θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Saturday, December 18, 2010

Αποζημιώσεις θυμάτων των Τούρκων 100 χρόνια μετά!



18 ΤΡΙΤΟ ΜΑΤΙ τ. 185 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Αποζημιώσεις θυμάτων των Τούρκων 100 χρόνια μετά!

Την ώρα που κάποιοι μιλούν για «συνωστισμό στο λιμάνι της Σμύρνης»,
η Ιστορία φροντίζει με έναν «ανύποπτο» τρόπο να επαναφέρει το ζήτημα
της Γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών...

Της Στελίνας Μαργαριτίδου

Ηταν Νοέμβρης του 1913, όταν εξοπλισμένες συμμορίες βασιβοζούκηδων ξεκίνησαν τις επιθέσεις στους κατοίκους του Κεμέρ, του Κιζισέκιοϊ, του Κινίκ, της Περγάμου και της Στόμης...
Η οικογένεια του ξυλέμπορου Ιωάννη Παπάζογλου από την Κωνσταντινούπολη έβλεπε την καταστροφή που ερχόταν. Τη λαίλαπα που είχε εξαπολυθεί εναντίον του χριστιανικού πληθυσμού από το Κομιτάτο της Ένωσης της Προόδου...
Ο διωγμός των χριστιανών, που ολοκληρώθηκε από τους Νεότουρκους όταν μπήκε η Οθωμανική Αυτοκρατορία στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε αποφασιστεί την περίοδο 1876-1916. Τότε, είχε συμβεί μια μεγάλη και οργανωμένη μετακίνηση μουσουλμανικών πληθυσμών από τα Βαλκάνια και τον Καύκασο προς την Ανατολή. Λίγο αργότερα, την περίοδο 1913-1916, ξεκίνησε από τους Νεότουρκους και η διπλή γενοκτονία Ελλήνων και Αρμενίων. Οι διωγμοί συνεχίστηκαν κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στις παράλιες ζώνες του Αιγαίου, της Μεσογείου και της Προποντίδας. Περισσότεροι από 250.000 Έλληνες επιστρατεύτηκαν στα τάγματα εργασίας. Στα τέλη του 1916 ξεκίνησαν οι φοβεροί διωγμοί στον Πόντο, που συνεχίστηκαν με αμείωτη ένταση μέχρι και το 1922...
Το παρασκήνιο
των αμερικανικών αποζημιώσεων
Έναν αιώνα μετά, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Αντιδήμαρχος Θεσσαλονίκης, είναι ένας από τους αποζημιωθέντες της αμερικανικής ασφαλιστικής εταιρείας New York Life Insurance Co. Είναι ένας από τους 2.850 Έλληνες που θεωρούνται δικαιούχοι αποζημιώσεων των ασφαλιστηρίων ζωής που είχαν κάνει πριν από έναν αιώνα οι προγονοί χους στην Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη, το Τσεσμέ, το Ισμίτ, την Ανδριανουπολη!
Η είδηση ότι μια μεγάλη αμερικανική εταιρία με έδρα τη Νέα Υόρκη θα αποζημίωνε χιλιάδες απογόνους χριστιανών Ελλήνων, των οποίων οι πρόγονοι είχαν κάνει ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής στις αρχές του 19ου
αιώνα, ανακίνησε μνήμες μιας άλλης εποχής και επανέφερε στο προσκήνιο το θέμα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας. Παράλληλα, η υπόθεση των αποζημιώσεων αναδεικνύει δύο βασικά θέματα που, αντί να αποτελέσουν «όπλα» στη φαρέτρα των ελληνικών διεκδικήσεων από τους Τούρκους, έχουν παραμεριστεί εντέχνως από την ελληνική πολιτική ηγεσία και έχουν τεθεί στο περιθώριο χης επικαιρότητας για... ανεξήγητους λόγους.
Π λίστα των ονομάτων των δικαιούχων, ο τόπος κατοικίας τους την περίοδο εκείνη, αλλά και το επάγγελμα τους, αποδεικνύουν περίτρανα ότι τον 19ο αιώνα το εμπόριο βρισκόταν στα χέρια των Ελλήνων.
Ο Παπαβασιλιώτης Σωκράτης του Ιωάννη έκανε ασφαλιστήριο συμβόλαιο με τη New York Life Insurance Co, στις 15 Νοεμβρίου του 1910. Η διεύθυνση της μόνιμης κατοικίας του ήταν η Αρτάκη της Μικράς Ασίας και ήταν τραπεζίτης. Γιατρό) από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, καθηγητές από την Καστοριά είχαν από το 1902 συνάψει ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής, γεγονός που από μόνο του αποδεικνύει όχι απλώς το υψηλό επίπεδο ζωής του χριστιανικού πληθυσμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και το υψηλότατο πνευματικό και κοινωνικό τους επίπεδο.
Έμποροι οι περισσότεροι Έλληνες, διακινούσαν είδη πολυτελείας, καπνό, λάδι, καλαμπόκι, λουλούδια, έτοιμα προϊόντα, υφάσματα, δημητριακά, γάλατα, ξυλεία, σφουγγάρια, βαμβακερά είδη, σχοινιά, ξηρούς καρπούς, αλκοολούχα ποτά, τυριά, δέρματα, χαλιά, κραμβέλαιο, πουλερικά, μαλλιά, ελιές, αποικιακά είδη, έτοιμα προϊόντα.
Οι κατηγορίες των επαγγελματιών είναι πολλές και δείχνουν όχι μόνο το εύρος της ανάπτυξης την περίοδο εκείνη, αλλά και το βασικό ρόλο που έπαιζε το χριστιανικό στοιχείο. Οι χριστιανοί, και κυρίως οι Έλληνες, είχαν κατακτήσει σημαντικές θέσεις στον κρατικό μηχανισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ιερείς, ατζέντηδες τραγουδιστών, πρόεδροι δικαστηρίων, κρατικοί λειτουργοί, ασφαλιστικοί πράκτορες, παραγγελιοδόχοι για πίνακες ζωγραφικής (δηλαδή έμποροι Τέχνης), αγρότες, νοικοκυρές, αργυραμοιβοί - οι λεγόμενοι σαράφηδες- διευθυντές ξενοδοχείων, τραπεζίτες, βιομήχανοι, αλλά και μια Διευθύντρια Σχολείου, συνθέτουν το μωσαϊκό μιας ακμάζουσας κοινωνίας. Οι Νεότουρκοι εκθρόνισαν τον σουλτάνο Αβδουλ Χαμίτ Β1 και έθεσαν επί τάπητος ένα σχέδιο εκτουρκισμού του πληθυσμού της αυτοκρατορίας. Το σχέδιο, όπως υποστηρίζουν πολλοί ιστορικοί, είχε ξεκινήσει από το 1911. Την περίοδο 1913-1918 αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της Αυτοκρατορίας μια τριανδρία, με το όνομα Κομιτάτο Ένωσης και Προόδου. Αυτοί αποφάσισαν την είσοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Παράλληλα ξεκινούν και οι διωγμοί κατά των χριστιανών που ζουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η διπλή γενοκτονία Ελλήνων και Αρμενίων, με σφαγές και εκτοπισμούς, κορυφώνεται την Άνοιξη του 1914, με εντολή του τότε υπουργού Εσωτερικών, Ταλάτ πασά...
«Περίπου 100.000 Ρωμιοί εκδιώκονται από τις πόλεις Κεμέρ, Κύισέκιοϊ, Κινίκ, Πέργαμο και Στόμα. Εξοπλισμένες συμμορίες βασιβοζούκηδων -ένοπλων παράνομων, οι οποίοι όμως είχαν σχέσεις με τον οθωμανικό στρατό- επιτίθενται καθημερινά στους κατοίκους των περιοχών, κλέβουν τα ζωντανά τους, τους διώχνουν από τα αγροκτήματα τους και τους παίρνουν βίαια το βίος τους. Ακολουθεί λεηλασία, γυναίκες και κορίτσια βιάσθηκαν, μερικά πέθαναν από την κακομεταχείριση, παιδιά που ακόμη βύζαιναν σφαγιάσθηκαν η εκτελέσθηκαν μαζί με τις μητέρες τους». Τα παραπάνω αποτελούν μαρτυρία του Δανού προξένου στη Σμύρνη, την εποχή εκείνη (1914).
Η περίοδος 1914-15 χαρακτηρίζεται από τον βίαιο εκτοπισμό του ελληνικού και αρμενικού πληθυσμού. Στο τέλος του 1916, ξεκινούν οι φοβεροί διωγμοί στον Πόντο, οι οποίοι συνεχίζονται μέχρι το 1922.
Αυτή η τραγωδία έκανε τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Ρωσία να εκδώσουν, στις 29 Μαίου 1915, ανακοίνωση μέσω του πρέσβη των ΗΠΑ, Χένρι Μοργκεντάου, όπου κατηγορούσαν μέλη του Κομιτάτου για εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας και του Πολιτισμού.


Εθνικό και πολιτικό θέμα η γενοκτονία

Όλα ξεκίνησαν όταν ο Αρμένιος δικηγόρος Βαρτκλές Βεγκινεγιάν, που κατάγεται από τη Σπάρτη της Πισιδίας, διάβασε το βιβλίο του Μοργκεντάου ο οποίος αποκάλυπτε ότι ένας από τους πρωτεργάτες της γενοκτονίας, ο Ταλάτ Πασά, είχε πει «έχω κάνει πλέον τις διαδικασίες, προκειμένου να πάρω τα ασφαλιστήρια συμβόλαια, τις αποζημιώσεις των Αρμενίων Θυμάτων μου».
Αμέσως ο Αρμένιος δικηγόρος ξεκίνησε πολύχρονη έρευνα και δικαστικό αγώνα, διεκδικώντας αρχικά αποζημίωση 153 εκατ. δολαρίων και υποχρέωσε τις ασφαλιστικές εταιρείες New York Life Insurance Co. και ΑΧΑ να καταβάλουν το ποσό των 53 εκατ. δολαρίων στους Αρμένιους - θύματα της Γενοκτονίας που εξαπέλυσαν οι Τούρκοι εναντίον των χριστιανικών πληθυσμών. Ερευνώντας το θέμα, ανακάλυψε ότι στις ασφαλιστικές εταιρείες που είχαν ασφαλιστεί Αρμένιοι υπήρχαν και Έλληνες οι οποίοι την περίοδο εκείνη ζούσαν στην περιοχή της Θράκης, της Μικρός Ασίας, του Πόντου, της Κωνσταντινούπολης και των παραλίων της Μικράς Ασίας.
Η απίστευτη αυτή εξέλιξη έκανε πολλούς από τους ιστορικούς που ασχολούνται με το θέμα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Χριστιανών από την Τουρκία, αλλά και τη Διεθνή Κοινότητα, να εντείνουν τον αγώνα τους. Η τεκμηρίωση των ασφαλιστηρίων ζωής, τα οποία αφορούσαν Έλληνες Χριστιανούς που ζούσαν σε αυτές τις περιοχές ήρθε από την εύρεση μιας επιστολής του Μητροπολίτη Σμύρνης, Χρυσόστομου, όπου ανέφερε τη σύναψη τριών ασφαλιστηρίων συμβολαίων σε εταιρείες στη Βιέννη, στην Άγκυρα και στη Νέα Υόρκη, με τελικό δικαιούχο τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και η εύρεση του συμβολαίου του ιατρού Νικόλαου Τσιουμπάκη. Η νεοϋρκέζικη ασφαλιστική εταιρεία άρχισε να πουλά ασφαλιστήρια συμβόλαια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1882 και αποσύρθηκε από την περιοχή κατά τη διάρκεια του Ά Παγκοσμίου Πολέμου.
Το συνολικό ποσό που πρόκειται να δοθεί στους απογόνους των Ελλήνων χριστιανών εκείνης της περιόδου που είχαν συνάψει ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής ανέρχεται στα 12-15 εκατ. δολάρια, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων διαχείρισης και των λοιπών εξόδων. Η αμερικανική εταιρεία έχει αναφέρει ότι θα συνεισφέρει επίσης το ποσό του 1 εκατ. δολαρίων στην Ελληνορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Αμερικής, καθώς οι απόγονοι πολλών από τους εκτοπισμένους από τις πατρίδες των προγόνων τους είναι τώρα μέλη της Αρχιεπισκοπής. Με τα χρήματα της ασφαλιστικής εταιρείας, η Αρχιεπισκοπή σκοπεύει να δημιουργήσει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τη μελέτη του Ελληνισμού στον Πόντο και τη Μικρά Ασία, στη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στο ΜΠΡΟΥΚΛΙΝ, ΜΑ.
Πολλοί ιστορικοί, όπως ο λέκτορας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Φάνης Μαλκίδης θεωρούν ότι η πράξη αυτή της αμερικανικής ασφαλιστικής εταιρείας αποτελεί σημαντική εξέλιξη στο ζήτημα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας: «Ή ιστορική αλήθεια έχει το δικό της τρόπο να δικαιώνεται, έστω και μετά από πολλά χρόνια. Ή αναγνώριση της γενοκτονίας έρχεται και από εκεί που κανείς δεν περίμενε»...

Όχι «Καταστροφή». Γενοκτονία!

Θα μπορούσε αυτή η αποζημίωση των απογόνων των Ελλήνων που ζούσαν στις περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να αποτελέσει ουσιαστικό βήμα για την αναγνώριση της Γενοκτονίας; Ναι, απαντούν ορισμένοι από τους ιστορικούς και ισχυρίζονται ότι ο κύριος λόγος για τον οποίο δεν βρέθηκαν οι απόγονοι αυτών που έκαναν τα αρχικά συμβόλαια είναι ότι σκορπίστηκαν στους πέντε ανέμους, εξαιτίας της βίαιης εκδίωξης τους.
«Το 1986 η Μικρασιάτικη Καταστροφή ψηφίστηκε με νόμο ως η μεγαλύτερη καταστροφή του 20ου αιώνα. Αυτό όμως υποθήκευσε, όπως πολλοί συνειδητοποίησαν αργότερα, το ζήτημα της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Χριστιανικών Πληθυσμών. Εάν τότε είχαμε αντιμετωπίσει το θέμα της γενοκτονίας σφαιρικά, τώρα θα μιλούσαμε για Γενοκτονία και όχι για Καταστροφή...» λέει ο κ. Εύθυμης Αρζόγλου.
«Δυστυχώς, απέναντι σε αυτό το αποτρόπαιο ιστορικό γεγονός που αμαυρώνει ακόμη περισσότερο τον απόηχο της εθνικής και στρατιωτικής μας ήττας και της τραγικής προσφυγιάς, ακολουθήθηκε από ελληνικής πλευράς πρώτα η οδός της αποσιώπησης και, στη συνέχεια, η υπαγωγή τον στις κάθε λογής μικροπολιτικές σκοπιμότητες με τη μέθοδο τον κατακερματισμού (Γενοκτονία τον Μικρασιατικού Ελληνισμού, Γενοκτονία τον Θρακικού Ελληνισμού).
Δίπλα στην Αρμενική Γενοκτονία οφείλεται να παρουσιαστεί και αυτή του Ελληνισμού της Ανατολής, ούτως ώστε να φανεί ο λόγος της στηλίτευσης και καταδίκης των πρακτικών πον στιγμάτισαν την ανθρώπινη αξία, στο πέρασμα του 20ον αιώνα» καταλήγει σε ψήφισμα της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Μικρασιατικών Σωματείων Ελλάδας.