θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Thursday, December 04, 2008

Μ. ΚΑΡΑΓΑΤΣΗ: "Η ΜΕΓΑΛΗ ΧΙΜΑΙΡΑ" Ή θεωρία του «Απολλωνείου» - Έλληνα, πού στέκεται αντιμέτωπος στό «φαουστικό» σύγχρονο Ευρωπαίο



Έτσι τουλάχιστο νόμιζε σέ λίγον καιρό, τό μυαλό της κουράστηκε νά παιδεύεται μέ τ' αφηρημένα πλατωνικά νοήματα. Ξαναπεθύμησε τους τραγικούς, μέ τό πάθος καί τή λυρική έξαρση. Διάβασε πάλι όλο τόν Σοφοκλή καί τόν Ευριπίδη καί πάλι συγκλονίστηκε ως τό βάθος της ψυχής της. Άλλα καί τό μυαλό της, αρκετά ώριμο πιά κριτικώς, αντιμετώπισε κάτω από άλλο πρίσμα μερικά προβλήματα πού πηγάζουν από τήν ελληνική φιλολογία. Ή θεωρία του «Απολλωνείου» - Έλληνα, πού στέκεται αντιμέτωπος στό «φαουστικό» σύγχρονο Ευρωπαίο — τό γόνο των γερμανικών φύλων— δέν τήν έπειθε απόλυτα. Μελετώντας τίς τραγωδίες, διαπιστώνουμε πώς τό ερω­τικό πάθος είναι στον αρχαίο Έλληνα τό ίδιο κυρίαρχο, όπως καί στό σημερινό Ευρωπαίο: πάθος πού συνταυτί­ζει τόν έρωτα μέ τό θάνατο. Μέ τή διαφορά ότι οι Έλ­ληνες, έχοντας αναγάγει τόν έρωτα στή σφαίρα του θεϊ­κού, τόν περιπλέκουν μέ τό θέλημα της θεότητας καί τόν παρουσιάζουν σάν όργανο της θεϊκής αυταρχικότητας. Απεναντίας, ο γερμανο-χριστιανικός άνθρωπος έχει κα­τατάξει τόν έρωτα ανάμεσα στά άντιθεϊκά, τ' ανήθικα καί ντροπιασμένα πάθη, από τά οποία χρωστάμε νά λυτρω­θούμε όσο ζούμε, αν δέν θέλουμε νά τιμωρηθούμε στή μεταθανάτια ζωή. Αυτό τό αντιφυσιολογικό αντίκρισμα μιας εντελώς φυσιολογικής κατάστασης δέν μπορούσε παρά νά περιβάλει τόν έρωτα μέ ζοφερότητα «φαουστική», καθαυτό αντίθετη από τήν «Απολλώνεια» φωτεινότητα της Ελλη­νικής ερωτικής βιοθεωρίας. Συνεπώς ή αντίληψη ότι ό έρωτας τών Ελλήνων ήταν πιότερο εγκεφαλικός παρά ψυχικός είναι σφαλερή. Μέ τό ίδιο δυνατό ψυχικό πάθος ερωτεύονταν κι οι Έλληνες- μόνο πού πιστεύοντας στή θεϊκή προέλευση καί τή θεϊκή ύφή του έρωτα, δέν είχαν τήν αγωνία τής αμαρτίας καί του ηθικού λυτρωμού.
Ναί, τό ίδιο ακριβώς πάθος. Γιατί ό Βέρθερος πού αυτοκτονεί, ο Όθέλλος πού σκοτώνει από ζηλοτυπία κι ή βασίλισσα Άννα πού ερωτεύεται τόν αδελφό καί φονιά του άντρα της είναι πιό παθιασμένοι εραστές άπό τή Μήδεια, πού σκότωσε τά παιδιά της γιά νά εκδικηθεί τόν άπιστο εραστή της καί πατέρα τους; Ποιος φαουστικός Γερμανοχριστιανός άγγιξε τόν ερωτικό παραλογισμό αυ­τής τής Απολλώνειας Ελληνίδας;
Θά ήθελε νά συζητήσει γιά όλ' αυτά με κάποιον άνθρωπο πού νά τήν καταλάβει. Μά τέτοιο φαινόμενο δέν υπήρχε στή Σύρα.