θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Sunday, March 09, 2008

ΗΡΟΔΟΤΟΣ: Tο αποτέλεσμα της δημοκρα­τίας, της ολιγαρχίας ή της μοναρχίας

ΗΡΟΔΟΤΟΣ ΘΑΛΕΙΑ

80. Πέντε μέρες αργότερα, όταν ξεθύμανε ο ενθουσια­σμός τους, οι συνεργοί συγκεντρώθηκαν, για να συζητή­σουν διεξοδικά την καινούρια κατάσταση. Στη συνάντηση εκφωνήθηκαν ορισμένοι λόγοι μολονότι ορισμένοι συμπατριωτες μας αρνούνται να το πιστέψουν, έτσι έγινε . Πρώτος μίλησε ο Οτάνης, που πρότεινε να εγκαθιδρύ­σουν δημοκρατικό καθεστώς στην Περσία. «Πιστεύω», είπε, «ότι έχει περάσει η εποχή που μπορεί όλη η εξουσία να είναι συγκεντρωμένη στα χέρια ενός άνδρα. Η μοναρχία δεν είναι ούτε ευχάριστη ούτε καλή. Ξέρετε σε ποια κατά­σταση οδήγησε η αλαζονεία τον Καμβύση κι είδατε με τα ίδια σας τα μάτια την επίδραση της πάνω στους δυο μά­γους. Πώς μπορεί κανείς να εντάξει τη μοναρχία σε ένα υγιές σύστημα διοίκησης, όταν επιτρέπει σ' έναν άνθρωπο να κάνει ό,τι του αρέσει χωρίς καμιά ευθύνη ή έλεγχο; Ακόμα κι οι καλύτεροι άνδρες, όταν έχουν απεριόριστη εξουσία, αλλάζουν αναπόφευκτα προς το χειρότερο είναι αδύνατο να συνεχίσει κανείς ν αντιμετωπίζει τα πράγματα όπως πρωτύτερα συνήθιζε. Τα συνηθισμένα ελαττώματα ενός μονάρχη είναι ο φθόνος κι η αλαζονεία. Ο φθόνος, γιατί είναι μια φυσική ανθρώπινη αδυναμία, και η αλαζονεία, γιατί τα υπερβολικά πλούτη κι η δύναμη τον οδηγούν στην αυταπάτη ότι δεν είναι κοινός άνθρωπος. Αυτά τα δύο ελαττώματα αποτελούν τις ρίζες κάθε κακίας. Οδηγούν σε πράξεις άγριας κι αφύσικης σκληρότητας. Η απόλυτη εξουσία θα έπρεπε, κανονικά, να αποκλείει τον φθόνο, αφού ο κάτοχος της έχει επίσης τον έλεγχο πάνω σε καθετί που θα μπορούσε να επιθυμήσει κι όμως, η στάση του είναι εντελώς αντίθετη απέναντι στους πολίτες. Ζηλεύουν τους καλύτερους, απλώς και μόνο επειδή συνεχίζουν να ζουν, και βρίσκουν χαρά στους χειρότερους ακόμα, κανείς δεν είναι πιο πρόθυμος από ένα βασιλιά να ακούσει ψευτιές. Ο βασιλιάς είναι ο πιο αντιφατικός άνθρωπος. Δείξε του τον σεβασμό που του αρμόζει και θα εξοργιστεί που δεν τα­πεινώνεσαι μπροστά στη μεγαλειότητα του. γονάτισε μπροστά του και θα σε μισήσει, γιατί είσαι ένας τιποτένιος κόλακας. Και το χειρότερο, ισοπεδώνει το οικοδόμημα των αρχαίων παραδόσεων και νόμων, εξαναγκάζει γυναί­κες να υπηρετούν την ευχαρίστηση του κι επιβάλλει θανα­τική ποινή σε άνδρες χωρίς να τους δικάσει. Σε τέλεια αντίθεση με όλα αυτά είναι η κυβέρνηση του λαού. Πρώ­τον, έχει το ομορφότερο χαρακτηριστικό: την ισονομία και δεύτερον, ο λαός που έχει την εξουσία δεν κάνει τίποτε απ' ό,τι κάνουν οι μονάρχες. Στη δημοκρατία, κάθε αξιωμα­τούχος ορίζεται με κλήρο και είναι υποχρεωμένος να λο­γοδοτεί για τη συμπεριφορά του. όλα τα ζητήματα τίθενται σε ανοιχτή συζήτηση. Γι' αυτούς τους λόγους, προτείνω να παραμερίσουμε τη μοναρχία και να φέρουμε τον λαό στην εξουσία γιατί στον λαό στηρίζονται τα πάντα».
81. Μετά τον Οτάνη που είπε αυτά πήρε τον λόγο ο Μεγάβυζος, ο οποίος συνέστησε την ολιγαρχία με τα εξής επιχειρήματα. «Θα συμφωνήσω με τον Οτάνη στο σημείο που μίλησε για την κατάργηση της μοναρχίας όμως έχει άδικο, όταν μας προτρέπει να παραδώσουμε την πολιτική εξουσία στον λαό. Ο όχλος είναι απερίσκεπτη μάζα, που τη διακρίνει απύθμενη άγνοια, ανευθυνότητα και βιαιότητα. Θα ήταν φοβερό να ξεφύγουμε από τις αλαζονικές ιδιοτρο­πίες ενός βασιλιά, για να πέσουμε στην εξίσου αδικαιολόγητη απανθρωπιά του όχλου. Ένας βασιλιάς ενεργεί του­λάχιστον με συνείδηση και βούληση, ο όχλος όμως όχι. Και πώς θα μπορούσε, όταν δεν έμαθε ποτέ ποιο είναι το σωστό και το πρέπον και δεν έχει καμιά έμφυτη γνώση πάνω στο θέμα ; Οι μάζες δεν έχουν σκέψη στο κεφάλι τους το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να ριχτούν στα τυφλά στην πολιτική, όπως ένα ποτάμι που ξεχειλίζει. Όσο για τον λαό, ας κυβερνά τους εχθρούς της Περσίας· εμείς είναι καλύτερα να διαλέξουμε έναν ορισμένο αριθμό από τους καλύτερους άνδρες στη χώρα μας και να δώσουμε σ' αυ­τούς την εξουσία. Εμείς όλοι θα πρέπει να είμαστε ανάμεσα τους κι είναι φυσικό να υποθέσει κανείς ότι από τους καλύτερους άνδρες γεννιούνται οι καλύτερες αποφάσεις».
82. Ο Μεγάβυζος είχε αυτή τη γνώμη. Ο Δαρείος ήταν ο τρίτος που πήρε τον λόγο. «Υποστηρίζω», είπε, «όλες τις παρατηρήσεις του σχετικά με τον όχλο, αλλά δεν συμφωνώ μαζί του σε όσα είπε για την ολιγαρχία. Πάρτε τις τρεις μορφές διακυβέρνησης που εξετάζουμε —τη δημοκρατία, την ολιγαρχία και τη μοναρχία— και υποθέστε ότι η καθεμιά είναι η καλύτερη στο είδος της. Εγώ πιστεύω πως η τρίτη είναι πολύ προτιμότερη από τις άλλες δύο. Δεν υπάρχει καλύτερο πράγμα από έναν καλό κυβερνήτη. Η κρίση του θα είναι σύμφωνη με τον χαρακτήρα του, ο έλεγχος που θα ασκεί πάνω στον λαό υπεράνω κριτικής, στην ολιγαρχία τα μέτρα που θα λαμβάνει απέναντι στους εχθρούς και τους προδότες θα κρατούνται πιο εύκολα μυ­στικά. Σε μια ολιγαρχία, το γεγονός ότι ένας αριθμός ανδρών ανταγωνίζονται για διάκριση στις δημόσιες υπηρε­σίες δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε βίαιες προσωπικές διενέξεις· καθένας απ' αυτούς θέλει να φτάσει στην κορυφή και να δει τις δικές του προτάσεις να προωθούνται· έτσι, οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες. Οι προσωπικές συγκρού­σεις οδηγούν σε ανοιχτές διαμάχες, για να καταλήξουν σε αιματοχυσίες· κι απ' αυτή την κατάσταση, η μόνη διέξοδος είναι η επιστροφή στη μοναρχία μια καταφανής απόδειξη ότι το καθεστώς της μοναρχίας είναι καλύτερο. Σε μια δημοκρατία, πάλι, θα γίνουν αναπόφευκτα καταχρήσεις σ' αυτή την περίπτωση, πάντως, οι διεφθαρμένες συμφωνίες στις κυβερνητικές υπηρεσίες δεν οδηγούν σε ανοιχτές ρήξεις αλλά σε μυστικές συναλλαγές, όπου ο ένας υποστηρί­ζει τον άλλο. Και προχωρά έτσι, ώσπου κάποιος εμφανίζεται ως προστάτης του λαού και διαλύει τις φατρίες που κοιτούν τα δικά τους συμφέροντα. Αυτός κερδίζει τον θαυμασμό του όχλου, ο οποίος, αργά ή γρήγορα, του εμπι­στεύεται την απόλυτη εξουσία να, λοιπόν, άλλη μια απόδειξη ότι η μοναρχία είναι καλύτερο καθεστώς. Για να ολοκληρώσω πώς κερδίσαμε την ελευθερία μας και ποιος μας την έδωσε, Είναι το αποτέλεσμα της δημοκρα­τίας, της ολιγαρχίας ή της μοναρχίας; Μας ελευθέρωσε ένας άνδρας και γι' αυτό προτείνω να διατηρήσουμε αυτό το καθεστώς διακυβέρνησης και, επιπλέον, να αποφύγουμε να αλλάξουμε αρχαίες μας συνήθειες, που μας ευεργέτη­σαν, μάλιστα, στο παρελθόν. Κάτι τέτοιο μόνο στον όλεθρο θα μπορούσε να μας οδηγήσει».
83. Αυτές ήταν οι τρεις απόψεις, όπως διατυπώθηκαν με τρεις λόγους, κι οι τέσσερις άνδρες από τους επτά που δεν είχαν μιλήσει ψήφισαν την τελευταία.