμα και ο υπουργός Ασφαλείας του μεταξικού καθεστώτος Κωνσταντίνος Μανιαδάκης δήλωσε απροκάλυπτα ότι «αν είχαμε τον πρόεδρο σε νοσοκομείο τρίτης θα ζούσε», υπονοώντας σαφέστατα ότι με οποιεσδήποτε άλλες συνθήκες και γιατρούς ο Ιωάννης Μεταξάς θα ζούσε.
Από ανθρώπους που υπήρχαν τότε κοντά στον Έλληνα πρωθυπουργό ειπώθηκε πως η παρουσία των Άγγλων γιατρών ήταν πολύ έντονη εκείνες τις μέρες.
Μερικοί θυμήθηκαν ότι ένας μυστηριώδης Βρετανός αρχίατρος έκανε στον Μεταξά μία ένεση και δεν συνήλθε ποτέ πια. Το γεγονός της ύπαρξης του Βρετανού αρχίατρου διαπιστώνεται και από τα φύλλα της εφημ. Βραδυνής της 30-1 -1941. Υπάρχει και μια πολύ σημαντική μαρτυρία, του διευθυντή της Γενικής Ασφάλειας Αθηνών Σπ. Παξινού.
Ο Γίαξινός, μετά την κατάληψη της Ελλάδος από τους Γερμανούς, διέφυγε με την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση στην Αίγυπτο. Εκεί σε μια δεξίωση της βρετανικής πρεσβείας στο Κάιρο, ο Παξινός (προφανώς μεθυσμένος) είπε σ' έναν Άγγλο αξιωματικό ότι ΓΝΩΡΙΖΕΙ τα πάντα για το θάνατο του Μεταξά και ότι μετά τον πόλεμο θα γράψει ένα βιβλίο που δεν θα αρέσει καθόλου στους Άγγλους. Τι απέγινε ο Παξινός; Βρέθηκε νεκρός λίγο μετά τον πόλεμο στις Ινδίες που είχε καταφύγει. Ασφαλώς, οι Βρετανοί θα ήταν πολύ ικανοποιημένοι με αυτή την εξέλιξη.
Η αποκαλυπτική μαρτυρία του Ι. Μαντζούφα
Ένα άγνωστο και αδημοσίευτο ντοκουμέντο σχετικά με τις συνθήκες του θανάτου του Ι. Μεταξά είναι η μαρτυρία του γαμπρού του Ι. Μαντζούφα. Το ντοκουμέντο αυτό δημοσιεύεται για πρώτη φορά και ρίχνει άπλετο φως σε πολλούς σκοτεινούς διαδρόμους των παρασκηνίων.
Η μαρτυρία του Μαντζούφα είναι καταλυτική. Υπάρχουν δύο τουλάχιστον ερωτήματα που προκαλούν ενδιαφέρον. Πώς είναι δυνατόν ο Γεώργιος Β' να μην επισκέφθηκε καθόλου τον κληνήρη Μεταξά και μάλιστα όταν διαφάνηκε ότι η «ασθένεια» του ήταν σοβαρή; Μήπως γνώριζε το τέλος του δικτάτορα; Τέλος, δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί ο ρόλος του Μανιαδάκη στην «παραλαβή» και στο «ξεκαθάρισμα» του προσωπικού αρχείου του Ι. Μεταξά. Μήπως ο έμπιστος άνθρωπος του Πάλαιρετ μετέβη στο Υπουργείο Εξωτερικών για να επιβλέψει ή να εξαφανίσει οποιοδήποτε ενοχοποιητικό στοιχείο αφορούσε τις αγγλικές παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια του ελλη-νοϊταλικού πολέμου;
Γράφει σχετικά ο Μαντζούφας:
«26.1.41. Τήν άλλην ήμέραν, Κυριακή 26 Ιανουαρίου, επέστρεψε ή Λουλού (σ.σ. η μία εκ των θυγατέρων του Ι. Μεταξά) άπό το μέτωπο. Έξω από το σπίτι έτριγύριζε ό Γ. Οίκονομίδης, χειρουργός, παλιός και αφοσιωμένος φίλος του Μεταξά., πού είχε παραστή σε παλαιά εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας (του Μεταξά). Ό Οίκονομίδης ήταν πολύ ανήσυχος και εκνευρισμένος, με πολλές υποψίες, διότι δεν του είχαν επιτρέψει να ίδή τον Μεταξά κατά. την άσθένειάν του. Έδώ προκύπτει ένα ερώτημα. Ποιοι ήταν εκείνοι πού δεν επέτρεψαν στον Οίκονομίδη νά δη τον Μεταξά; Για ποιο λόγο; Μήπως εκτελούσαν άνωθεν εντολές;».

ΙΑΤΡΙΚΟΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ ΤΗΣ 29ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1941 '
Ό Πρόεδρος της Ελληνικής Κυβερνήσεως ένεφάνισε προ δέκα ήμερων, ήτοι τό προπαρελθόν Σάββατον, φλεγμονήν του φάρυγγος, ήτις κατέληξεν είς απόστημα πα-ραμυγδαλικόν. Παρά τήν εγκαιρον διάνοιξίν του ώς και την μετεγχειρητικήν κατάλ-ληλον θεραπείαν, παρουσίασεν έν συνεχεία τοξιναιμικά φαινόμενα καΐ έπιπλοκάς, ώς γαστρορραγίαν και ούρίαν, καΐ απέθανε σήμερον, 6 π.μ.
Έν Αθήναις τη 29η Ιανουαρίου 1941
ΟΙ θεράποντες Ιατροί
Μ. Γερουλάνος
Β. Μπένσης
Μ. Γεωργόπουλος
Μ. Μακκας
Ε. Φωκάς
Δ. Δημητριάδης
Ι. Χρυσικός
Γ. Καραγιαννόπουλος
Δ. Κομνηνός
Ν. Λωράνδος
Γ. ΟΙκονομίδης
Ν. Γεωργόπουλος
▲Το ιατρικό ανακοινωθέν της 29ης Ιανουαρίου του 1941. Οι περισσότεροι γιατροί που το υπέγραψαν εξαναγκάστηκαν έπειτα από παρέμβαση του Ι. Διάκου.

Για τα γεγονότα της επόμενης ημέρας, της 27ης Ιανουαρίου του 1941, ο Μαντζούφας είναι περισσότερο αποκαλυπτικός: «27.1.41. Κάποτε, ίσως την Δευτέρα 27 Ιανουαρίου, πάντως όμως τήν Τρίτη 28, εκλήθη και δ Θ. Δημητριάδης ΩΡΑ, καθηγητής, ό όποιος τό απόγευμα της Τρίτης έβοήθησε στην σύνταξη εκθέσεως στα Γερμανικά, την οποίαν έδιάβασε κατά τό ήμισυ - τό άλλο μισό τό έδιάβασα ό ίδιος- στον καθηγητή Επινγκερ (Ερρίιι§6Γ) στή Βιέννη. Είχαμε κρατήσει τό τηλέφωνο ανοιχτό με τήν Πρεσβεία, (ο.α. στη Βιέννη). Έστειλε ή Πρεσβεία ένα αυτοκίνητο και έφερε τον Έπινγκερ εκεί. Σε ερώτηση τι εντυπώσεις έχει από τήν έκθεση, απήντησε: αύτολεξει (σ.σ. Πιθανόν σήψη). Ή αποστολή στρατιωτικού αεροπλάνου να φέρει τον 'Επινγκερ - είχε δοθεί από τους Γιουγκοσλάβους ή άδεια νά πέραση θεωρήθηκε πιά περιττή, λόγω της απελπιστικής καταστάσεως του ασθενούς. Στους γιατρούς προσετέθη (τήν Κυριακή 26 ή τή Δευτέρα 27) ό Ν. Λωράνδος, άνθρωπος, όπως λχγόταν, της, πάντως δε προσωπικός πληροφοριοδότης του Ίω. Διάκου. Ό Λοοράνδος περιωρίσθη νά τηλεφωνή στον Διάκο, δίνοντας πληροφορίες περί της έξελίξεοις τής ασθενείας. Τον είδα. ό ίδιος νά υποκλίνεται βαθύτατα (στο τηλέφωνο!) λέγοντας: "Μάλιστα, κ. Διάκο!"κ.λπ. στις οδηγίες πού του έδινε. Τήν Δευτέρα ή τήν Τρίτη (27 ή 28) ό Φωκάς (ο.α. ο άλλος γαμβρός του Ι. Μεταξά) έφώναξε άπό τό Ξενοδοχείο (Κηφισιάς) δύο Άγγλους, οι όποιοι έφεραν ένα μηχάνημα γιά τήν διευκόλυνση τής αναπνοής του Μεταξά, ό όποιος δεν είχε πλέον τάς αισθήσεις του. Τό ΟεείΙβ είχε γίνει νοσοκομείο των Άγγλων.
Ό Φωκάς είχε προ πολλού έπαφάς. Είχε πάει έκεΐ επανειλημμένως και έγνώριζε τις δυνατότητες του Νοσοκομείου. Γι'αυτό και έσκέφθηκε νά φέρει τό "νέο" μηχάνημα. 29.1.41... Τήν Τετάρτη, 29 Ιανουαρίου, στις 6 τό πρωί, επήλθε ό θάνατος του Μεταξά. Όλίγον κατ' ολίγον, ή αναπνοή είχε γίνει ασθενέστερη. Με τον θάνατο, ό Φωκάς έσυνειδητοποίησε κάπως τάς εύθύνας του και γιά νά καλυφθή, έβαλε και υπέγραψαν τό Ανακοινωθέν όλες οί άλλες προσωπικότητες τού ιατρικού κόσμου, οί όποιες ούτε είχαν ίδή τον Μεταξά. Πολλές απορίες γεννά αυτό τούτο τό "Ανακοινωθέν" (τόμ. 4, σελ. 561). Είναι πάντως αόριστο, ηθελημένα συντεταγμένο, ίσως και (μερικώς) ανακριβές. Ή "κατάλληλος θεραπεία", είναι αόριστη. Ή τοποθέτηση τής "γαστρορραγίας "στο τέλος, χωρίς τήν εξήγηση τού καθαρτικού, πού τήν έπροκάλεσε, είναι σχεδόν ανεξήγητη. Τά "τοξιναιμικά φαινόμενα "- "σηψαιμικά "κατά τον 'Έπινγκερ -πρέπει νά κριθούν άπό γιατρό.
Πάντως μετά τήν γνώμη τού 'Έπινγκερ -άλλα πολύ άργά-κάτι άλλαξε βιαστικά στά φάρμακα, τό απόγευμα τής Τρίτης 28 Ιανουαρίου, όπως πολύ καλά θυμούμαι. Ό έκδοτης τού 4ου Τόμου του Ημερολογίου, σέλ. 441, γράφει ότι μετά. τήν εγχείρηση τής Κυριακής, 19 Ιανουαρίου, "τότε", εμφανίστηκε τό έλκος. Αυτό είναι απολύτως ανακριβές. Τό έλκος εμφανίστηκε τήν Παρασκευή 24 Ιανουαρίου, ύστερα άπό τό καθαρτικό. "Εμφανίστηκε "ύπό μορφήν γαστρορραγίας και όχι "έντερορ ράγιας " όπως γράφει ό έκδοτης τού Ημερολογίου (Σιφναίος). "Τέσσερεςμεταγγίσεις", πιθανόν νά έγιναν. Εγώ δέν θυμούμαι τίποτε τέτοιο. Θυμούμαι μόνο τήν σημαντική αύξηση τής ούριας στο αίμα. Ώς προς το έλκος, υπάρχει ή έγγραφη 3-16 Απριλίου 1940 (σελ. 461), "Αιμορραγία εις τον στόμαχον "κ.λπ. Ακτινογραφία όμως δέν έγινε ποτέ. Και τότε, ό Φωκάς μόνος του έκουράρησε τον Μεταξά. Έγνώριζε επομένως το έλκος. Δέν έπρεπε νά είχε παρακολουθήσει το ζήτημα αυτό; Δέν το έκαμε, έδωσε και το καθαρτικό. Το ερώτημα, επόμενους, είναι, αν ό Φοοκάς μόνος του αποφάσισε νά δώσει το μοιραίο καθαρτικό, ή μήπως κανείς άλλος τον "συνεβούλευσε ". Στο σημείο αυτό, οφείλω νά απαλλάξω τους δύο γιατρούς (Ε. Φωκάν και Ν. Τεωργόπουλον) από κάθε υποψία δόλου προθέσεως. Ό μέν Ν. Γεωργόπουλος έκαμε καλά τη δουλειά του. Ήταν άλλωστε ανεύθυνος γιά τήν θεραπευτική αγωγή. Ό δε Φωκάς δέν ήταν άνθρωπος δόλιος. Δέν είχε άλλωστε συμφέρον νά προκαλέση τον θάνατο του Μεταξά.
Αραγε όμως οί Άγγλοι του; Στις επαφές, τις όποιες είχαν με τον Φωκά, δέν αμφιβάλλει κάνεις ότι παρακολουθούσαν τήν ασθένεια. Μήπως τον έκολάκευαν, του είπαν ότι είναι σπουδαίος γιατρός και του συνέστησαν, καταλλήλως, νά δώση το καθαρτικό;
Ό Ευγένιος Φωκάς ήταν στο χαρακτήρα αγαθός και αρκετά αφελής. Ό ίδιος διηγεΐτο, ότι όταν έκαμε μετεκπαίδευση στο Παρίσι, ό Φίσενγκερ , καθηγητής του, του έλεγε, που και πού, . Υπάρχει, λοιπόν, ή υποψία, ότι οί Άγγλοι τον έχρησιμοποίησαν ώς (ακούσιο) όργανο, γιά νά βγάλουν τον Μεταξά άπό τή μέση.
Τρία είναι τά ελατήρια γιά τήν ενέργεια αυτή των Άγγλων. Παράλληλα και τά τρία. Το ένα προκύπτει άπό τήν έγγραφη της 15.1.1941 (σέλ. 559): Γράφει ό Μεταξάς: "Έχει γούστο με όλα αυτά νά μέ ξαναβγάλουν οί έν Λονδίνω γερμανόφιλον ". Οί αντιρρήσεις του Μεταξά, ή άρνησίς του νά δεχθή ασήμαντη βοήθεια - άλλα και ή επιμονή των Άγγλων "νά έλθουν [στή] Θεσσαλονίκη μέ μικράς δυνάμεις"δέν αποκλείουν τήν εκδοχή αυτή. Αντίθετα τήν ενισχύουν. Έξ ού και ή ειρωνική και κοροϊδευτική έγγραφη του Μεταξά.
Το δεύτερο προκύπτει άπό τον χαρακτήρα και τήν ψυχοσύνθεση του Μεταξά. Οί Άγγλοι είχαν νά κόψουν μέ έναν άνθρωπο δύστροπο, όχι υπάκουο, ό όποιος σέ καμία χρονική στιγμή, ούτε τότε, ούτε μετά τον πόλεμο, θά ήταν διατεθειμένος νά δεχθή τή μείωση των καθαρώς έλλ.ηνικών συμφερόντων. Ένώ οί Άγγλοι ήσαν (και είναι) και Τουρκόφιλοι και Βουλγαρόφιλοι.
Το τρίτο ελατήριο, πού συνδυάζεται προς τά δύο προηγούμενα - ιδίως προς το δεύτερο- είναι ή διαρκής ανησυχία τών Άγγλων, ή όποια δημιουργήθηκε κατά το διάστημα άπό 28 Οκτωβρίου 1940 έως τά μέσα Ιανουαρίου 1941. Ή Αγγλία δέν έπερίμενε νά άντισταθή πραγματικά ή Ελλάς και νά παρουσίαση πραγματικές νίκες κατά τών Ιταλών. Είχε όμως εκτεθεί απέναντι της Ελλάδος μέ το τηλεγράφημα του Τσόρτσιλ της 28.10.1940: "Θά μοιρασθώμεν τήν κοινήν νίκην" (σελ. 526, σημ. 1).

Βγάζοντας τον Μεταξά άπό τήν μέση, εξασφάλιζε, ή Αγγλία, τήν άμβλυνση της υποσχέσεως της μοιρασιάς τής νίκης. Ανέκαθεν, σέ όλα τά χρονικά σημεία της ιστορίας, (1821-1940), έπί Κατοχής άλλα και μέχρι σήμερα (1980), ή Αγγλία, όπως άλλωστε και οί άλλοι "μεγάλοι μας φίλοι", δέν θέλησαν νά γίνη ή Ελλάς κράτος ισχυρό. Είναι πιθανόν, ότι το αισθητήριο του κόσμου στην Ελλάδα δέν έγελάστηκε. Στις 29 Ιανουαρίου 1941, ήμερα θανάτου του Ιωάννη Μεταξά, έσκέφθηκα τι πρέπει νά γίνη. Το πρώτο, νά κρατηθή εκμαγείο, γιά ενδεχόμενη προτομή. Εκλήθη ό γλύπτης Απάρτης και επήρε το εκμαγείο. Πού βρίσκεται δέν γνωρίζω. Το δεύτερο. Αίγες ώρες κατόπιν, συνεννοήθηκα μέ τήν Λουλού, γιά νά παραλάβωμε το Αρχείο (ιδιωτικό) πού υπήρχε στο υπουργείο Εξωτερικών. Ό Μεταξάς κρατούσε (πρόχειρα) χειρόγραφα, είτε ένα δακτυλογραφημένο αντίγραφο, είτε γράμματα κ.λπ. Στην παραλαβή έβοήθησεν ό Κ. Μανιαδάκης. Επήγαμε μέ τήν Λουλού και παραλάβαμε δύο βαλίτσες γεμάτες. Ετσι σώθηκαν πολώτιμα στοιχεία. Ο Βασιλεύς Γεώργιος ήλθε άμεσους επάνω στην Κηφισιά, κατά τις 10.30' το πρωί, νά συλληπηθή τήν οικογένεια. Δέν είχαν έλθει κατά τήν διάρκεια τής ασθενείας. Προσήλθε επίσης και στην κηδεία, στην Μητρόπολη. Δέν ακολούθησε, διότι οί Βασιλείς, πρίγκηπες κ.λπ. δέν ακολουθούν. Ήλθε όμως ειδικώς στο Νεκροταφείο, μαζί μέ τον Παύλο και τον Γεώργιο (θείο του) και στάθηκε προσοχή και έχαιρέτησε, τήν ώρα πού περνούσε το φέρετρο. Παρήγγειλεν, ότι αυτό το έκαμε επειδή δέν ήταν μόνο πρωθυπουργός του ό Μεταξάς, άλλα και προσωπικός του φίλος.[...]. Πλήθος κόσμου επόπτευσαν, ότι τον είχαν ξεκάμει τον Μεταξά. Δεκάδες ανθρώπων, κατά τά επόμενα έτη, ρωτούσαν πώς και άπό τί απέθανε και μήπως έδολοφονήθη.
Ύστερο, άπό 40 σχεδόν χρόνια έγραψα αυτές τις σκέψεις, οί οποίες δέν αποδεικνύουν, άλλα δέν άποκλείουν αυτή τήν εκδοχή.
Αθήναι Μάρτιος 1980, Μαντζούφας»
Ο διάδοχος του Μεταξά
Μετά το θάνατο του Μεταξά, ο Γεώργιος επέλεξε για τη θέση του πρωθυπουργού τον τραπεζίτη Αλ. Κορυζή. Η επιλογή του βασιλιά προκάλεσε στους μεταξικούς κύκλους έκπληξη και δυσαρέσκεια, αλλά από την άλλη πλευρά, ο αποθανών δικτάτορας δεν είχε ενδιαφερθεί για τον ορισμό διαδόχου. Οι υπουργοί του -πλην ελαχίστων εξαιρέσεων-ήταν προσωπικότητες δευτέρας επιλογής και λόγω του συγκεντρωτισμού του Μεταξά δεν επιτρεπόταν η έκφραση δεύτερης γνώμης. Σε όσες περιπτώσεις σημειώθηκαν διαφωνίες με υπουργούς, το επόμενο βήμα ήταν να αποπεμφθούν. Από την άλλη, ο Μεταξάς δεν επέτρεψε να προβληθεί ποτέ άλλο πρόσωπο που θα μπορούσε να εκλάβει η κοινή γνώμη ότι ήταν κατά την επιθυμία του ο πιθανός αντικαταστάτης. Η επιλογή του Κορυζή δεν αντιπροσώπευε ένα ίσο μέγεθος.

Το βέβαιο είναι ότι ο Κορυζής αποδείχθηκε συνεπέστερος αγγλόφιλος από τον προκάτοχο του και δέχθηκε αμέσως τη «συμβολική» βρετανική βοήθεια, παρότι γνώριζε ότι η εγκατάσταση βρετανικών στρατιωτικών μονάδων στη Βόρεια Ελλάδα, θα προκαλούσε την άμεση γερμανική αντίδραση.
Η γερμανική επίθεση εκδηλώθηκε τελικά την αυγή ης 6ης Απριλίου του 1941. Παρά την ηρωική αντίσταση των οχυρών της Γραμμής Μεταξά, το μέτωπο κατέρρευσε μέσα σε λίγες ημέρες. Η Θεσσαλονίκη κατελήφθη το πρωί της 9ης Απριλίου, ενώ οι Γερμανοί συνέχισαν την προέλαση τους προς τη Νότια Ελλάδα. Μέσα στο γενικότερο κλίμα καχυποψίας εκείνης της εποχής και τις δραστηριότητες της «5ης Φάλαγγας» (Κατασκοπείας) των Γερμανών, ο Γεώργιος άρχισε να υποπτεύεται τον Κορυζή. Μπορεί βέβαια ο μαλθακός τραπεζίτης να διέθετε τις απαραίτητες «βρετανικές» περγαμηνές, αλλά πολύ σύντομα ο βασιλιάς διαπίστωσε πως ο Κορυζής δεν ήταν ο κατάλληλος και αποφασιστικός άνθρωπος που χρειαζόταν. Ακόμη και η αρχική συγκατάβαση των τεταρτοαυγουστιανών Μανιαδάκη και Διάκου άλλαξε.
Οι επαφές του Κορυζή τον περασμένο Μάρτιο μέσω του Γεωργίου Μερκούρη με τη γερμανική πρεσβεία για την πιθανή βολιδοσκόπηση ελληνοϊταλικής ανακωχής ήταν η αρχή. Παρόλο που ο Γεώργιος ήταν ενήμερος καθ' όλη τη διάρκεια (για την πορεία) των συνομιλιών, η έμφυτη καχυποψία του μεγάλωσε. Και όταν λίγο μετά τη γερμανική εισβολή, το μέτωπο άρχισε να καταρρέει και ακολούθησε η διαταγή του υπουργού Στρατιωτικών Παπαδήμα για τις άδειες των στρατιωτών, ο Γεώργιος θεώρησε υπεύθυνο τον Κορυζή. Πιθανόν να τον διέβαλε και ο Θ. Νικολούδης. Ο τελευταίος ποτέ δεν συμπάθησε τον πρωθυπουργό. Επανειλημμένα διατύπωσε την άρνηση του στους Μανιαδάκη και Διάκο, αποκαλώντας μάλιστα τον Κορυζή «ψυχασθενή»!
Σε μια επιστολή του, τον Ιούλιο του 1942 στον Κώστα Μανιαδάκη, αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής:
«Έτσι όταν άπέθανεν ξαφνικά ό αρχηγός (σ.σ. ο Μεταξάς), χάρις σε σένα και τον Διόκον, τους είσηγηθένταςμαζί με τον Παπαδήμαν, την λύσιν της κρίσεως εις τον Βασιλέα, παραδώσαμε μίαν ίσχυράν πολιτικήν κατάστασιν και την έθνικήν δόξαν είς τάςχείρας ενός νευρασθενοϋς τραπεζίτου, κατόπιν ψ παρ' ολίγον εις τάς χείρας του αγαπητού Κώστα Κοτζιά μη καν Αύγουστιανοϋ Υπουργού και πάντως καταλλήλου μόνον δι 'ώρισμένα ειρηνικά έργα και κατόπιν εις άλλον... Δια. τον μακαρίτην τον Κορυζήν μάλιστα είχα δώση όλόκληρον μάχην, δις εντός μίας ημέρας έξορκίσας τον Βασιλέα νά μή παραχωρήσει την θέσιν ενός μεγάλου πολιτικού και στρατιώτου, ενός έθναποστόλου όπως ήτο πλέον ό Μεταξάς είς την λαϊκήν ψυχολογίαν, είς ένα άσθενικόν τραπεζίτην, ΐκανόν δι'άλλα έργα και άλλας περιστάσεις...»
(βλ. Επιστολή Αρχείου Θ. Νικολούδη, ΕΛΙΑ).
Α Ο Α. Κορυζής διαδέχθηκε τον Ι. Μεταξά. Η «αυτοκτονία»
του με δύο σφαίρες προκάήεσε έκπβηξη και ερωτηματικά
που παραμένουν αναπάντητα 70 χρόνια μετά.
Το βέβαιο είναι ότι ο Γεώργιος θεώρησε τον πρωθυπουργό του υπεύθυνο για την κατάρρευση του μετώπου και τον επέπληξε άγρια. Οι φωνές του ακούστηκαν στους διαδρόμους του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρετανία». «Το βέβαιον είναι, κύριε πρόεδρε, ότι διέφυγε ό έλεγχος της καταστάσεως άπό τάς χείρας σας», είπε. Με βαθιά συγκίνηση ο Κορυζής ασπάστηκε το δεξί χέρι του βασιλιά, ο οποίος τον κοιτούσε αινιγματικά και στη συνέχεια αποχώρησε για την οικεία του τη Λεωφόρο Κηφισίας αρ. 51. Βγαίνοντας σκυθρωπός από το βασιλικό γραφείο, ο πρωθυπουργός ρωτήθηκε από τον υπουργό Κ. Κοτζιά που βρισκόταν στον διάδρομο, τι συνέβαινε. «Τίποτε», απάντησε ξερά ο Κορυζής και απομακρύνθηκε. Κατά την έξοδο του επίσης από το ίδιο ξενοδοχείο ο πρωθυπουργός συναντήθηκε για λίγο με τον πρίγκιπα Πέτρο. Τη σκηνή περιγράφει ο τελευταίος στις αναμνήσεις του:
«...Την 18η Απριλίου γευμάτισα στη λέσχη του Γκολφ, όπως έκανα συχνά. Επέστρεφα στό γραφείο μου, όταν μπαίνοντας άπό τις περιστρεφόμενες πόρτες του ξενοδοχείου "Μεγάλη Βρετανία" προσπέρασα τον πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κορυζή πού έφευγε.
Σπρώξαμε ελαφρά, ό ένας τον άλλον και πρόλαβα νά ρίξω μία γρήγορη ματιά στό τραβηγμένο και καταβεβλημένο πρόσωπο του, μέσα άπό τό τζάμι πού μας χώριζε. Σκέφθηκα πόσο κουρασμένος φαινόταν και είπα στον εαυτό μου δτι δεν
Ο ΕΛΛΗΝ ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΚΥΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΛΗΣ
ήταν παράξενο αφού αυτός ήταν φορτωμένος με τόσες πολλές ευθύνες στην παρούσα κρίση».
Ο Κορυζής δεν είχε προλάβει να απομακρυνθεί από το ξενοδοχείο, όταν ο βασιλιάς έστειλε τον Ιωάννη Διάκο να τον ακολουθήσει. Όπως αφηγήθηκε αργότερα η σύζυγος του πρωθυπουργού, ο Κορυζής έφτασε στο σπίτι του κάτωχρος και συντετριμμένος, προκαλώντας ζωηρές ανησυχίες τόσο στην ίδια όσο και στα παιδιά του. Περιορίστηκε μόνο να πει ότι είχε απόλυτη ανάγκη να μείνει μόνος, χωρίς να τον ενοχλήσει κανείς, στο ιδιαίτερο γραφείο του, διότι ήθελε να γράψει μια επιστολή. Μετά από λίγα λεπτά, στις 04.15, ακούστηκαν δύο πυροβολισμοί...
Από μιαν αφήγηση του Ι. Διάκου στον Κοτζιά γνωρίζουμε τις τελευταίες στιγμές του Έλληνα πρωθυπουργού: «Κτύπησα τήν πόρτα και μου άνοιξε αμέσως ή κα Κορυζή... [ Τη ρώτησα με κομμένη αναπνοή και αγωνία που είναι ό | πρόεδρος. 'Στο δωμάτιο του ", μου απάντησε ταραγμένη και με ανησυχία. Πάμε αμέσως εκεί, φοβούμαι κάποιο κακό ανεπανόρθωτο! Τήν ακολούθησα, τρέχοντας και οι δύο προς τό δωμάτιο του πρωθυπουργού.
Ή πόρτα ήταν κλειστή. Με τό πρώτο κτύπημα μας και τήν προσφώνηση του ονόματος του ακούσαμε έναν πυροβολισμό και μείναμε αποσβολωμένοι. Αμέσως κατόπιν δεύτερος πυροβολισμός! Σπάσαμε τήν πόρτα, ένώ έλπίζαμε νά μην άντικρύσουμε τό θέαμα πού φοβόμαστε. Τό ανεπανόρθωτο είχε συντελεσθεί! Ό Αλέξανδρος Κορυζής ήταν νεκρός επάνω στό κρεβάτι του, με τήν εικόνα της Παναγίας στό στήθος ] του. Άπό τή νεκροψία πού διενεργήθηκε διαπιστώσαμε ότι ό Κορυζής έφερε δύο διαμπερή τραύματα στην καρδιά! Τό γεγονός αυτό εκμεταλλεύθηκε εύλογα ή γερμανική προπαγάνδα καί έκανε λόγο γιά τήν "δολοφονία του Ελληνα πρωθυπουργού άπό τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες ". Ποιος αυτοπυροβολείται άλλωστε δύο φορές στην καρδιά;».
Η «αυτοκτονία» του Κορυζή και η κυβέρνηση Κοτζιά
Σύμφωνα λοιπόν με τους αυτόπτες μάρτυρες της «αυτοκτονίας» του Κορυζή (Ι. Διάκο και κα Κορυζή), ο πρωθυπουργός βρέθηκε νεκρός κρατώντας ένα περίστροφο στο αριστερό του χέρι και έχοντας ένα εικόνισμα της Πάναγίας στο στήθος του.
Πώς όμως ήταν δυνατόν ένας δεξιόχειρας να χρησιμοποιήσει το αριστερό του χέρι για να αυτοπυροβοληθεί παραμένει αναπάντητο εδώ και επτά δεκαετίες. Προφανώς ο Ι δολοφόνος του, μέσα στην ταραχή εκείνων των στιγμών, παρέλειψε τη σημαντική αυτή λεπτομέρεια και διαπράττοντας σφάλμα τοποθέτησε το όπλο στο αριστερό χέρι του Κορυζή...
Το γεγονός επίσης ότι ο Κ. Κοτζιάς αναφέρει ότι οι πυροβολισμοί που ακούστηκαν «ήταν δύο» προκαλεί εύλογα το ερώτημα πώς θα μπορούσε ο ασθενής και ηλικιωμενος τραπεζίτης να αυτοπυροβοληθεί δύο φορές.


Όσον αφορά την εχεμύθεια της χήρας Κορυζή, η οικογένεια της ανταμείφθηκε για την αφοσίωση της στο Στέμμα. Μετά τον πόλεμο η κόρη της Φρόσω Κορυζή προσλήφθηκε στο Παλάτι.
Για τα αίτια που προκάλεσαν τη δολοφονία του Αλέξανδρου Κορυζή, ο Κ. Κοτζιάς αναφέρει ότι οι μόνοι άνθρωποι που γνώριζαν την αλήθεια ήταν ο Γεώργιος, ο Κ. Μανιαδάκης και ο μυστικοσύμβουλος Ι. Διάκος (βλ. Κ. Κοτζιά: Ελλάς, ό πόλεμος και ή δόξα της, Γ' Εκδοσις, Αθήνα 1947, σελ. 405). Επίσης είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι λίγο μετά τη δολοφονία του Κορυζή, ο Γεώργιος έσπευσε να συναντήσει πρώτα τους δύο μυστικοσυμβούλους του, Ι. Διάκο και Κ. Μανιαδάκη. Προφανώς οι άνθρωποι που θα αναλάμβαναν το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης έπρεπε να είναι και της απόλυτης εμπιστοσύνης του Βρετανού πρέσβη.
Ο Κ. Κοτζιάς είναι αποκαλυπτικός: «Περί την 7.30 έσπερινήν (σ.σ. 18 Απριλίου 1941), ό πρέσβης της Μεγάλης Βρετανίας κ. Πάλαιρε, έφθασεν εις το Ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρετανίας και έγένετο αμέσως δεκτός ύπό του βασιλέως. Ό πρέσβυς της Μεγάλης Βρετανίας έζήτησε να συναντηθή μετά του νεωστί άναλαβόντως τήν έντολήν σχηματισμού Κυβερνήσεως.
Ό βασιλεύς έκάλεσεν αμέσως τον άναλαβόντα τον σχηματισμόν Κυβερνήσεως κ. Κώσταν Κοτζιάν και απευθυνόμενος προς τον κ. Πάλαιρετ είπεν: "Ιδού ό νέος πρωθυπουργός ". Επακολούθησε γαλλιστι στιχομυθία ή οποία, λόγω του έκτακτου ενδιαφέροντος αυτής, θά καταβληθεί προσπάθεια να άποδοθή φωνογραφικώς.
Πάλαιρετ: Σας συγχαίρω, άλλα πρέπει νά σας εΐπω ότι υπάρχουν άμφιβολίαι δι 'ύμάς.
Κοτζιας: Εκείνο το όποιον ενδιαφέρει αυτήν τή στιγμήν δεν είναι αί άμφιβολίαι πού τυχόν έχετε δι' έμέ, άλλ' αί άμφιβολίαι πού έγώ θά ήδυνάμην τυχόν νά έχω διά τήν κυβέρνησίν σας. Διότι έγώ, ώς Ελλην, έπετελεσα πλήρως το καθήκον μου. Ή πατρίς μου σφαδάζει αυτήν τήν στιγμήν. Δεν θά έπεθύμουν δέ, κύριε πρέσβυ, αυτήν τήν διατύπωσίν σας νά τήν φέρω εις τήν δημοσιότητα, διότι ή έντύπωσις θά ήτο θλιβερά. Αλλά, δεδομένου δτι έςεφράσθη τοιαύτη αμφιβολία έκ μέρους του συμμάχου μας ή θά γίνη δήλωσις δτι περιβάλλομαι με τήν απόλυτον αυτού έμπιστοσύνην, ή είμαι υποχρεωμένος —σας το δηλώ σαφώς— νά προστατεύσω τήν Ελλάδα...
Πάλαιρετ: Σας δηλώ ότι έχετε απόλυτον τήν έμπιστοσύνην της Αγγλικής Κυβερνήσεως.
Κοτζιδς: Α εν νομίζω, κύριε πρέσβυ, δτι πρέπει νά σας ενχαριστήσοι διά τήν δήλωσιν, διότι αύτη είναι έκδήλωσις οφειλομένη προς τήν έπιτελέσασαν απόλυτα το καθήκον της Χώραν μου και όχι προσωπικώς.
Πάλαιρετ: Μπορούμε νά δώσουμε τάχέρια μας (και έτεινετήν χείρα του) και να μου δηλώσετε ότι θά σταθούμε μαζί μέχρι τέλους;
Κοτζιάς: (Λαμβάνων τήν χείρα του πρεσβευτού). Έγώ νά σας δηλώσω μέχρι τέλ.ους; Υπάρχει άλλο τέλος άπ'αύτό πού έφθασεν ή Ελλάς; Σεις πρέπει νά μου δηλώσετε ότι θα μείνετε κοντά είς τήν Ελλάδα μέχρι τέλους.
(Καί, χωρίς νά αναμένη άπάντησιν, έσφιξε τήν χείρα του πρεσβευτοΰ). Τότε ό κ. Πάλαιρετ, μέ έκφρασιν ικανοποιήσεως, λέγει είς τον κ. Κοτζιαν:
Πάλαιρετ: Τότε, δύναμαι νά σας ερωτήσω ποιος είναι ό κατάλογος τών υπουργών σας;
Κοτζιάς: Αυτό ποτέ! Διότι, δέν έπολέμησεν ή Ελλάς και δεν έθυσιάσθη, όπως έθυσιάσθη, διά νά ύποβάλη καταλόγους τών υπουργών τής είς ξένον πρέσβυν, όσον σύμμαχος
και φίλ.η και άν είναι ή χώρα του. Διότι, τότε, ή Ελλάς θα ελάμβανε τήν θέσιν «κηδευμονευόμενης χώρας», τουθ'όπερ δέν αποδέχομαι.
Τότε ό κ. Κοτζιας, στραφείς προς τον παριστάμενο ανακτά τω είπε τα έξης: "Βασιλεύ, είμαι υποχρεωμένος, ώς σύμβουλος σας, νά επισύρω τήν προσοχήν σας έπι τού έξης, μαζί μέ τάς βαρυτάτας εύθύνας πού επιφέρει: Έάν τον κατάλογον τών υπουργών τον οποίον πρόκειται νά σας υποβάλλω τον έμφανίσητε, προς τής παρ' Υμών εγκρίσεως του, είς τήν παρισταμένην έξοχότητα, είμαι, σας τονίζω, υποχρεωμένος να σας δηλώσω ότι ή τοποθέτησίς μου απέναντι του γεγονότος αυτού θα είναι τοιαύτη, ώστε αϊ συνέπειαι να είναι σοβαρώταται». (βλ. Κ. Κοτζιά: Ελλάς ο πόλεμος και η δόξα της, σελ 407-408)
Από τα παραπάνω είναι εύκολο να καταλάβει ο αναγνώστης το βαθμό παρέμβασης των Άγγλων στα ελληνικά πολιτικά δρώμενα.
Το πιο κωμικοτραγικό όμως ήταν πως ενώ ο Κοτζιάς ετοιμαζόταν να αναλάβει το σχηματισμό κυβέρνησης, την ίδια στιγμή ο Γερμανός υπουργός Γ. Γκέμπελς θα σημείωνε με ικανοποίηση στο ημερολόγιο του πως: «Ό Κοτζιάς στην Αθήνα είναι άνθρωπος δικός μας».
Στην πραγματικότητα βέβαια ο Γκέμπελς είχε εκτιμήσει για μια ακόμη φορά λάθος τις πληροφορίες που του διεμήνυσαν οι άνθρωποι της γερμανικής αντικατασκοπείας: Ο Κοτζιάς, όπως και οι περισσότεροι υπουργοί του Μεταξά, ουδέποτε παρέκκλιναν από τους στόχους και τα συμφέροντα της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής.
Γι' αυτόν το λόγο άλλωστε ακολούθησαν (σ.σ. τις αρχές) στην Κρήτη και αργότερα στην Αίγυπτο. Με τη διαφυγή τους στο εξωτερικό θα έκλεινε το πιο τραγικό κεφάλαιο της ελληνικής κατάρρευσης του μετώπου, ενώ θα άρχιζε η μακρά νύκτα της Κατοχής.

Επίλογος
Η ιστορική αλήθεια συχνά δεινοπαθεί. Οι περισσότερες κυβερνήσεις την πλάθουν για να ταιριάζει με την επίσημη πολιτική τους, οι ιστορικοί την ερμηνεύουν όπως υπαγορεύουν ορισμένα κέντρα εξουσίας, ενώ η ανθρώπινη μνήμη τη διαστρεβλώνει όταν η αλήθεια είναι πολύ οδυνηρή.
Πάνω απ' όλα όμως, την ιστορία τη γράφει ο νικητής και η ιστορία του Β' ΠΠ δεν αποτελεί εξαίρεση.
Ως εκ τούτου, λοιπόν, την αλήθεια και τα κίνητρα για τους θανάτους των δύο Ελλήνων πρωθυπουργών μπορεί να μην τη μάθουμε ποτέ. Ίσως επειδή με την αποκάλυψη τους θα έτριζε το οικοδόμημα της «συμμάχου» Αγγλίας κατά τον


________________________ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ____
1. Αννίβας Βελίάδης: Μεταξάς-Χίτλερ, Ελληνογερμανικές σχέσεις στη Μεταξική Δικτατορία 1936-1941, εκδόσεις Ενάλιος, Αθήνα, 2003
3. Περιοδικό «ΤΟΤΕ», τ.71, Μάρτιος-Απρίλιος 1998
4. Αρχείο Νικ. Ατιοστολόττουλου, ΕΛΙΑ
5. Αρχείο Υπουργείο Εξωτερικών, φάκελοι ελληνογερμανικών σχέσεων περιόδου 1936-41
6. Γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, φάκελοι γερμανικής πρεσβείας Αϋηνών 1941
7. Περιοδικό «Στρατιοπική Ιστορία», τ. 166, Ιούνιος 2010
9. Προσωπικό αρχείο συγγραφέα



Παράρτημα Ι
Ο ΑΓΓΛΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ
Ο βρετανικός Τύπος, μετά την ελληνική κατάρρευση, θεώρησε ως υπαίτιες τις δραστηριότητες της «5ης Φάλαγγας» και έδωσε τη δική του εκδοχή. Το άρθρο των της 8ης Μαΐου του 1941 είναι χαρακτηριστικό:
«...εις την κυβέρνησιν ύπήρχον, διάφοροι Κουίσλιγκ, οι όποιοι, προσεπάθησαν νά ενσπείρουν τον πανικόν. Γερμανόφιλοι επίσης ήσαν πολλοί Γενικοί Διοικηταί, Νομάρχαι και ανώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι. Καί ένώ ό Ελληνικός Λαός έπολέμει λεο-ντόκαρδα, πάντες οί ανωτέρω μέ διαφόρους τρόπους προσεπάθουν νά ενσπείρουν την ήττοπάθειαν. Έπί παραδείγματι: Διαταγαί εδόθησαν νά καθαρισθούν οί τοίχοι των Αθηνών από τάς γελοιογραφίας του Χίτλερ και Μουσολίνι. Οί άνταποκριται των ξένων εφημερίδων διετάχθησαν υπό
της λογοκρισίας νά μη μεταδίδουν φράσεις θιγούσας το πρόσωπον του Χίτλερ. Εις τάς Αθήνας διεδόθη ότι έπεσεν ή Λάρισα μίαν εβδομάδα προτού λάβη χώραν το γεγονός αυτό. Έξ' άλλου ό υποστράτηγος Παπαδήμας, υπουργός των Στρατιωτικών και οί συνάδελφοι του τών Ναυτικών και της Αεροπορίας έδιδαν διμήνους άδειας εις τους κληρωτούς του 1941 και εις άλλους έφεδρους καί διά διαφόρων άλλων μέτρων έφεραν τον πανικόν. Το Γενικόν Στρατηγεϊον εύρίσκετο έν πλήρει αγνοία της καταστάσεως τού μετώπου και ένώ ή Ελληνική Στρατιά της Αλβανίας άνεδιπλοϋτο κανονικώς εις τήν πεδιάδα τής Κορυτσάς άνευ απωλειών, ό ραδιοφωνικός σταθμός τών Αθηνών μετέδιδε ανακοινωθέν διά του οποίου παριστάνετο ότι το μέτωπον του Ολύμπου είχε διασπασθή και ότι ό Ελληνικός Στρατός εύρίσκετο διαλύσει, χρόνως ό αρχιστράτηγος Παπάγος ύπέβαλεν εις τον πρωθυπουργόν Κορυζήν έκθεσιν τόσον άπογοητευτικήν ώστε έφερεν αυτόν εις αύτοκτονίαν. Πράγματι μετά το Ύπουργικόν Συμβούλων, ό πρωθυπουργός παρουσιάσθη ένώπιν τής Αυτού Μεγαλειότητας και αφού έδήλωσεν ότι είχεν άποτύχη εις τήν άποστολήν του, τού ήσπάσθη άμφοτέρας τάς χείρας, έζήτησε τήν άδειαν νά άποσυρθή είς τήν οικίαν του προς έκτέλεσιν ατομικής του εργασίας. Και μεταβάς εκεί, ηύτοκτόνησεν».
(βλ Αρχείο αντιστράτηγου
Ιπποκράτη Παπαβασιλείον,
Φάκ. 1, ΕΛΙΑ)


Παράρτημα II

Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΑΡΧΗ ΟΥΕΙΒΕΛ
Μετά τον τερματισμό των πολεμικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα, το Σεπτέμβριο του 1941,1 ο στρατάρχης σερ Άρτσιμπαλντ Ουέιβελ, αρχηγός του Βρετανικού Στρατού Μέσης Ανατολής κατά την περίοδο 1940-1941, υπέβαλε έκθεση στο βρετανικό Υπουργείο των Στρατιωτικών. Στην έκθεση του υποκριτικά ο Ουέιβελ ανέφερε ότι η κυβέρνηση Μεταξά απέκρουσε την προταθείσα αγγλική βοήθεια (σ.σ. η οποία ήταν εντελώς συμβολική), με τη δικαιολογία, ότι «η απόβαση και άλλων αγγλικών στρατευμάτων θα μπορούσε να προκαλέσει τη γερμανική επίθεση» και του εξέφρασαν την ελπίδα ότι η Γερμανία δεν θα επετίθετο κατά της Ελλάδας. Ο Βρετανός στρατάρχης στην έκθεση του αναφέρεται με έντονο επικριτικό τόνο κατά του Μεταξά. Ωστόσο, η έκθεση αυτή έγινε γνωστή μόλις τον Ιούλιο του 1946!
(βλ. εφημερίδα Καθημερινή, 28/10/1998).