θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Sunday, September 05, 2010

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ: Το πογκρόμ κατά του Ελληνισμού της Πόλης

ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ.


Το πογκρόμ κατά του Ελληνισμού της Πόλης προκάλεσε:
• τον θάνατο 16 Ελλήνων και τον τραυματισμό 32
• τον θάνατο ενός Αρμένιου
• τον βιασμό 12 Ελληνίδων
• τον βιασμό αδιευκρίνιστου αριθμού ανδρών (εξαναγκάστηκαν να υπο­στούν περιτομή)
• Την καταστροφή:
- 4.348 εμπορικών καταστημάτων - 110 ξενοδοχείων
- 27 φαρμακείων
- 23 σχολείων
- 21 εργοστασίων
- 73 εκκλησιών
- περίπου 1.000 κατοικιών, όλα ελ­ληνικής ιδιοκτησίας.



Το 1955 τη γειτονική μας χώρα κυ­βερνούσε ο Αντνάν Μεντερές - ένας «πρώιμος Ερντογάν» - και το Δημοκρατικό Κόμμα. Ο Μεντερές έπαιζε αρκετά το μουσουλμανικό χαρτί, προκαλώντας εκνευρισμό στο κεμαλικό κατεστημένο της χώρας. Αυτό αποδεικνύουν εξάλλου και τα χιλιάδες τζαμιά που κτίστη­καν επί πρωθυπουργίας του.

Η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία δεν ήταν ανθηρή, ενώ ο φανατικός πυ­ρετός ανέβαινε, καθώς οι κύπριοι
διεκδικούσαν την ένωση της μεγαλονή­σου με την Ελλάδα. Ήταν μια καλή αφορ­μή για τους Τούρκους ηγέτες να στραφούν κατά της ελληνι­κής μειονότητας που ευημερούσε. Στις 28 Αυγούστου 1955 ο Μεντερές ισχυρί­στηκε δημόσια ότι οι κύπριοι σχε­δίαζαν σφαγές κατά των Τουρκοκυπρίων. Η αφορμή για το πογκρόμ κατά του Ελ­ληνισμού της Πόλης δόθηκε στις 6 Σε­πτεμβρίου, με την έκρηξη ενός αυτοσχέ­διου μηχανισμού στο τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, που λέγεται ότι στεγάζεται και σήμερα στο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο ιδρυτής του σύγχρονου τουρκικού κράτους.
Ως δράστης συνελήφθη από τις ελληνι­κές αρχές ο Οκτάι Εγκίν, ένας μουσουλ­μάνος σπουδαστής από την Κομοτηνή, που αργότερα περιεβλήθη το φωτοστέ­φανο του ήρωα, τιμήθηκε στην Τουρκία και διορίστηκε κυβερνήτης σε επαρχία. Χρόνια αργότερα, σε μία συνέντευξη του στην «Ελευθεροτυπία», αρνήθηκε οποι­αδήποτε σχέση με το συμβάν και θεώρη­σε τον εαυτό του θύμα των ελληνικών αρ­χών.

Προβοκάτσια
Από την έκρηξη στο σπίτι του Ατατούρκ προκλήθηκαν μόνο μικρές υλικές ζημιές στις τζαμαρίες του κτηρίου, αλλά οι τουρ­κικές εφημερίδες εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός, μεγαλοποιώντας και διαστρε­βλώνοντας το, κατόπιν κυβερνητικών οδηγιών.
Πρωτοσέλιδοι τίτλοι, όπως «Ελληνες τρομοκράτες κατέστρεψαν το πατρικό σπίτι του Ατατούρκ» της «Ισταμπούλ Εξ­πρές» και δημοσίευση μιας σειράς από παραποιημένες φωτογραφίες του συμ­βάντος, προκάλεσαν «αυθόρμητες» δια­δηλώσεις στην Πλατεία Ταξίμ το απόγευ­μα της ίδιας μέρας.
Στις 5 το απόγευμα, το μαινόμενο πλή­θος των 50.000 ατόμων στράφηκε κατά των ελληνικών περιουσιών στη συνοικία Πέραν. Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 7ης Σεπτεμβρίου, όταν επενέβη ο στρατός, καθώς η κατά­σταση κινδύνευε να τεθεί εκτός ελέγχου. Μέχρι τότε, οι Αρχές παρέμειναν απα­θείς, όταν δεν διευκόλυναν τους λεηλάτες στο έργο τους. Ο μηχανισμός του Δημοκρατικού Κόμματος, που ήλεγχε τα συνδικάτα, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στα έκτροπα.

Μισθοφόροι
Μεγάλος αριθμός διαδηλωτών μεταφέρθηκε από τη Δυτική Μικρά Ασία δω­ρεάν, αντί αμοιβής 6 δολαρίων, που ου­δέποτε τους δόθηκε. 4.000 ταξί τους μετέφεραν στον χώρο των ταραχών, ενώ φορτηγά του δήμου της Κωνσταντινούπο­λης είχαν αναπτυχθεί σε επίκαιρα σημεία της Πόλης, φορτωμένα με τσεκούρια, φτυάρια, ρόπαλα, αξίνες, σφυριά, σιδε­ρένιους λοστούς και μπιτόνια βενζίνης, απαραίτητα σύνεργα για τον όχλο των επιδρομέων, που επέπεσε επί των ελληνικών καταστημάτων με τα συνθήματα «θάνατος στους γκιαούρηδες», «Σπάστε, γκρεμίστε, είναι γκιαούρης», «Σφάξτε τους Ελληνες προδότες», «Κάτω η Ευρώ­πη» και «Εμπρός να βαδίσουμε κατά της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης».
Ανδρες και γυναίκες βιάστηκαν και, σύμφωνα με τη μαρτυρία του γνωστού Τούρκου συγγραφέα Αζίζ Νεσίν, πολλοί έλληνες εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή. Δεκαέ­ξι Ελληνες έχασαν τη ζωή τους και τριάντα δύο τραυματίστηκαν.

Στη Σμύρνη
Έκτροπα κατά των Ελλήνων δεν έγιναν μόνο στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και στη Σμύρνη. Το πρωί της 7ης Σεπτεμβρί­ου, Τούρκοι φανατικοί έκαψαν το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση της Σμύρ­νης. Στη συνέχεια, κατέστρεψαν και λεηλάτησαν σπίτια Ελλήνων στρατιωτικών, που υπηρετούσαν στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ. 0 πρωθυπουργός Μεντερές σε δηλώ­σεις του ισχυρίστηκε ότι το πογκρόμ κατά των Ελλήνων ήταν έργο των κομμουνι­στών. Ένας ισχυρισμός, που κατέπεσε αυτοστιγμεί και από τις αναφορές των ξένων πρεσβειών στην Αγκυρα προς τις κυβερνή­σεις τους, που επισήμαιναν τις μεγάλες ευθύνες των τουρκικών αρχών.
Η κυβέρνηση Παπάγου προσπάθησε να διεθνοποιήσει το θέμα, αλλά χωρίς ση­μαντικά αποτελέσματα. Αμερικανοί και Βρετανοί δεν ήταν διατεθειμένοι να ασκήσουν πιέσεις στην Τουρκία, πολύτι­μο σύμμαχο τους κατά τη διάρκεια του «Ψυχρού Πολέμου». Οι νατοϊκοί σύμμαχοι μας είπαν ξεκάθαρα να ξεχάσουμε το συμβάν. Μόνο το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών από τους διεθνείς οργανι­σμούς απαίτησε από την Τουρκία εξηγή­σεις για την καταστροφή του 90% των ορθόδοξων ναών στην Κωνσταντινούπο­λη. Πάντως, τον Αύγουστο του 1995 η αμερικανική Γερουσία με απόφαση της κάλεσε τον πρόεδρο Κλίντον να ανακηρύ­ξει την 6η Σεπτεμβρίου Ημέρα Μνήμης για τα θύματα του πογκρόμ.

Οι ζημιές
Το οικονομικό κόστος των ζημιών ανήλ­θε σε 150.000.000 δολάρια, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, ενώ η ελληνική κυβέρνηση τις υπολόγισε σε 500.000.000 δολάρια. Η οικονομική αι­μορραγία και ο φόβος ανάγκασαν χιλιάδες Ελληνες ομογενείς να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα. Αργότερα, το τουρκικό κρά­τος διά του προέδρου Τζελάλ Μπαγιάρ υποσχέθηκε αποζημίωση για την κατα­στροφή των ελληνικών περιουσιών. Στην καλύτερη των περιπτώσεων δεν ξεπέρασε το 20% των απαιτήσεων τους, με δεδομέ­νο ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία είχαν υποτιμηθεί δραματικά.
Πολλές λεπτομέρειες για τα Σεπτεμβριανά ήλθαν στο φως το 1961, κατά τη διάρ­κεια της δίκης για εσχάτη προδοσία του ανατραπέντος από τους στρατιωτικούς πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, ο οποί­ος τελικά δεν γλίτωσε από την αγχόνη.

Πολύτιμα στοιχεία προσκομίζει και το βι­βλίο του διαπρεπούς Ελληνοαμερικανού βυζαντινολόγου Σπύρου Βρυώνη. «The Mechanism of catastrophe” 2005).