θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Friday, June 17, 2011

H. KRAMER - J. SPREGER, Malleus Maleficarum

The Malleus Maleficarum Of Heinrich Kramer and James Sprenger (P... Cover Art



∆ΑΥΛΟΣ/284, Ὀκτώβριος 2005
19131
H. KRAMER - J. SPREGER, Malleus Maleficarum

Πρόκειται γιά διάσημο βιβλίο, που εξεδόθη γιά πρώτη φορά το 1486. Ή φήμη του οφείλεται στην θέση που κατέλαβε κατά τήν διάρκεια του Μεσαίωνα. Έγράφη άπό τους Χάϊνριχ Κράμερ και Τζαίημς Σπρέγκερ, δύο ίεροεξεταστές τής εποχής. Χρησιμοποιήθηκε ώς εγχειρίδιο ίεροεξεταστών κατά τή διάρκεια τής Ιεράς Εξέτασης, γιά νά τους βοηθξί στην αναγνώριση και τήν δίωξη τών μαγισσών. Αποτέλεσε τήν βάση πολλῶν σύγχρονων λανθασμένων ἀντιλήψεων καὶ φόβων, ὅσον ἀφορᾷ στὶς μάγισσες καὶ τὴν ἐπιρροὴ τῆς μαγείας ἐν γένει. Οἱ ἐρωτήσεις, οἱ ὁρισμοὶ καὶ οἱ κατηγορίες καθωρίστηκαν σὲ σχέση μὲ τὶς μάγισσες καὶ θεωρήθηκαν ἀλάνθαστη ἀλήθεια. Οἱ πεποιθήσεις αὐτὲς διατηροῦνται ἀκόμη καὶ σήμερα ἀπὸ τὴν πλειοψηφία τῶν χριστιανῶν καὶ ἔδωσαν τροφὴ σὲ διηγήματα τρόμου, μυστηρίου, ποὺ μὲ τὴ σειρά τους δημιούργησαν ἕνα ὁλόκληρο εἶδος κινηματογράφου. Μολονότι τὸ ἴδιο τὸ Malleus Maleficarum εἶναι σὲ μεγάλο βαθμὸ ἄγνωστο σήμερα, ἡ ἐπίδρασή του ἀποδείχθηκε μακρόχρονη.
Τὴν ἐποχὴ ποὺ γράφτηκε ὀρθώθηκαν ἀρκετὲς φωνὲς ἀπὸ λογίους καὶ χριστιανοὺς θεολόγους, ποὺ ἀμ-φέβαλαν γιὰ τὴν ὕπαρξη τῶν μαγισσῶν καὶ σὲ μεγάλο βαθμὸ θεωροῦσαν τὶς πεποιθήσεις αὐτὲς ἁπλῶς δεισιδαιμονίες. Οἱ συγγραφεῖς τοῦ «Malleus Maleficarum » ἐπιτέθηκαν μὲ δριμύτητα στὶς φωνὲς αὐτὲς δηλώνοντας: «Ἔστω κι ἂν ἡ πεποίθηση πὼς ὑπάρχουν τέτοια ὄντα, ὅπως οἱ μάγισσες, δὲν εἶναι οὐσιῶδες μέρος τῆς Καθολικῆς πίστης, τὸ πεῖσμα νὰ διατηρῇ κανεὶς τὴν ἀντίθετη γνώμη ἐκφράζει αἵρεση.» Ἡ ἀπόφαση τοῦ Πάπα νὰ ἐπιβάλῃ τὶς διώξεις μὲ ὄργανο τὸ βιβλίο αὐτὸ φίμωσε τὶς φωνὲς αὐτές. Ἔκανε πραγματικὴ τὴν ἀπειλὴ νὰ θεωρηθῇ κάποιος αἱρετικὸς ἁπλᾶ διερωτώμενος, ἂν ὑπάρχουν μάγισσες. Ἐπίσης ἐ-πέβαλε στὴν γενικὴ χριστιανικὴ συνείδηση τὴν πεποίθηση διὰ παντὸς στὴν ὕπαρξη μαγισσῶν, ποὺ διατηρεῖται μέχρι σήμερα.
Πρέπει νὰ σημειώσουμε πὼς κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Ἱερᾶς Ἐξέτασης λίγες πραγματικὲς μάγισσες ἀνακαλύφθηκαν ἢ δικάστηκαν. Συχνὰ μόνον ἡ κατηγορία ἦταν ἀρκετή, γιὰ νὰ θεωρηθῇ μία γυναῖκα μάγισσα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δικαστῇ ἀπὸ τοὺς ἱεροεξεταστὲς καὶ νὰ καῇ ζωντανὴ στὴν πυρά. Ἐκτιμᾶται πὼς μὲ τὴ μέθοδο αὐτή, στὰ 250 χρόνια ποὺ διήρκεσε ἡ Ἱερὰ Ἐξέταση, θανατώθηκαν 9.000.000 ἄνθρωποι, ἀνάμεσά τους γριὲς γυναῖκες, μαῖες, ποιητές, πιστοὶ τῆς ἀρχαίας θρησκείας. Ὅποιος δὲν ταίριαζε στὴν εἰκόνα τοῦ εὐσεβοῦς χριστιανοῦ ἦταν ὕποπτος καὶ εὔκολα κατηγορεῖτο γιὰ μάγος, κάτι ποὺ μὲ βεβαιότητα τὸν ὡδηγοῦσε στὸν θάνατο.
Τὸ ἔγκλημα τῆς μαγείας δὲν ἦταν τὸ μόνο ἔγκλημα γιὰ τὸ ὁποῖο θὰ μποροῦσε νὰ κατηγορηθῇ κανεὶς κατὰ τὴν περίοδο αὐτή. Ὅποιος ἀμφισβητοῦσε ὁποιαδήποτε πεποίθηση τοῦ Χριστιανισμοῦ, μποροῦσε νὰ ὀνομαστῇ αἱρετικός. Ἐπιστήμονες, ὅσους ἐπέτρεπε τὸ ἱερατεῖο νὰ ὑπάρχουν, ὠνομάζονταν αἱρετικοί, διότι ἀμφισβητοῦσαν κάποιες ἀπόψεις τοῦ Χριστιανισμοῦ, ὅπως, γιὰ παράδειγμα, ὁ Γαλιλαῖος, ποὺ οἱ θεωρίες του γιὰ τὴν φύση τῶν πλανητῶν καὶ τῶν βαρυτικῶν πεδίων θεωρήθηκαν αἱρετικές. Συγγραφεῖς ποὺ προκαλοῦσαν τὴν Ἐκκλησία -ἂς θυμηθοῦμε τὸν δικό μας Ἐμμανουὴλ Ροΐδη, ποὺ ἔγραψε καὶ τὸ διήγημα «Αἱ μάγισσαι τοῦ Μεσαίωνος»- συλλαμβάνονταν γιὰ αἵρεση. Μερικὲς φορὲς συλλαμβάνονταν καὶ πρώην ἀποδεκτοὶ χριστιανοὶ συγγραφεῖς, ποὺ μετὰ ἀπὸ σκοτεινὲς συνωμοσίες ἔπεφταν σὲ δυσμένεια. Πρέπει νὰ γνωρίζουμε πὼς τὸ «Malleus Maleficarum» εἶναι ἕνα ἔργο τῆς ἐποχῆς του. Ἡ Ἐπιστήμη, ποὺ γιὰ χίλια χρόνια εἶχε σχεδὸν ἐξαφανιστῆ ἀπὸ προσώπου γῆς, καταδιωκόμενη ὡς προϊὸν τῶν βδελυρῶν καὶ ἀνόσιων Ἑλλήνων, ἄρχισε ξανὰ νὰ ἀνακαλύπτεται στὶς μυστικὲς βιβλιοθῆκες τῶν μοναστηριῶν. Ἡ Ἰατρικὴ κυρίως, δημιούργημα τοῦ Ἱπποκράτη, εἶχε ξεχαστῆ καὶ κάθε ἀνεξήγητη ἀσθένεια ἀποδιδόταν στοὺς δαίμονες, ἀφοῦ αὐτὴ ἦταν ἡ ἄποψη τῆς Παλαιᾶς -καὶ κυρίως τῆς Καινῆς ∆ιαθήκης. Ὅταν οἱ ἄνθρωποι ἀσθενοῦσαν, στρέφονταν πρὸς τὴν μαγεία, ἀβοήθητοι καὶ ἀπέλπιδες. Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο κατανοοῦσαν οἱ κοινοὶ ἄνθρωποι τὸν κόσμο γύρω τους. Τὸ «Malleus Maleficarum » ἐπιτέθηκε στὶς πεποιθήσεις αὐτὲς προσπαθῶντας νὰ ἐξαφανίσῃ τὸν ἀνταγωνισμὸ καὶ νὰ ἀποδώσῃ στὴν Καθολικὴ Ἐκκλησία τὸ μονοπώλιο θρησκευτικῶν ἰατρικῶν μεθόδων: προσευχή, νηστεία, ραντισμὸς μὲ ἁγιασμό, ἐξορκισμός, ἐξομολόγηση, ἀφορισμός. Ἀποτέλεσμα τῶν μεθόδων αὐτῶν ἦταν ἡ Μαύρη Πανούκλα. Ὅταν οἱ μολυσμένοι ἀρουραῖοι πολλαπλασιάστηκαν στὴν Εὐρώπη, ἡ Ἐκκλησία ἔκανε τὸ πᾶν γιὰ νὰ χειροτερεύσῃ τὸ πρόβλημα. Θεώρησε τὴν ἀσθένεια ἔργο τοῦ ∆ιαβόλου καὶ τῶν μαγισσῶν, ἔκαψε ὅσες περισσότερες «μάγισσες» μποροῦσε, σκότωσε κάθε μαύρη γάτα στὴν ἐπικράτειά της καὶ ὡδήγησε ἀσθενεῖς καὶ ὑγιεῖς σὲ ἀσφυκτικὰ γεμᾶτες ἐκκλησίες πολλαπλασιάζοντας τὰ θύματα.
Τὸ «Malleus Maleficarum» ἔδωσε κῦρος στὴν ἴδια τὴν Ἱερὰ Ἐξέταση, ἀφοῦ τῆς παρέθεσε ἕνα κωδικοποιημένο σύστημα πεποιθήσεων. Ἀποτέλεσε τὸ ἔργο ποὺ ἔπαιξε τὸν σημαντικώτερο ρόλο στὸν τρόμο, ποὺ ἔπεσε πάνω στὴν ἀνθρωπότητα. Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον αἱματοβαμμένα ἔργα τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας, ποὺ ἡ ὕπαρξή του θεμελιώνεται κυρίως στὴν πυρομανῆ Καινὴ ∆ιαθήκη, στὴν ὁποία διαβάζουμε: «Μὲ φλόγα πυρὸς θὰ δώσῃ ἐκδίκηση σ’ ὅλους ὅσους δὲν θέλουν νὰ γνωρίσουν τὸν Θεὸ καὶ νὰ ὑπακούσουν στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτοὶ θὰ καταδικαστοῦν σὲ αἰώνιο ὄλεθρο...» (Β΄ Θεσσαλονικεῖς Α΄ 8-9.) «Κάθε δένδρο ποὺ δὲν δίνει καρπὸ εἶναι καλὸ νὰ κόβεται καὶ νὰ ρίχνεται στὴ φωτιά...» (Ματθαῖος, Ζ΄ 19 καὶ Γ΄ 10.) «Τὸ ἄχυρο θὰ τὸ κατακάψῃ στὸ πῦρ τὸ ἄσβεστο...» (Λουκᾶς, Γ΄ 16-17.) «Θὰ στείλῃ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέλους του, γιὰ νὰ συλλέξουν ὅλους ὅσους κάνουν ἀνομίες καὶ θὰ τοὺς ρίξουν ὅλους αὐτοὺς στὴν κάμινο τοῦ πυρός...» (Ματθαῖος, ΙΓ΄ 40.)
Τὸ «Malleus Maleficarum» ἀνταγωνίστηκε σὲ φήμη μόνο τὴν Βίβλο. Τὰ ἀποτελέσματά του ἔγιναν αἰσθητὰ σὲ ἑκατοντάδες χιλιάδες ἀνθρώπων, ἀνδρῶν, γυναικῶν, ἀκόμη καὶ παιδιῶν, ποὺ ὑπέφεραν καὶ πέθαναν στὰ χέρια τῶν ἱεροεξεταστῶν στὴν διάρκεια τοῦ Μεσαίωνα. Κάποιοι ἐρευνητὲς ἔχουν ἰσχυριστεῖ πὼς ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία δὲν ἦταν παρὰ μία πρόφαση, ὅταν ἀνακάλυψαν πὼς ἡ Ἱερὰ Ἐξέταση σταμάτησε, ὅταν ἔπαψαν πιὰ νὰ ὑπάρχουν πλούσιοι μέσα στὴν ἐπικράτεια. Αὐτό, γιατί, ὅταν κάποιος κατηγορεῖ-το γιὰ μαγεία, ἡ περιουσία του κατασχόταν ἀπὸ τοὺς ∆ομινικανοὺς καλόγερους καὶ περνοῦσε στὰ χέρια τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ καταγωγὴ τοῦ τεράστιου πλούτου, ποὺ διαθέτει ἡ Καθολικὴ Ἐκκλησία: Οἱ δημεύσεις τῶν περιουσιῶν τῶν ἀνθρώπων, ποὺ βρέθηκαν ξαφνικὰ πιασμένοι στὴν ἁρπάγη τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ «Malleus Maleficarum» μᾶς προσφέρει μία ἐντυπωσιακὴ ματιὰ στὸν τρόπο σκέπτεσθαι τῆς Ἐκκλησίας καὶ μᾶς δίνει μία ἄποψη γιὰ τὰ βάσανα, ποὺ μποροῦσε νὰ ζήσῃ κανεὶς τὰ σκοτεινὰ χρόνια τῆς ἀπόλυτης κυριαρχίας τοῦ Χριστιανισμοῦ.

Γεώργιος Γρηγορομιχελάκης