NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Monday, September 05, 2011

ΝΙΚΟΣ ΤΣΙΦΟΡΟΣ: "η γλώσσα της πιάτσας" , “ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΠΙΑΤΣΑΣ”



Τα παιδιά της πιάτσας



Σημείωση: Επανέκδοση: "Ερμής", 1997. Ημερομηνία 1ης κυκλοφορίας: 18.9.2009.




tsiforos2


ΝΙΚΟΣ ΤΣΙΦΟΡΟΣ “ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΠΙΑΤΣΑΣ”
ΠΡΙΝ ΜΠΟΥΜΕ ΣΤΟ ΨΗΤΟ
Πολλές φορές, επίσημα ή ανεπίσημα, δέχομαι μερικά παράπονα αναγνωστών μου. «Γιατί μεταχειρίζομαι μια γλώσσα παρακατιανή» -μερικοί τη θεωρούνε ακόμα και χυδαία. Κάθε είδος κομματιού έχει το δικό του ύφος, το δικό του αέρα και τη δική του γλώσσα. Μ' αυτό θέλω να πω ότι κάθε φορά η γλώσσα ξεκινάει από μια σκοπιμότητα, η σκοπιμότητα όμως αυτή δεν είναι να «εκχυδαϊστεί» η πλούσια σε λεξιλόγιο και εκφράσεις ελληνική γλώσσα, αλλά να δημιουργηθεί μια ατμόσφαιρα. Συμβαίνει, λοιπόν, η πρόθεση τούτη να παρεξηγιέται από μερικούς αγκιστρωμένους εις τα θέσφατα, που παραπονούνται ότι τους τα χαλάμε. Έτσι, προκειμένου στα «Παιδιά της πιάτσας» να μεταχειριστώ ακριβώς τη γλώσσα της πιάτσας, παραθέτω σαν προκαταβολική συγνώμη τις δικαιολογίες μου και παρακαλώ να μη θιγεί κανένας από αυτήν. Η πραγματική πρόθεση είναι να δοθεί η εικόνα στο χρωματισμό που της ταιριάζει και τίποτα παραπάνω. Κι ακόμα επειδή η καθαρή γλώσσα της πιάτσας δεν είναι απόλυτα γνωστή στους πολλούς, δίνω εξηγήσεις για το γλωσσάριο που δεν είναι νοητό.Ο υπόκοσμος γεννήθηκε στις κοινωνίες από τις βρεφικές της ηλικίες. 0 Κάιν υπήρξε κιόλας ο πρώτος δολοφόνος. 0 Όμηρος έχει έναν υπόκοσμο περίεργο και υπαρκτό. Οι Αιγύπτιοι, οι Κινέζοι, η Γραφή, οι Ανατολικοί λαοί μας δίνουνε πολλές εικόνες από τον υπόκοσμο τους, η εξελιγμένη Αθηναϊκή Δημοκρατία το ίδιο, η Ρώμη τον παραθέτει σε υπερβολή. Μέσα στην ιστορία όλων αυτών των λαών, την «πραγματική Ιστορία» κι όχι την ιστορία της βιτρίνας και της αίγλης, θα βρει τον υπόκοσμο όποιος ξέρει να διαβά¬σει και θέλει να διαβάσει.Από τη μεταχριστιανική περίοδο κι ύστερα, ο υπόκοσμος δρα σε χίλιες μορφές και με εκατομμύρια εμφανίσεις. Τα αισχρά πρόσωπα των Βυζαντινών, οι πληρωμένοι κακοποιοί των Φεουδαρχών, ο παρασιτικός κόσμος των δυνατών, οι επαγγελματίες φονιάδες της γαληνότατης Βενετσιάνικης Δημοκρατίας, οι αράχνες που κινιούνται γύρω από τους Φράγκους και Γερμανούς ηγεμονίσκους, οι πράκτορες της Ιερής Εξέτασης, οι σκοτεινοί τύποι των Ιησουϊτών, τα τσιράκια των Ρισελιέ και των γεμάτων αίγλη Λουδοβίκων, οι καταδότες της Γαλλικής Επανάστασης, οι έμπιστοι της ναπολεόντειας αυτοκρατορίας, οι κατσαπλιάδες και οι ασυνείδητοι που κοντεύανε να βουλιάξουνε την δική μας Επανάσταση, όλος ο κόσμος, από τους ανθρώπους του μεγάλου απελευθερωτή της Νότιας Αμερικής Σιμόν Μπολιβάρ, μέχρι τους επίσημους κουρσάρους της βασίλισσας Ελισάβετ -Ντρέηκ, Μόργκαν κ.λπ.- και τους χρυσοντυμένους αποικιακούς αξιωματικούς της Βικτώριας, βάσιζε την ύπαρξη του στη δράση του υπόκοσμου που κινιέται παρασιτικά, δραστικά και αόριστα γύρω του.Ρωτάνε καμιά φορά γιατί υπάρχει υπόκοσμος. Είναι απλό. Γιατί υπάρχει και κόσμος. Η κοινωνία είναι ένα είδος κλίμακας και οι Ινδοί ακόμα της δίνουνε τα σκαλοπάτια της, στο ψηλότερο τοποθετούνε το βραχμάνο, στο χαμηλότερο τον παρία. Και για να υπάρξει μια κλίμακα ολοκληρωμένη, χρειάζονται όλα τα σκαλοπάτια, αλλιώς δεν θα 'τανε μια κλίμακα ολοκληρωμένη, θα 'τανε τ' απάνω σκαλοπάτια αιωρούμενα.Κοντά λοιπόν στους λίγους που διακρίνονται στην κοινωνία, τους μεγάλους σοφούς, τους μεγάλους επιστήμονες, τους μεγάλους στρατιωτικούς, τους μεγάλους καλλιτέχνες, τους πλούσιους και τους επιχειρηματίες, υπάρχουνε σαν βάση οι μικρότεροι, κοντά σ' αυτούς οι πιο μικροί, κοντά στους πιο μικρούς οι ακόμα πιο μικροί, μέχρι που να φτάσουμε στο τέλειο ξέφτισμα, που αποτελεί αναγκαστικά τον υπόκοσμο και την αρχική αφετηρία της κοινωνικής υπόστασης. Το κοινό μέτρο είναι η ύπαρξη μέσα σε μια «μη διάκριση». Όποιος το ξεπερνάει ανεβαίνει ένα, δύο, όλα τα σκαλοπάτια και ξεχωρίζει από τους άλλους. Έτσι έχουμε τα λίγα ξεχωριστά μέλη, τα λιγότερο ξεχωριστά, τα ακόμη λιγότερο και μ' αυτή την κλιμάκωση φτάνουμε σε κείνους που δεν είναι πια ούτε «ασήμαντοι νομοταγείς πολίτες», αλλά παρακάτω κι από την «ανεκτήν ύπαρξη». Στον υπόκοσμο.Κάθε άνθρωπος ζει, ενεργεί και κινείται ανάλογα με τη διανοητική του σφαίρα. Σ' αυτό συντελεί ο χαρακτήρας, τα ψυχικά του συστατικά, τα πνευματικά του συστατικά, ο κύκλος που τον ανέθρεψε, η δουλειά που τον κινεί στην αυτοσυντήρηση, ένα σωρό συντελεστές που ανάμεσα τους πρωταρχικό ρόλο παίζουν οι δυναμικότητες των ενστίκτων του. Έτσι, μπορούμε να συναντήσουμε ακόμα γ’ ένα διακεκριμένο μέλος της κοινωνίας που υποχωρεί στις ενστικτώδεις φωνές και φτάνει ακόμα και σε σημείο να καλλιεργήσει ανεξήγητες ή κατάπτυστες διαστροφές. Όταν λοιπόν άνθρωποι με εφόδια, με πνευματικότητα, με προσόντα, με απέραντο πνευματικό κόσμο φτάνουν σε καταπτώσεις -ορισμένες στιγμές- γιατί να μην πέσουνε σε κατάπτωση εκείνοι που δεν έχουν αυτά τα προσόντα;Με τούτο δε θέλω να δικαιολογήσω τις υποκοσμικές ενέργειες. Όχι. Θέλω μόνο να βασίσω την ύπαρξη του υποκόσμου, σαν οργανικού στοιχείου μιας αστικής κοινωνίας. Λένε ότι στην κομμουνιστική κοινωνία δεν υπάρχει υπόκοσμος. Αυτό, αν δεν οφείλεται στην προπαγάνδα -γιατί είναι αδύνατο μέσα σε εκατομμύρια ανθρωπίνων υπάρξεων να βασιλεύει μια ισορροπία- οφείλεται στο ότι ο κομμουνισμός δεν αναγνωρίζει στοιχεία διακρίσεως, επομένως καταργεί την άμιλλα που είναι βασική προϋπόθεση της ανθρώπινης φύσης. Τα παράσημα ή τα ορισμένα χρηματικά έπαθλα που δίνει με σκοπιμότητα στα διακρινόμενα μέλη του δεν τον κάνουν να ποζάρει σαν ιδανική κοινωνία. Γιατί, απλούστατα, δίπλα στον παρασημοφορημένο εργάτη ή διανοούμενο που παίρνει εύκολα εισιτήρια για τα μπαλέτα Μπολσόι, είναι κι ο σκουπιδιάρης που καθαρίζει το δρόμο της Μόσχας και που σαν κοινωνικό στοιχείο τοποθετείται κάτου από τον παρασημοφορημένο, αποτελεί δηλαδή μιαν αρχή κατώτερης τάξης, άρα αρχή υπόκοσμου.
Για να ξαναγυρίσουμε στη γλώσσα. Πώς δημιουργείται μια γλώσσα; Η επιστήμη που ερευνά την υπόθεση μας καθορίζει ότι τα στοιχεία της πρώτης ανθρώπινης γλώσσας είναι τα σύμφωνα, που ξεκινάνε λίγο παραπάνω από το στομάχι και μεταδίδονται στις ηχητικές χορδές. Η πρώτη φωνή σε σύμφωνα που έβγαλε ο άνθρωπος ήτανε η φωνή που ειδοποιούσε τον διπλανό του να προφυλαχτεί από κάποιον εξωτερικό κίνδυνο. Από την αυτοσυντή¬ρηση, λοιπόν, ξεκινάει η δημιουργία μιας γλώσσας και σιγά σιγά αποκτάει τις λέξεις της, που οφείλονται κι αυτές στην αυτοσυντήρηση. Την εξεύρεση τροφής, την εξεύρεση νερού, όλ' αυτά που βασίζονται στα σύμφωνα -πάρτε τη λέξη ύδωρ, δ-ρ, βάσσερ, β-ρ-, κύλημα του νερού. Σιγά σιγά, κάθε γλώσσα ανάλογα με τις κοινωνικές ανάγκες, με τη λαρυγγόφωνη τοποθέτηση, με το κλίμα και τις εξωτερικές συνθήκες εξελίσσεται και αποκτά τις λέξεις της. Ό,τι υπάρχει κοστολογείται σε λέξη, ό,τι δεν υπάρχει είναι άγνωστο, οι λέξεις που ανταποκρίνονται στην πανανθρώπινη δράση υπάρχουν σ' όλες τις γλώσσες, αντίθετα όσες έχουνε τοπική τοποθέτηση δεν υπάρχουν στα λεξιλόγια των χωρών που δε συναντούν το αντίστοιχο αντικείμενο ή την αντίστοιχη ενέργεια. Παράδειγμα: Όλος ο κόσμος πίνει, το ποτό λοιπόν υπάρχει σ' όλες τις γλώσσες, αντίθετα η σκοτσέζικη φούστα, το κιλτ, είναι γνωστό σαν κιλτ σ' όλες τις γλώσσες και δεν υπάρχει μετάφραση για τη δική μας τη φουστανέλα. Και μ' όλες τις προσπάθειες να εθνικοποιήσουμε μερικές λέξεις, δεν τα καταφέρνουμε. Το ραντάρ είναι ραντάρ σ' όλες τις γλώσσες, το τηλέφωνο τηλέφωνο, ο Χίτλερ που θέλησε να το κάνει «φερνσπρέχερ» θ' απογοητευόταν σήμερα αν άκουγε τους Γερμανούς που το ξαναλένε «τελεφόν».
0 υπόκοσμος είναι φυσικό ν' ακολουθήσει τον πανανθρώπινο νόμο. Δημιουργεί, λοιπόν, κι αυτός τη γλώσσα του σύμφωνα με τις ανάγκες του. Κι επειδή ζει κάτω από μια συνεχή καταδίωξη, αφού παραβαίνει τα κοινωνικά δεδομένα, την έννομη τάξη, τους κανό¬νες της αρμονικής συμβιώσεως, έχει ανάγκη να φυλάγεται, να συνεννοείται και να δρα μέσα σε μια γλώσσα δική του. Έτσι, κάθε υπόκοσμος πάνω στη Γη έχει ένα είδος δικής του γλώσσας, που υπάρχει ακριβώς για να προστατεύσει και να συντηρήσει την ύπαρξη του. Η περίφημη γαλλική αργκό, η αμερικανική σλανγκ, ή οποιαδήποτε παράλληλη γλώσσα σε κάθε έθνος αποτελεί ζωτικό στοιχείο του υπόκοσμου που υπάρχει.Επειδή, όμως, μια γλώσσα δημιουργείται από τις στιγμές, οι λέξεις που μπαίνουνε για να φτιάξουν τη γλώσσα του υπόκοσμου δημιουργούνται κι αυτές από τις ίδιες στιγμές ανάγκης ή χαρακτηρισμού. Ένα παράδειγμα από τη γαλλική αργκό: Ο αστυνομικός επίσημα λέγεται «πολισιέ». Η τετρασύλλαβη λέξη δεν έδινε συντομία ειδοποιήσεως ότι έρχεται ο αστυνομικός για να προλάβει να φυλαχτεί ο παράνομος. Ήθελε κάτι πολύ πιο σύντομο, κάτι σαν το κλείσιμο και το άνοιγμα του ματιού, αυτή την πονηρή παγκόσμια έκφραση. Ένα «φλικ» όσο ανοιγοκλείνει το μάτι. Και πήρε ακριβώς αυτή την ονομασία: «Φλικ». Κι ο υπόκοσμος τον ξέρει πια έτσι. «Λε φλικ». Ο αστυνομικός. Από τη στιγμή που ο αστυνομικός έγινε φλικ και το έμαθε, χρειάζεται κάτι άλλο να πρυστατεύσει μιαν άλλη κατάσταση. Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο οι κοινές γυναίκες των δρόμων κινήθηκαν μέσα στην πά¬ντα επερχόμενη μεταπολεμική παραλυσία ηθών. Αποτέλεσμα ήταν να γεμίσουν νοσήματα και να καταστούν δημόσιος κίνδυνος. Η κοινωνική ανάγκη δημιούργησε μιαν αυστηρή Αστυνομία Ηθών που τις κυνηγούσε συστηματικά. Αυτοί οι αστυνομικοί φορούσαν τότε -ήταν καλοκαίρι- ψάθινα καπέλα. Οι γυναίκες για να φυλάξουν η μια την άλλη -κοινό γνώρισμα της καταδιωκομένης αγέλης- δεν μπορούσαν να φωνάξουν «φλικ» γιατί οι αστυνομικοί το 'ξεραν και τις τιμωρούσαν. Βρήκαν, λοιπόν, μιαν άλλη λέξη που ανταποκρίνεται στο ψάθινο καπέλο: «Λε πάιγ». Οι ψάθες. Κι από τότε ο αστυνομικός της Αστυνομίας Ηθών λέγεται πια έτσι: «Πάιγ».Όλοι οι άνθρωποι μιλούν μια γλώσσα ανάλογα με τον κύκλο μέσα στον όποιο κινούνται. Ο Εγγλέζος υπηρέτης ενός λόρδου τον ειδοποιεί σε τρίτο πρόσωπο ότι «το μπρέκφαστ του κυρίου είναι έτοιμο», ο δημοκρατικός Αμερικανός στρατιώτης λέει στον αξιωματικό του «γιες σερ», ο αβρός διπλωμάτης φιλεί με κομψές εκφράσεις το χέρι μιας ντάμας, ο καπετάνιος του ιστιοφόρου τα λέει κομμάτι ναυτικά «όρτσα τον πλωριό», ο κοινός άνθρωπος σταράτα, ο πολιτευόμενος μιλεί στους ψηφοφόρους τους μιαν ακαταλαβίστικη καθαρευουσιάνικη που την εκτιμούν ακόμα κι αν δεν την καταλαβαίνουν απόλυτα, ο δάσκαλος δεν κάνει σολοικισμούς κι άκουσα έναν βιομήχανο που σήμερα βρίσκεται με λεπτά να λέει ότι το επάγγελμα του είναι πολύ «προσωπιδοφόρο». Δεν ήταν η λέξη του γιατί πολλές φορές οι λέξεις του ενός σκαλοπατιού πηδάνε στο άλλο και χάνουν την έννοια τους. Κοσμικές δεσποινίδες λένε πολλές φορές «σπάσαμε πλάκα», έκφραση που ξεκίνησε από ένα μάγκα που πάνω στό γλέντι του και στο μεθύσι του έσπασε όλες τις πλάκες του γραμμοφώνου που τον διεσκέδαζε και μεταφυτεύτηκε στο πανελλήνιο περιβόλι και δεν έχουνε απόλυτη επί¬γνωση του τι λένε, από την άλλη μεριά, όμως, λένε για την υδρο-σύριγγα που πίνουνε το χασίς «λουλάς», λέξη αχαρακτήριστη σε κείνους που τη μεταχειρίζονται και που την ξέρουν με τη λέξη «ναργιλές» -υπάρχουν άλλες πενήντα παράλληλες- αφού λουλάς είναι το επάνω μέρος, η εστία, εκεί που μπαίνει ο καπνός με το χασίς και δεν αποτελεί παρά μόνο ένα εξάρτημα του ναργιλέ.Η δική μας γλώσσα της πιάτσας, του υποκόσμου, ακολούθησε, λοιπόν ,τον γενικό νόμο. Να δημιουργεί τις λέξεις της από τις ανάγκες της ή από τα χαρακτηριστικά γεγονότα και πράγματα. Κάποτε ένας μάγκας χρειάστηκε ένα παλτό να περάσει το χειμώνα του. Κατάφερε να βρει μια χλαίνη που την έκλεψε ένας φαντάρος της κλίκας του και που τον λέγανε Επαμεινώντα. Ο μάγκας έβαψε τη χλαίνη μπλε για να μη γνωρίζεται, την κόντυνε, γιατί το κοντό παλτό ήταν τότε μόδα στον κόσμο του και μια και του την έδωσε ένας Επαμεινώντας, τη βάφτισε «Επαμεινώντα». Η λέξη έμεινε και από τότε το παλτό λέγεται «Επαμεινώντας».Άλλο: το τάλιρο λέγεται «κούτσουρο». Το εκατοστάρικο «πάππους». Ο παππούς είναι ένα νόμισμα αξιοσέβαστο, μεγάλο και κατά συνέπειαν σαν παππούς εμπνέει το σεβασμό. Το κούτσουρο γιατί είναι μια μονάδα, ένας αριθμός, μια αφετηρία. Αντιπροσωπεύει «ένα» πακέτο τσιγάρα, «ένα» λιτό γεύμα, μια μονάδα σε δόση χασίς κ.λπ. Μόνο του, λοιπόν, δεν είναι παρά «ένα ασήμαντο». Ένα κούτσουρο, Ανάλογα με τα παραπάνω παραδείγματα δημιουργείται η γλώσσα του υπόκοσμου. Κάθε λέξη βέβαια έχει την αφετηρία της, το δικαιολογητικό της, ακόμα και την ιστορία της. Και μ' αυτή τη γλώσσα ζει και κινείται ο κόσμος αυτός.Σαν έπαινο μας πρέπει να ομολογήσουμε ότι εμείς εδώ δεν έχουμε υπόκοσμο επικίνδυνο. Κάποτε δημοσιεύανε τα «Μεγάλα μαχαίρια», τους φονιάδες, τους σκληρούς, τους κακούργους που δράσανε. Ε, λοιπόν, όλοι αυτοί συνολικά μετριούνται στα δάχτυλα. Η Ελλάδα δεν παρουσίασε παρά πολύ περιορισμένο αριθμό υπο-κοσμικών εγκληματιών. Τα περισσότερα εγκλήματα που ξεκινάνε από το «σεξ» δεν οφείλονται στον υπόκοσμο. Νά περίπου σε μια σύντομη περιγραφή ποιοι είναι οι δικοί μας.Γύρω από τους είκοσι, τριάντα παλικαράδες της πιάτσας -σήμερα είναι ζήτημα κι αν υπάρχουν τόσοι- που αποτελούνε τον πυρήνα και κάνουν τις μεγάλες δουλειές (λαθρεμπόριο, εκμετάλλευση γυναικών, ύποπτα μαγαζιά, παιχνίδια τυχερά) κινούνται κατά κατηγορίες τα παράσιτα τους, που αρχίζουνε από τους περιφρονημένους κλεφτομπουγαδάδες, τους κλεφτοκοτάδες και επεκτείνονται στα συναφή στάδια ή αποτελούνε τη σωματοφυλακή, τα παλικάρια και τους εντολοδόχους των μεγάλων. Συνήθως, όλος αυτός ο κόσμος -εκτός από τους κλέφτες- αποφεύγει να έρθει σε επαφή και σε σύγκρουση με τους αστούς. Μπορείτε να κυκλοφορήσετε στις περιοχές τους με χίλιες λίρες στην τσέπη, κανείς δε θα σας πειράξει κατά κανόνα. Πριν από τον γκαγκστερισμό κυριαρχεί η πονηριά. Μπορεί να στα πάρουνε με τον παπά, με το μανιτάρι, με το παιχνίδι, δεν θα στα πάρουν όμως με το πιστόλι και όσες φορές γίνονται τίποτα «χολντ απς» σε βενζινάδικα, σε σοφέρ κ.λπ. γίνονται από ατζαμήδες που δεν ανήκουν στην κλίκα. Παιδαρέλια που επηρεάζονται από τα φιλμ, ανόητα κι απερίσκεπτα παλιόπαιδα, ποτέ όμως άνθρωποι του υποκόσμου με οντότητα.0 υπόκοσμος, μια και κινείται έξω από το νόμο έχει νόμους δικούς του και έθιμα δικά του. Απαιτεί κι αυτός έναν αλληλοσεβασμό δικαιωμάτων για τη συνύπαρξη και ακριβώς η καταπάτηση αυτών των δικαιωμάτων, των νόμων του δηλαδή, δημιουργεί τις εσωτερικές του προστριβές που καταλήγουν να στείλουν στη φυ¬λακή τα μέλη του. Η γλώσσα του, όμως, υπάρχει. Και λυπάμαι που η σειρά των κομματιών που περιγράφει τις «αληθινές» ιστορίες του -τις έζησα μαζί του- δε θα γράφεται στο στυλ «ο υποκόμης ησπάσθη μεθ' αβρότητος τα άκρα των δακτύλων της βαρώνης», αλλά θα γράφεται στη δική του την αληθινή γλώσσα. Είναι απαραίτητο, ακόμα κι αν ζυγίσουν λίγο οι συντηρητικοί. Που επιτέλους δε θα χάσουν τίποτα, αν την ακούσουν κι αυτήν την παράξενη και υπαρκτή ελληνική γλώσσα...