θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Friday, September 09, 2011

ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΓΟΥΣΤΟΥ "KITSCH,,

pvr-frida-kitsch-shrine.jpg pvr-frida-art3.jpg pvr-notebooks.jpg

Wer ins FridaLand aka Mexiko reist,


ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΓΟΥΣΤΟΥ
"KITSCH,,


ΕΣΤΙΑ 29 Αυγούστου 1931

ΣΤΟΥΤΓΑΡΔΗ , τέλη Αυγούστου
Η πρωτεύουσα της Βυρτεμβέργης, κτισμένη γραφικώτατα μέσα εις ένα κλοιόν άπό καταφύτους λοφίσκους, είνε μία άπό τάς ώραιοτέρας πόλεις της Γερμανίας. Τό ενδιαφέρον της, όμως, διά τον ξένον που ψάχνει νά βρή κάτι σαν - κάτι άγνωστον, δέν έγκειται απλώς διά τά πάλαι ποτέ βασιλικά Ανάκτορα, τών οποίων ό ωραίος εξωτερικός τρούλος καταλήγει είς μίαν κολασσιαίαν χρυσην κορώναν και έτσι έβαζαν άλλοτε και οι κουρείς μίαν χρυσωμένην λεκάνη του ξυρίσματος επάνω από την είσοδον του καταστήματος των — ούτε είς τά δύο θαυμάσια βασιλικά θέατρα (έργα του γνωστού και έν Αθήναις Μάξ Λίττμαν), ούτε είς τόν ύπερμοδέρνον ούρανοξύστην της «Ημερησίας» της Στουττγάρδης, μέ τά 15 του πατώματα. Όλα αυτά τά βρίσκει κάνεις και άλλου* ένω το KITSCHMUSEUM είνε ίσως Μοναδικόν είς τόν κόσμον.
Κυρίως ειπείν, δεν πρόκειται περί αυτοτελούς μουσείου, αλλά περί ενός τρήματος του μεγάλου Κρατικού Βιοτεχνικού Μουσείου (Iandesgewerbe-museum), διά τό όποιον δικαίως υπερηφανεύεται ή Στουττγάρδη. Μέσα είς το τεράστιον αυτό κτίριον, εκτίθενται εις λαμπράς ταξινομημένας συλλογάς όλα τά είδη της1 βιοτεχνίας—έπιπλα, κοσμήματα, φορέματα, παιγνίδια, γυαλικά, χειροτεχνήματα, διακοσμήσεις κλπ.—μέ τήν ιστορίαν των και τους ρυθμούς, υπό τους οποίους εμφανίζονται είς τήν έξέλιξιν του ανθρωπίνου πολιτισμού. Δι* ένα οιονδήποτε βιοτέχνην, τό τμήμα του κλάδου του εις τό Μουσείον αποτελεί άνεξάντλητον πηγήν έμπνεύσεων και καλλιτεχνικής μορφώσεως, ενώ εξ άλλου ό κοινός επισκέπτης δεν ημπορεί παρά νά ώφεληθή άπό τό πρακτικόν αυτό μάθημα του καλού γούστου είς τά είδη του καθημερινού μας βίου. Επειδή, όμως, δεν φθάνει τό θετικόν παράδειγμα, άλλα χρειάζεται κάποτε και τό άποθετικόν— οχ ι μόνον τί πρέπει, αλλά και τί' δέν πρέπει νά βάζει κανείς στο σπίτι του— άφιερώθησαν «αι μερικαί αιθουσαι είς τό KITSCHMUSEUM.
Ίσις, όμως, πρέπει πρώτα νά έξηγηθή τί εστί KITSCH. Kitschravscum.


Διά τόν Γερμανόν ή λέξις «Κιτς» συνοψίζει κάθε τι κακότεχνον, πρόστυχον, ψεύτικο ή αίσθητικώς άσκοπον, πού ημπορεί νά περάση και ώς ώραίον στά μάτια των αδαών. Αί φθηναί απομιμήσεις της καλής πορσελάνης τών Σεβρών ή της Κοπεγχάγης, αί χονδροειδείς αντίγραφαί γνωστών αγαλμάτων ή έργων ζωγραφικής, τά φθηνά μηχανοποίητα χαλιά πού έχουν την αξίωσιν νά εκληφθούν ώς γκομπελέν, αί διακοσμήσεις που προδίδουν κακό γούστο, όλα τά δήθεν «κομψοτεχνήματα» πού περιλαμβάνονται είς τήν εΰρεΐαν κατηγορίαν της γαλλικής «καμελότ», είνε υπό τήν έννοιαν αυτήν «κ ί τ ς». Εννοείται δέ, ότι τό Κιτς δεν χρειάζεται νά είναι και πολύ φθηνό.

Τά μπρούντζινα αγάλματα τών Βεδουίνων ή τών μεγαλοπρεπών γονδολιέρων πού φωτίζουν μέ τον ήλεκτρικόν τους πυρσόν τους άντρέδες (λέγε: χώλλ) μερικών Αθηναϊκών σπιτιών, τά δήθεν Αραβικά σαλόνια, μέ τά φιλντισένια τραπεζάκια, πού έχουν τόσην σχέσιν με το πραγματικόν στυλ «μουδεχάρ», όσην και αί γύψιναι απομιμήσεις τών 5 δραχμών μέ τον 'Ερμήν τού Πραξιτέλους, τά χρωματιστά τζάμια μέ τά λουλούδια της εποχής του άρ-νουβώ — όλα αυτά, τέλος πάντων, που ημπορεΐ νά κοστίζουν ακριβά, δέν είνε ολιγώτερον «kitsching» από την κάρτ-ποστάλ με τους δύο έραστάς πού άλληλοκυττάζoνται παθητικώς ή με τήν στερεότυπον καλλονήν, πού γράφει είς - ένα παραβάν μπροστά της: «Χρόνια πολλά, Κωστάκη!»
Όλα, λοιπόν, αυτά τά προϊόντα της ανθρωπινής χονδροκοπιάς καί του κάκου γούστου εκτίθενται με μουσειακάς τιμάς είς τήν συλλογήν της Στουττγάρδης. Καί θαυμάζει κανείς, πραγματικώς, πόσον απέραντος είνε ή ανθρωπινή βλακεία καί πόσον άπειρα τά ολισθήματα τής αισθητικής μας. Άφίνω τά δήθεν κομψοτεχνήματα της εποχής τοϋ άρ νουβώ, τά όποια, στο κάτω-κάτω, εκπροσωπούν ενα ιδιαίτερον στυλ κακής καί επιτηδευμένης τέχνης. Εκείνα, όμως, τά δυστυχή αγγελάκια τού Ραφαήλ (πού κυττάζουν τήν «Παναγίαν του Σίξτου», ακουμπώντας τό κεφάλι τους στο χέρι) τί έχουν τραβήξει άπό δύο και πλέον εκατονταετηρίδων! Μία ολόκληρη βιτρίνα είνε πλημμυρισμένη μέ τάς χονδροειδεστέρας εκμεταλλεύσεις του ωραίου αυτού μοτίβου είς ζωγραφιές της δεκάρας, μαξιλαράκια, καρφιτσοθηκες, μανδήλια, πετσετάκια, σαλιέρες κλπ. ακόμη και είς κουμπαράδες έχουν μεταβληθεί τά Ραφαηλιτικά χερουβείμ. Και ό «'Εσπερινός» του Μιλλέ! Και τό «Μυστικόν Δείπνον» του Βίντσι! Κινδυνεύει κανείς ν' άηδιάση τά αριστουργήματα αυτά άπό τάς κακότεχνους παραλλαγάς των, πού θα συνάντηση δεξιά και αριστερά είς τους δρόμους τών μεγαλουπόλεων.
Έρχονται κατόπιν τά απειράριθμα δείγματα τών άνοήτων κομψοτεχνημάτων: Ό πύργος του Άιφελ ώς presse-papier, αί μικραί προτομαί τοΰ Κάιζερ άπό σαπούνι ή άπό σοκολάταν, τασάκια της στάχτης άπό τεχνητές αχιβάδες, μπουκέττα ολόκληρα άπό κόκκους καφέ, μπιζελάκια, ραπάνια, πατάτες, ρύζι, φασόλια κλπ., άνθη μικρά, τών οποίων τά άσπρα, πέταλα αποτελούνται, άπό ανθρωπινά. νύχια, καλαμάρια έν σχήματι νεκροκεφαλής, περιστρόφου ή κύβων, άλατιέρες είς τό σχήμα τών γνωστών νυκτερινών αγγείων, ανδρικά χτενάκια έν σχήματι γυναικείας γάμπας και ούτω καθ’ έξης. Ιδιαίτερα κεφάλαια είς τό είδος αυτό αποτελεί ή βιομηχανία τών «σουβενίρ» (λ. χ. κουταλάκια του τσαγιού μέ απόψεις διαφόρων πόλεων κλπ.), καθώς και ή «πατριωτική* βιομηχανία, τήν οποίαν οί Γερμανοί ονομάζουν Hurra - Kitsch. Βλέπει κανείς τα πλέον ετερόκλιτα είδη κοινής χρήσεως είς σχήμα Σιδηρού Σταυρού ή όπλων ή οβίδων τών 42. Ακόμη και... μπιμπερόν δια μωρά, κατεσκευάσθησαν κατά τόν πόλεμον, είς σχήμα όβίδος και φυλάσσονται είς τήν σχετικήν προθήκην. Επίσης απειρία κρεμασταριών άπό ξιφολόγχας, κοπτήρων και μολυβιών έν σχήματι τουφεκιών, καθώς και δύο ολόκληρες βιτρίνες από αντικείμενα κοινής χρήσεως, πού στολίζονται μέ τάς εικόνας του κόμητος Ζέππελιν ή του Χίντενμπουργ ή έχουν τό σχήμα του κεφαλιού των. Ένα δοχείον μουστάρδας, αναπαριστάνον τόν Χίντενμπουργ ή ένα ποτήρι της μπύρας ύπό τήν μορφήν του Βίσμαρκ, έπωλούντο άλλοτε είς τήν Γερμανίαν κα! περιλαμβάνονται, φυσικά, είς τήν συλλογήν αυτήν. Επίσης και τό κεφάλι τοΰ Γουλιέλμου Β'» -ώς ήλκκτροφώτιστον-βάθρον μιας λάμπας του κομοδίνου, καθώς και μία χάρτινη κουκλίτσα (έξ αυτών πού ντύνονται άπό τά παιδιά, μέ διάφορα χάρτινα επίσης κοστούμια), ή οποία έχει τήν μορφήν τού Κάιζερ, φέροντος... προπολεμικόν σώβρακο ν. Φυσικώ τω λόγω, ό χάρτινος κούκλος έντύνετο αλληλοδιαδόχοις μέ ολας τάς μεγάλας στολάς τών γερμανικών συνταγμάτων* άλλα τό ίδιαίτερον θέλγητρον δια τά Γερμανόπουλα ύπετίθετο ότι θ' άπετέλει νά βλέπουν τί φορεί ή Α. Μ. όταν είναι νεγκλιζέ».


Μίαν ολόκληρον αίθουσαν καταλαμβάνουν έπειτα τά παραδείγματα λανθασμένης ή υπερβολικής διακοσμήσεως είς εσωτερικά σπιτιών, καθώς καί αντικειμένων κοινής χρήσεως, άπο ύλικον πού τά καθιστή άχρηστα ή είς ρυθμόν πού αποτελεί άσχημον άναχρονισμόν, Καί, τέλος, παρατάσσονται διάφορα είδη, τών οποίων ή πρώτη ύλη δέν είνε εκείνη πού φαίνεται; «πέτσινα» αντικείμενα από... μουσαμάν, «σκαλιστό ξύλο» από βαμμένον γύψον», «πορσελάνη» άπο τενεκέν έμαγιέ, μέταλλον πού δέν είνε μέταλλον καί ούτω καθ* έξης.
Εννοείται, ότι έάν το Μουσείον αύτό είνε ώφέλιμον δια τον κοσμάκην, δεν αρέσει καθόλου είς τους βιομηχάνους τών απειραρίθμων ειδών του κακού γούστου* και συχνά έφθασε μέχρι του Τύπου καί μέχρι της τοπικής Βουλής ακόμη ή έμμεσος πρότασις νά διαλυθή το KITSCHMUSEUM καί νά διατεθούν αι αιθουσαί του δι’ άλλου είδους βιοτεχνικά εκθέματα. Έως τώρα όμως το μοναδικόν Μουσείον κατώρθωσε νά άνθέξη είς τάς επιθέσεις αύτάς καί θα ηύχετο κανείς να ίδρύοντο ανάλογοι συλλογαί είς Ολα τά ευρωπαϊκά κέντρα. Διότι, στό κάτω-κάτω, το κακό γούστο αποτελεί ένα κίνδυνον του πολιτισμού μας* καί ή καταπολέμησες του δέν ενδιαφέρει μόνον τήν Στουτγάρδην.

Ε. Τ,