θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Monday, September 06, 2010

Τι συνέβαινε όμως κατά την αρχαιότητα;



Οι τηλεπικοινωνίες στηρίζονται σε τεχνικά μέσα και μεθόδους, οι δυνατότητες των οποίων για την σύγχρονη εποχή του ηλεκρισμού, των τηλεφώνων και των δορυφόρων είναι αυτονόητες. Όσοι νομίζουν ότι οι επικοινωνίες περιορίζοντο στους αγγελιοφόρους και στα ταχυδρομικά περιστέρια πλανώνται. Μελετώντας τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα που ανέπτυξαν οι Έλληνες ανακαλύπτουμε ευφυείς τεχνικές, σύνθετες κατασκευές και μηχανισμούς. Μία από τις πιο απλές τεχνικές επικοινωνίας ήτο η χρησιμοποίησις πολυχρώμων σημαιών, κυρίως για την ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ πλοίων. Αρχικά κάθε σημαία αντιστοιχούσε και σε ένα προκαθωρισμένο μήνυμα, με τον καιρό όμως ανεπτύχθη ένα ολόκληρο σύστημα μεταδόσεως, που απετέλεσε ένα καλά ωργανωμένο τηλεπικοινωνιακό σύστημα.


Η συγκεκριμένη τεχνική δημιούργησε μία μακραίωνη παράδοσι στις ναυτικές επικοινωνίες και αν και παρωχημένη, εξακολουθεί να υφίσταται ακόμη και σήμερα. Στα "τηλεφωνικά" συστήματα μπορούμε να συμπεριλάβουμε τον ακουστικό τηλέγραφο της στρατιάς του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ένα ηχητικό κέρας που κατηύθυνε και ενίσχυε το ακουστικό κύμα. Πέραν του απλοϊκού αυτού συστήματος αντηχήσεως, μετάδοσι φωνητικών κυμάτων παρατηρούμε και σε "τηλεφωναγωγούς" πολυορόφων, στρατιωτικών κυρίως, οικοδομών της βυζαντινής εποχής. Οι πήλινοι αυτοί αγωγοί ήσαν εντοιχισμένοι στα τοιχώματα των πύργων και χρησιμοποιούντο πιθανότατα για την άμεση ενδοσυνεννόησι αυτών που εβρίσκοντο εντός του κτηρίου.


Ένα από τα σημαντικότερα μέσα τηλεπικοινωνίας της αρχαιότητος ήτο η φωτιά. Τα οπτικά σήματα με χρήσι φωτιάς (νύχτα) και καπνού (ημέρα) χρησιμοποιούντο τόσο κατά την διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων, όσο και κατά τις ειρηνικές περιόδους. Η ίδια μέθοδος χρησιμοποιείτο και στην θάλασσα για ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ πλοίων ή πλοίων και ξηράς. Κάθε οπτικό σήμα αντιστοιχούσε σε ένα προσυμφωνημένο μήνυμα, εξασφαλίζοντας έτσι την ασφαλή κατανόησι του περιεχομένου του. Η απλή μετάδοσις οπτικών σημάτων εγένετο με την ανύψωσι αναμμένων πυρσών (φρυκτών), που έδιναν κάποιο σύνθημα. Ενδεικτικά παραδείγματα είναι ο πυρσός που ύψωσε η Μήδεια καλώντας τους Αργοναύτες να σπεύσουν στην Κολχίδα και ο πυρσός που ύψωσε ο Σίνων ειδοποιώντας τους Αχαιούς να επιτεθούν στην αφρούρητη Τροία. Για την συστηματική μετάδοσι οπτικών σημάτων κατεσκευάσθησαν σε υπερυψωμένα εδαφικά σημεία ειδικά κτίσματα, οι φρυκτωρίες, που λειτουργούσαν ως σταθμοί εκπομπής και λήψεως μηνυμάτων. Ο
συγκεκριμένος τρόπος τηλεπικοινωνίας ανεπτύχθη αρκετά και χρησιμοποιήθη κυρίως προς εξυπηρέτησιν των κεντρικών διοικήσεων των κρατών, καθώς τα νέα και οι αποφάσεις έπρεπε να ταξιδεύουν γρήγορα και σε μεγάλες αποστάσεις. Σε ωρισμένες γεωγραφικές περιοχές οι φρυκτωρίες λειτουργούσαν ταυτόχρονα κι ως φάροι, πανάρχαια επίσης συστήματα προειδοποιήσεως και προσανατολισμού. Οι παλαιότερες γνωστές φρυκτωρίες είναι αυτές που έστησε ο Ηρακλής στην ευρωπαϊκή και αφρικανική ακτή της εισόδου της Μεσογείου (Γιβραλτάρ), οι οποίες έμειναν γνωστές ως Ηράκλειες Στήλες. Ακόμη και σήμερα οι Ισπανοί και οι Πορτογάλοι αναφέρονται με θαυμασμό στους τηλεπικοινωνιακούς πύργους του μυθικού ήρωος και την συγκεκριμένη μέθοδο επικοινωνίας, που συνέχισαν να χρησιμοποιούν μέχρι την εμφάνισι των πρώτων ηλεκτρικών συστημάτων. Ήδη από την μυκηναϊκή περίοδο έχουμε τον σχηματισμό των πρώτων τηλεπικοινωνιακών δικτύων, αποτελουμένων από φρυκτωρίες που αναμετέδιδαν διαδοχικά το μήνυμα που ελάμβαναν. Μέσω ενός τέτοιου
δικτύου η είδησις της αλώσεως της Τροίας έφθασε στις Μυκήνες εντός της ιδίας ημέρας. Ως πρώτος φρυκτωρός και χρήστης τέτοιου δικτύου αναφέρεται ο Παλαμήδης, ο οποίος και διεκδικεί την ιδέα της ιδρύσεως του δικτύου φρυκτωριών. Φρυκτωρίες εγκατεστήθησαν σε κάθε όρος και σε κάθε νησί του Αιγαίου, δημιουργώντας ένα τεράστιο πλέγμα οπτικών αναμεταδοτών. Η αξία αυτών των αναμεταδοτών και των τηλεπικοινωνιακών δικτύων γενικότερα για μία αυτοκρατορία αχανών εκτάσεων έγινε ιδιαιτέρως αντιληπτή την περίοδο της κοσμοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία συνέχισε την πεπατημένη στα δίκτυα των φρυκτωριών, καταρρέοντας όταν αυτά κατεστράφησαν. Την βυζαντινή περίοδο οι φρυκτωρίες και τα δίκτυα τους εξελίχθησαν ακόμη περισσότερο. Η ονομασία τους άλλαξε σε καμινοβίγλες, η εμβέλεια και η ευκρίνεια των οπτικών σημάτων ενισχύετο με καθρέπτες, η επάνδρωσι τους εγένετο από εξειδικευμένο προσωπικό. Τον 9ο μ.Χ. αιώνα ο Λέων ο
Φιλόσοφος καινοτόμησε, εισάγοντας στα δίκτυα των καμινοβιγλών έναν ιδιόμορφο μηχανισμό. Συγκεκριμένα, τοποθέτησε στα δύο άκρα ενός δικτύου εννέα συνολικά καμινοβιγλών, από την Κιλικία μέχρι την Κωνσταντινούπολι, από ένα "ωρολόγιον". Τα μυστηριώδη αυτά ωρολόγια αναφέρονται ως "εξ ίσου κάμνοντα", που ερμηνεύεται ότι ήσαν συγχρονισμένα. Το σύστημα υπεστήριζε την αποστολή πολλαπλών μηνυμάτων, στηριζόμενο στην αντιστοιχία κάθε ώρας με διαφορετικό μήνυμα. Έτσι, ανάλογα με το μήνυμα που έπρεπε να σταλή επελέγετο και η ώρα εκπομπής του οπτικού σήματος. Κάποιες από τις φρυκτωρίες ή αλλιώς καμινοβίγλες διεσώθησαν στο πέρασμα του χρόνου. Πρόκειται για τους γνωστούς Πύργους του Αιγαίου, τα εγκατελειμένα κτίσματα που είναι διάσπαρτα στα νησιά του Αιγαίου. Αξίζει να τονιστή, ότι οι θέσεις των οπτικών αυτών αναμεταδοτών της αρχαιότητος συμπίπτουν σχεδόν, τουλάχιστον στον ελλαδικό χώρο, με τις θέσεις των συγχρόνων τηλεπικοινωνιακών αναμεταδοτών. Η μεθοδολογία δε των αρχαίων δικτύων δεν διαφοροποιείται
προς αυτήν των συγχρόνων, παρά μόνον ως προς το μήκος κύματος του εκπεμπομένου σήματος. Το εντυπωσιακό αυτό γεγονός αποτελεί για τους Έλληνες μία αναγνώρισι της τεχνολογικής σκέψεως που ανέπτυξαν και απόδειξι της διαχρονικής αξίας των επινοήσεων τους.



Τα ωρολόγια του Λέοντος του Φιλοσόφου έδωσαν στις τηλεπικοινωνίες την δυνατότητα να ξεφύγουν από τα μονοσήμαντα οπτικά σήματα. Η προσπάθεια αυτή του Λέοντος για διεύρυνσι του περιεχομένου των μηνυμάτων ασφαλώς δεν ήτο η μοναδική, ούτε και η πρώτη. Είχε προηγηθή πολύ πριν, τον 4ο π.Χ. αιώνα, ο Αινείας ο Τακτικός με τον υδραυλικό τηλέγραφο, έναν συνδυασμό κλεψύδρας και φρυκτωρίας. Για την αποστολή και την λήψι των μηνυμάτων χρησιμοποιούντο δύο όμοια δοχεία ύδατος με επιπλέουσες διεβαθμισμένες ράβδους. Με ένα οπτικό σήμα ξεκινούσε η ταυτόχρονη εκροή ύδατος από τους κρούνους των δοχείων και με ένα άλλο σταματούσε. Το σημείο της ράβδου που εβρίσκετο στο χείλος του δοχείου με την παύσι της εκροής αντιστοιχούσε στο μεταδοθέν μήνυμα. Ακόμη όμως και αυτό το ευφυές σύστημα περιορίζετο σε κάποια προκαθωρισμένα μηνύματα. Ο Αινείας επενόησε ένα δεύτερο τηλεπικοινωνιακό σύστημα, με το οποίο ήλπιζε να υπερκεράση αυτό το εμπόδιο. Επρόκειτο για έναν
δίσκο 24 οπών, κάθε μία εκ των οποίων αναλογούσε και σε ένα γράμμα του αλφαβήτου. Υπήρχε επίσης μία έκκεντρη οπή, στην προέκτασι της ακτίνος της οποίας αντιστοιχούσε το πρώτο γράμμα. Ο πομπός φώτιζε την έκκεντρη οπή και την οπή ενός γράμματος, μεταδίδοντας έτσι γράμμα-γράμμα λέξεις και φράσεις. Η περιορισμένη εμβέλεια του συγκεκριμένου συστήματος το κατέστησε μη χρηστικό. Ότι δεν κατάφερε ο Αινείας το πέτυχε έναν αιώνα μετά ο Κλεόξενος ο Μηχανικός μαζύ με τον Δημόκλειτο τον Εφευρέτη. Οι δυο τους συνδύασαν την παραδοσιακή φρυκτωρία με την οπτική διόπτρα και με έναν καταπληκτικό ψηφιακό κώδικα, δημιουργώντας έτσι τον οπτικό τηλέγραφο. Το σύστημα χρησιμοποιούσε δύο ομάδες των πέντε πυρσών, που συνδυαζόμενοι αριθμητικά μεταξύ τους απεικόνιζαν ένα συγκεκριμένο γράμμα του αλφαβήτου. Ουσιαστικά αναφερόμαστε σε δύο "πεντάμπιτους" κώδικες και σε μία εφαρμογή ψηφιοποιήσεως πριν από δύο χιλιετίες. Ο οπτικός τηλέγραφος εδέχθη κάποιες τροποποιήσεις στο πέρασμα
των αιώνων, η βασική του όμως μορφή, αυτή που απετέλεσε κίνητρο για να χαρακτηρισθή ως ένα σύστημα αντάξιο αυτού του Μορς, παρέμεινε αναλλοίωτη.



Ένας από τους σημαντικοτέρους σταθμούς στην εξέλιξι των επικοινωνιών ήτο η εφεύρεσις της τυπογραφίας, που έδωσε την δυνατότητα αναπαραγωγής κειμένων σε πολλά αντίτυπα. Τα κινητά στοιχεία όμως αποτελούν μία επινόησι πολύ παλαιότερη του 15ου αιώνος. Αναφορά της τεχνικής αυτής υπάρχει από τον 11ο αιώνα στην Κίνα, όπου ήδη από τον 6ο αιώνα χρησιμοποιείτο μία εκτυπωτική μέθοδος με χαραγμένες πλάκες. Η αρχαιότερη ωστόσο αναφορά στο θέμα και κυρίως το πρώτο "προϊόν" της τεχνικής κινητών στοιχείων σχετίζονται με την Ελλάδα. Ο περίφημος Δίσκος της Φαιστού αποτελεί την πρώτη τυπογραφική σελίδα της ανθρωπότητος, με τα σύμβολα του να είναι εκτυπωμένα με χυτούς ή ξύλινους χαρακτήρες. Το παλαιότερο αυτό δείγμα κινητής τυπογραφίας (1700 π.Χ.) αποτελεί παράλληλα και την πρώτη προσπάθεια αποτυπώσεως μηνύματος με την χρήσι της τεχνολογίας. Η μοναδικότης του ευρήματος δυστυχώς δεν αφήνει πολλά περιθώρια για περαιτέρω διερεύνησι, ενώ αντιθέτως δημιουργεί επιπλέον ερωτήματα.
Παρομοίως αινιγματική είναι και η περίπτωσι του Ποσειδωνίου του Απαμέως, που, σύμφωνα με τον Κικέρωνα, κατεσκεύασε περί τον 1ο π.Χ. αιώνα κινητά στοιχεία γραμμάτων. Η αναφορά του Κικέρωνος μάλιστα ενδέχεται να αποτέλεσε την πηγή εμπνεύσεως του Γουτεμβεργίου για την επινόησι της ωλοκληρωμένης τυπογραφικής μεθόδου.



Η προσαρμογή της γραφής στην φωνητική της μορφή κατέστησε την καταγραφή μηνυμάτων αρκετά εύκολη, με αποτέλεσμα την ευρεία διάδοσι των επιστολών. Η ανάγκη για προφύλαξι κάποιων μηνυμάτων από αδιάκριτα ή εχθρικά μάτια ωδήγησε στην κρυπτογραφική τέχνη. Η κρυπτογραφία ανεπτύχθη τόσο από πλευράς τεχνικών μέσων, όσο και από πλευράς σχηματισμού συνθηματικών γλωσσών. Ένα από τα πλέον ευφυή όργανα κρυπτογραφήσεως ήτο η κρυπτεία ή λακεδαιμονική σκυτάλη, που χρησιμοποιείτο από τους Σπαρτιάτες περί τον 7ο π.Χ. αιώνα. Γύρω από τον κυλινδρικό κορμό της σκυτάλης ετυλίγετο μία ταινία περγαμηνής, κατά μήκος της περιελίξεως της οποίας κατεγράφοντο οι λέξεις του μηνύματος. Κατόπιν η ταινία ξετυλίγετο και εστέλετο στον παραλήπτη, που ήτο εφωδιασμένος με σκυτάλη ιδίας διαμέτρου. Η εκ νέου περιέλιξις της ταινίας έθετε σε σειρά τα γράμματα, που μέχρι τότε εβρίσκοντο σε αταξία, αποκαλύπτοντας το μήνυμα. Η μέθοδος αυτή αποτελεί και την πρώτη εφαρμογή κρυπτογραφήσεως με μετάθεσι
στοιχείων. Ο στρατηγός Αινείας ο Τακτικός είναι ένα πρόσωπο με τεράστια συμβολή στην εξέλιξι της κρυπτογραφίας. Πέραν από συγγραφεύς του συγγράμματος "Περί κρυφαίων επιστολών", όπου παραθέτει διαφόρους κώδικες κρυπτογραφήσεως, ο Αινείας είναι και εφευρέτης του "κωδικού μοιρογνωμονίου", ενός δίσκου πανομοιότυπης λειτουργίας με τον τηλεπικοινωνιακό δίσκο των 24 οπών που ανεφέρθη για τα οπτικά σήματα. Στο κωδικό μοιρογνωμόνιο η κρυπτογραφική σύνθεσις των γραμμάτων κάθε λέξεως εγένετο με το πέρασμα νήματος από τις αντίστοιχες οπές. Με το ξετύλιγμα του νήματος τα γράμματα κατεγράφοντο με αντίστροφη σειρά (από δεξιά προς αριστερά), σχηματίζοντας στο τέλος την φράσι του μηνύματος. Για πολυπλοκότερες καταστάσεις, η ανάγνωσις των γραμμάτων μπορούσε να λαμβάνεται κατά έναν αριθμό μοιρών δεξιά ή αριστερά του πρώτου γράμματος.



Η κρυπτογραφία μετεχειρίσθη επίσης σε πολλές περιπτώσεις τα δίπτυχα κεκηρωμένα πινακίδια, ένα αρκετά προσφιλές μέσον αποστολής μηνυμάτων της αρχαιότητος. Τα κεκηρωμένα πινακίδια ήσαν ξύλινες πινακίδες με επίστρωσι κεριού, πάνω στην οποία έγραφαν με γραφίδα. Δύο τέτοιες πινακίδες, ενωμένες με κάποιον αρθρωτό σύνδεσμο, σχημάτιζαν το δίπτυχο, μία πρωταρχική μορφή βιβλίου. Τα δίπτυχα είχαν την δυνατότητα να κλείνουν ή ακόμη και να σφραγίζονται με ειδική ταινία. Τα κρυπτογραφικά μηνύματα εγράφοντο με αντιστροφή των γραμμάτων, ούτως ώστε να αναγιγνώσκονται μονάχα με την χρήσι κατόπτρου, που τοποθετείτο σε ειδική εσοχή. Πέραν αυτού, χρησιμοποιούντο φυσικά και όλοι οι τότε γνωστοί κώδικες κρυπτογραφήσεως ενός κειμένου. Η ανάπτυξις τέτοιων κωδίκων εστηρίχθη σε μαθηματικούς συνδυασμούς, σε αντικαταστάσεις ή μεταθέσεις συγκεκριμένων στοιχείων και στην έντεχνη χρήσι μυστικών συμβόλων. Στις κρυπτογραφικές μεθόδους εντάσσονται κατά κάποιον τρόπο και τα ταχυγραφικά
συστήματα, αφού αποτελούν μία μορφή κωδικοποιήσεως. Οι μέθοδοι και τα όργανα της κρυπτογραφίας παρουσιάζονται ακολούθως μαζύ με τα πρώτα τυπογραφικά επιτεύγματα και τα διάφορα απλά ή σύνθετα τηλεγραφικά συστήματα, που απετέλεσαν τις βάσεις για την αλματώδη εξέλιξι των τηλεπικοινωνιών :






· ΟΙ ΠΟΛΥΧΡΩΜΕΣ ΣΗΜΑΙΕΣ
· Ο ΑΚΟΥΣΤΙΚΟΣ ΤΗΛΕΓΡΑΦΟΣ
· ΟΙ ΗΡΑΚΛΕΙΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
· ΟΙ ΟΠΤΙΚΟΙ ΑΝΑΜΕΤΑΔΟΤΕΣ
· Ο ΥΔΡΑΥΛΙΚΟΣ ΤΗΛΕΓΡΑΦΟΣ
· Ο ΟΠΤΙΚΟΣ ΤΗΛΕΓΡΑΦΟΣ
· Ο ΔΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ
· ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΟΥ
· Η ΚΡΥΠΤΕΙΑ ΣΚΥΤΑΛΗ
· ΤΟ ΚΩΔΙΚΟ ΜΟΙΡΟΓΝΩΜΟΝΙΟ ΤΟΥ ΑΙΝΕΙΟΥ
· ΤΑ ΔΙΠΤΥΧΑ ΚΕΚΗΡΩΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΙΔΙΑ
· ΟΙ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ
· Η ΤΑΧΥΓΡΑΦΙΑ