θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα
θεοῖς σωτῆρσιν ἔθυον καὶ ἀναθήματα ἀνέθηκα

NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

NOT IN THIS "NEW GREECE"  - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"
NOT IN THIS "NEW GREECE" - ΟΧΙ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ"

Sunday, April 01, 2007

3. ΠΡΟΜΗΘΕΑ: ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Η προδοσία των Αγιορειτών

(των μοναχών, καλόγερων του Αγίου Όρους) στην επανάσταση του 1821.

Ο διακεκριμένος Σερραίος πατριώτης Εμμανουήλ Παπάς αγωνίσθηκε και έδωσε όλη του την περιουσία, για τις ανάγκες του αγώνος για την Ελληνική ελευθερία. Τον Οκτώβριο του 1820 ο Αλέξανδρος Υψηλάντης ανήγγειλε στον Εμμανουήλ Παπά την έναρξι της Επαναστάσεως. Το 1821 στις 23 Μαρτίου ο Ε. Παπάς μαζί με τον Ιωάννη Χατζηπέτρο αποπλέει για την χερσόνησο του Άθω με όπλα και πολεμοφόδια.
Οι Τούρκοι φοβούμενοι την επέκταση της επαναστάσεως και στην Μακεδονία επετέθησαν στην αγορά του Πολυγύρου για να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό. Οι κάτοικοι του Πολυγύρου όμως οπλίστηκαν και επετέθησαν κατά των Τούρκων, φονεύοντας την φρουρά 18 Τούρκους και τον διοικητή. Αυτό το γεγονός απετέλεσε την έναρξη της Επαναστάσεως στην Μακεδονία.
Οι Τούρκοι προέβησαν σε συλλήψεις, εκτελέσεις, διαπομπεύσεις. Σε αυτές δε τις επιθέσεις των Τούρκων κατά των Ελλήνων συνέβαλαν και συνήργησαν οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής. Η επανάσταση με την πάροδο του χρόνου δείχνει να σβήνη λόγω ελλείψεως πολεμοφοδίων και τροφών. Το ιδιαίτερον (προσωπικόν) ταμείου του Εμμανουήλ Παπά εξηντλήθη.
Είναι άξιον λόγου εδώ να αναφέρω ότι καθ’ όλην την διάρκεια της Τουρκοκρατίας η «Ιερά Κοινότης του Αγίου Όρους» είχε επιβάλει στο ποίμνιό της (τους υπόδουλους Έλληνες) τον φόρο της «δεκάτης» (Παλαιά Διαθήκη), δηλαδή 10% της περιουσίας κάθε Χριστιανού να δίδεται στην Εκκλησία, και τα «δοσίματα» δωρεές. Επίσης κάθε χριστιανός γαιοκτήμονας υποχρεωτικά μετά τον θάνατό του άφηνε 1/3 της γης του στην Εκκλησία. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχει επίσης το δικαίωμα εκτός των προηγουμένων να φορολογή εκτάκτως και κατά βούλησιν το ποίμνιό του.
Ο Εμμανουήλ Παπάς στρέφεται για βοήθεια στις πάμπλουτες μονές του Αγίου Όρους. Μάταιος κόπος! Παρά τις εκκλήσεις του ιδίου του Υψηλάντου οι μοναχοί δεν εννοούν να θίξουν τους πλουσιώτατους θησαυρούς του Αγίου Όρους, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή σοβαράς ενισχύσεως όχι μόνον του Μακεδονικού αλλά και του Πανελλήνιου αγώνος.
Ο Κ. Παπαρηγόπουλος («Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» τόμος 5, σελ. 507) μας παραδίδει την ακόλουθη επιστολή του οπλαρχηγού Ρήγα Μάνθου προς Εμμανουήλ Παπά, με ημερομηνία 19 Ιουνίου 1821 : «Κατά την παραίνεσίν της εξακολουθώ φυλάττων τον στρατόν εντός των οχυρωμάτων … Μα τι να κάμη κανείς την μικρολογίαν των Αγίων Πατέρων; Αυτή η στυγερά ανελευθεριότης και μικροπρέπεια αυτών μας εμπόδισαν από πολλά ωφέλιμα και πολλά αναγκαία … Επάσχισα να τους διαθέσω διαφορετικά με λόγον. Όμως αυτοί από τον σκοπό των δεν εβγαίνουν. Έχουν τα φρονήματά των, τα οποία μόνα εγκρίνουν δια καλά, και τα προσκυνούν και τα λατρεύουν, και φροντίζουν μόνον δια την συντήρησιν των ιδίων των υποκειμένων, και μόνον δια την ασφάλειά των. Φοβούμαι μήπως ο λαός από την πείναν και τας πολλάς θλίψεις του, εφορμήση εναντίον των (των μοναχών του Αγίου Όρους) και δεν δυνηθώμεν να απαντήσωμεν εις την ορμήν των».
Οι Τούρκοι συνέχιζον τις σφαγές στα γύρω χωριά του αμάχου πληθυσμού. Πείνα και επιδημίες ακολούθησαν. Τον Μάϊο του 1822 ο πασάς Θεσσαλονίκης ο Αβδούλ Αμπούδ ξεκινά εκστρατεία εναντίον της Κασσάνδρας συνοδευόμενος από μεγάλη στρατιωτική δύναμη. Η Κασσάνδρα μεταβλήθη σε σφαγείο και σε στάχτη. Τα χωριά επυρπολήθησαν, και όσοι κάτοικοι δεν εσφάγησαν πουλήθηκαν ως δούλοι. Απέμενεν ο Άθως όπου οι μοναχοί ζούσαν ήρεμοι στην πανθάλασσα των πλούτων τους.
Ο πασάς τους υπεσχέθη να σεβασθή το προαιώνιον προνόμιο των Μονών, της απαγορεύσεως εισόδου Τουρκικού στρατού στην γη των Αγιορειτών, εφ’ όσον παρέδιδαν όπλα, κανόνια και ομήρους σε αυτόν, καθώς και χρηματικό ποσό δυόμισυ εκατομμυρίων γροσίων. Οι Αγιορείτες εδέχθησαν χωρίς διαπραγματεύσεις να παραδώσουν τον ακόμη στην Μονή ευρισκόμενο Εμμανουήλ Παπά.
Η παράδοσις του Εμμανουήλ Παπά από τους Αγιορείτες εζητήθη από τον Αβδούλ Αμπούδ. Οι Αγιορείτες όχι μόνον δεν διαπραγματεύθηκαν καν την παράδοσή του, αντιθέτως τον κατεδίωξαν αμέσως οι ίδιοι. Ακολουθεί το έγγραφο της προδοσίας των ηγουμένων των δεκαεννέα υπολοίπων προς τους μοναχούς της Μονής του Εσφιγμένου : «Εις την πανοσιότητά σας, Άγιοι Πατέρες, του ιερού Κοινοβίου Εσφιγμένου. Χθές ο ενδοξότατος ημών Χασεκή Αγάς μας, σας έγραψε μουρασελόν, δια να πιάσετε ενέχειρον τον Άρχοντα Παπά (τον Εμμανουήλ Παπά) και τους λοιπούς καθώς και ο ίδιος σας έγραψε. Λοιπόν σας γράφομεν και ημείς οι των είκσο Ιερών Μοναστηρίων Προϊστάμενοι, εν τη Ιερά Συνάξει, να κάμετε το ίδιον, ομοφώνως, δηλαδή να μας τους φέρετε ενταύθα αναμφιβόλως και τους ζητούμεν από εσάς εφεύκτως. Και ιδού όπου στέλλομεν επίτηδες ανθρώπους, δια να τους πάρουν. Και όσοι ακολουθούν τον Άρχοντα από τους εντοπίους Πατέρες, να τον αφήσουν και να επιστρέψουν εις τα κελλιά τους. Ειδε και φανούν παρήκοοι, θέλουν υποπέσει εις οργήν μεγάλην, και θέλουν χάσει και τα οσπίτιά των. Ομοίως και όσοι άλλοι πιασθούν έχουν να παιδεύωνται. Ταύτα προς είδησίν σας και εμμένομεν. 1821-18 Νοεμβρίου. Άπαντες οι εν τη Κοινή Συνάξει των δεκαεννέα ιερών Μοναστηρίων του Αγίου Όρους Προϊστάμενοι».
Εφ’ όσον δεν υπήρχαν στο Άγιον Όρος Τούρκοι, οι Αγιορείτες μπορούσαν να φυγαδεύσουν τον Ε. Παπά. Προτίμησαν όμως να τον παραδώσουν. Το μόνον που διαπραγματεύθηκαν οι Αγιορείτες ήταν τα χρήματα. Ο Εμμανουήλ Παπάς καταδιωκόμενος από τους Τούρκους και τους Αγιορείτες καλογήρους κατόρθωσε να επιβιβασθή με λίγους πιστούς συντρόφους στο πλοίο του Χ. Βισβίζη για την Ύδρα. Κατά την διαδρομή εξαντλημένος από τις κακουχίες και τις συγκινήσεις της τραγικής του περιπέτειας πέθανε, στο πλοίο, από καρδιακή προσβολή. Το σώμα του κηδεύθηκε στην Ύδρα με τιμές ΗΡΩΟΣ!
Το μόνο που διαπραγματεύθηκαν οι Αγιορείτες ήταν το χρηματικό ποσόν των δυόμισυ εκατομμυρίων γροσίων, για το οποίο ζήτησαν 40 ημέρες χρονικά διάστημα για την παράδοση τελικά στους Τούρκους αυτού του ποσού.
Ο ρόλος του ανώτερου κληρικού - του Μητροπολίτη Ιωαννίνων Ιεροθέου - κατά την περίοδο του ηρωικού αγώνα των Σουλιωτών εναντίον του τυράννου των Ιωαννίνων Αλή Πασσά, αποκαλύπτεται στο βιβλίο του Χριστόφορου Περραιβού «Ιστορία του Σουλίου και Πάργας» έκδ. 1857. Ο Περραιβός ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο κατά την εν λόγω περίοδο, καταγράφει ντοκουμέντα, επιστολές του Μητροπολίτη Ιωαννίνων Ιερόθεου, στις οποίες καταφαίνεται ότι δρούσε ως εκτελεστικό όργανο και συνεργάτης του Τούρκου σατράπη, παρακινώντας με απειλές του Παργινούς (που ήταν το βασικό στήριγμα των Σουλιωτών εις τον τομέα του ανεφοδιασμού τους μέσω του λιμανιού της Πάργας) να στραφούν εναντίον των «κακούργων (Σουλιωτών) φιρμανλήδων» εχθρών του Αλή Πασσά και του «κραταιοτάτου Σουλτάνου», αλλοιώς «ο Θεός μέλλει να τους παιδεύση για την παρακοήν των». Ο Μητροπολίτης Ιερόθεος απειλιτικά τους υπενθυμίζει και το πάθημα του Ρήγα Φερραίου, ο οποίος πριν τρία χρόνια (1798) είχε αφορισθή από το Πατριαρχείο και στραγγαλισθή στο Βελιγράδι.
Οι Παργινοί (το ποίμνιο) του Ιεροθέου απέρριψε με σαρκαστικάς και ειρωνικάς απαντήσεις τις «πατρικές νουθεσίες» του προδότη «ποιμένος» του, αλλά και ο υιφστάμενός του ο Επίσκοπος Πάργας δεν συμμορφώθηκε προς τις εντολές του Μητροπολίτη, με αποτέλεσμα να εξοντωθούν συγγενικά του πρόσωπα. Γράφει ο Ιερόθεος Μητροπολίτης στον Χρύσανθο (ένας εξαίρετος Έλληνας!!!) Επίσκοπο Παραμυθίας, Σουλίου και Πάργας : «Θεοφιλέστατε Επίσκοπε Παραμυθίας, εν αγίω πνεύματι αγαπητέ αδελφέ και συλλειτουργέ κυρ Χρύσανθε, χάρις είη σοι τη θεοφιλία και ειρήνη παρά Θεού. Φαίνεται οι επαρχιώται οι Παργινοί πως έχασαν τον νούν τους και δεν ηξεύρουν τι κάμουν. Όθεν ιδού οπού τους γράφω δια να απέχουν από τους Σουλιώτας, και να μη τους βοηθούν και με ανθρώπους και με μπαρούτια και με Ταϊρέδες. Να τους συμβουλεύσης και η θεοφιλία σου, καθώς γράφω, διατί ύστερον, ό,τι ακολουθήση ας όψονται. Μου κακοφαίνεται όμως, οπού κοντά εις αυτούς κακοπαθαίνεις ύστερον και η θεοφιλία σου. Η δε του Θεού χάρις είη μετά σου, 1801 Ιουλίου 5 Ιωάννινα, ο Ιωαννίνων Ιερόθεος και εν Χριστώ αδελφός.
»Ευγενείς προεστώτες και λοιποί κάτοικοι της Πάργας σας εύχομαι και σας ευλογώ πατρικώς. Ένας καλός και άγρυπνος ποιμήν, χρεωστεί να προφυλάττη πάντοτε τα πρόβατά του από κρημνούς, βράχους και άγρια θηρία, και τότε τα κερδίζει και τα χαίρεται. Και εγώ λοιπόν ως καλός ποιμήν των λογικών μου προβάτων, χρεωστώ να προφυλάττω αυτά (τα πρόβατά μου) από πάσαν βλάβην και απώλειαν. … να τραβήξετε χέρι από τους Σουλιώτας, να μην τους δίδετε καμμίαν βοήθειαν, ούδε εις τον τόπον σας να τους δέχησθε, επειδή είναι κακούργοι και φερμανλίδες από το δεβλέτι, και όποιος δέχεται τοιούτους κακούργους πίπτει κι αυτός εις την ιδίαν οργήν του υψηλού δεβλετίου, και εις το τέλος αφανίζεται από το πρόσωπον της γής. Και τέλος … δεν εδώκατε ποτέ ακρόασιν και κλίσιν εις τας πατρικάς και σωτηριώδεις δια την πατρίδα σας νουθεσίας μου. Ακούτε και ακολουθείτε, ως μανθάνω τας συμβουλάς του Περραιβού, ο οποίος σας απατά. Δεν ηξεύρετε ότι αυτός με κάποιον Θεσσαλόν (τον Ρήγα Φεραίο εννοεί) και άλλους μερικούς παρομοίους λογιωτάτους συνεννοημένοι με τους Φραντζέζους εσκόπευον να κάμνουν επανάστασιν κατά του κραταιοτάτου Σουλτάνου. Αλλ’ο μεγαδύναμος Θεός τους επαίδευσε, κατά τας πράξεις των με τον θάνατον όπου τους έπρεπε … Αν θέλετε την σωτηρίαν και ευτυχίαν σας, τραβάτε χέρι, ως προείπα από την φιλίαν των Σουλλιωτών και συμβουλάς του Περραιβού, και ζητήσατε το γρηγορότερον την χάριν και σκέπην του υψηλοτάτου Βεζύρη (Αλή Πασσά), την οποίαν ελπίζω να την λάβετε, επειδή, όταν ιδώ την μετάνοιάν σας, θέλει προσπέσω εις τα γόνατά του να το παρακαλέσω να συγχωρήσει τα απερασμένα σφάλματά σας … εάν όμως μείνητε αμετανόητοι, … τότε ο Θεός μέλλη να σας παιδεύση για την παρακοή σας, και το κρίμα των φαμελιών σας ας ήναι εις τον λαιμό σας και εις τούτον και εις τον άλλον κόσμον … Ιωάννινα 1801 Ιουλίου 5 Ιερόθεος Μητροπολίτης Ιωαννίνων και εν Χριστώ ευχέτης».
Απάντησις :
«Πανιερώτατε Μητροπολίτα υικώς προσκυνούμεν. Την σεβαστήν επιστολήν σας ελάβομεν. Ηθέλαμεν βέβαια παραδεχθή τας συμβουλάς σας, εάν αυταί ήσαν σύμφωνοι με τας περιστάσεις και συμφέροντα της πατρίδας μας. Ορθή τω όντι και κατάλληλος η παραβολή του ποιμένος … αλλ’ όταν ο ποιμήν πάσχη κατά δυστυχίαν, από οφθαλμίαν, και βραδυποδίαν, πως δύναται τότε, Πανιερώτατε, να προφυλάξη τα πρόβατά του …; μας συμβουλεύετε να μη δεχώμεθα ούτε βοηθούμε τους Σουλιώτας κακούργους …., διό τους δεχόμεθα εις την πατρίδα μας όχι ως κακούργους και φερμανλίδες, αλλ’ ως υπέρμαχους της πατρίδος των …. βεβαιωθήτε, ότι και ημείς πάντες γνωρίζομεν της πατρίδος τα συμφέροντα και ο Περραιβός τα αυτά αισθήματα τρέφει. όθεν ουδ’ αυτός ημάς απατά, ούτε ημείς παρ’ αυτού πλανώμεθα … 1801 Ιουλίου 10, της υμετέρας πανιερότητος τέκνα εν Χριστώ ευπειθή, οι προεστώτες και άπας ο λαός της Πάργας».
Εις όλας αυτάς τας εγγράφους και διαφόρους άλλας προφορικάς παρακινήσεις του μητροπολίτου Ιερόθεου δεν έδωσε την παραμικρήν ακρόαση ο επίσκοπος Χρύσανθος, εξ εναντίας, τους με Σουλιώτας και Παργίους αδιακόπως ενεθάρρυνε, προς δε τον μητροπολίτην Ιερόθεο απεκρίνετο ότι δεν εισακούεται … Ο Αλή Πασσάς έριξε εις φυλακήν τους συγγενείς του Επισκόπου, την μητέρα του, τους δύο αδελφούς του και δύο αδελφές του και τους συζύγους αυτών. Η μητέρα του και ένας από τους αδελφούς του μετά πέντε μηνών βασανιστηρίων μην υποφέροντες τα τρομερά κολαστήρια πέθαναν. Οι άλλοι μετά ενός έτους φυλάκιση, δια μεσιτειών και χρημάτων αφέθησαν.
Τα κείμενα του Περραιβού αποσιωπήθηκαν από τους περισσότερους ιστορικούς του Ρωμαίϊκου για να μη θιγή ο μύθος ότι η αναγέννηση του Ελληνισμού έγινε δήθεν «για του Χριστού την πίστη την αγία» και να εδραιωθή το καλκευμένο ιδεολόγημα του «ελληνοχριστιανισμού», η επίσημη ιδεολογία του Κράτους σήμερα. (Χριστόφορος Περραιβός «Ιστορία του Σουλίου και Πάργας» τόμος Α΄, εν Αθήναις 1857, Βιβλιοθήκη Ιστορικών Μελετών 230 τύποις Φ. Καραμπίνη και Κ. Βάφα).
Τα δε περί Αγίας Λαύρας, Παλαιών Πατρών Γερμανού και περί ανυψώσεως Λαβάρου στο Σπήλαιο, είναι απολύτως ψευδή, εφ’ όσον ο Γερμανός ήταν μετωπικά αντίθετος προς την έκρηξη της Επαναστάσεως και προς τους αγωνιστές.
Από την πρώτη σιγμή της ενθρονίσεώς του ο Αρχιεπίσκοπος Γερμανός προσήγγισε το κύκλωμα του Βελή Πασά, ο οποίος εν συνεχία τον αναβιβάζει τον Γερμανό σε «πρωτόθρονο» Αρχιεπίσκοπο. Ο Γερμανός χαρακτηριζόταν από την άμετρη φιλοδοξία του, την φιλοτουρκική συμπεριφορά του και συχνά αναφερόταν στον Καλλινίκιο αφορισμό εναντίον των επαναστατών ως «κείμενο καθοδηγητικό της πορείας του Ελληνο-ορθοδόξου λαού μας». Όμως αυτή η αφοριστική εγκύκλιος κατά των επαναστατών ήθελε τους Έλληνες υπόδουλους αιωνίως των Τούρκων.
Λανθασμένα δοξάζουμε στις εθνικές επετείους Πατριάρχες ως «εθνομάρτυρες» και καλόγηρος ως «δασκάλους της Ελληνικής Παιδείας». Αυτούς που έκαναν ότι περνούσε από το χέρι τους για να παραμείνη η Πατρίδα σκλαβωμένη. Αυτοί που βάσει σχεδίου διωγμών, αφορισμών και προδοσίας προσπάθησαν να εμποδίσουν τους ραγιάδες (Ρωμιούς=ρωμαίους υπήκοους υπόδουλους των Τούρκων) να ξαναγίνουν ελεύθεροι, μορφωμένοι και πάλι Έλληνες.
Οι τιμές και η δόξα στις ενικές μας επετείους ανήκουν σε όσους πρώτοι μίλησαν για ελευθερία. Σε εκείνους που έχτισαν τα σχολεία και δίδαξαν το υπόδουλο γένος «Ελληνική Παιδεία». Οι τιμές και η δόξα στις εθνικές μας επετείους ανήκουν στους αρχαιολάτρες διαφωτιστές, αυτούς τους ξενητεμένους Έλληνες, και σε όλους όσους πολέμησαν για την ανεξαρτησία, αυτούς τους ήρωες του λαού, που το όραμά τους για μια Αναγεννημένη Ελλάδα προδόθηκε από το Ρωμαίϊκο Κρατίδιο και την Ορθόδοξο Εκκλησία, ένα όρα που ακόμα κρατείται όμηρος μέχρι και σήμερα.
Καταστροφή της Ελληνικής Γραμματείας, από την Εκκλησία. Ολική πτώση της Ελληνικής Παιδείας κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. «Το ξεπούλημα των αρχαίων βιβλίων από τους καλογήρους».
Κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας, όταν το υπόδουλο ελληνικό έθνος εξαθλιωμένο, ταπεινωμένο και αδύναμο από την χιλιόχρονη «βυζαντινή» κατοχή, έσκυβε τον τράχηλο στον νέο ζυγό τους (τους Τούρκους), οι κληρικοί σε ρόλο εισπρακτόρων για λογαριασμό των Οθωμανών, κατοικούσαν σε μέγαρα και απολάμβαναν αμύθητο πλούτο. Αναφέρει ο περιηγητής St Clair στο έργο του («Lord Elgin and the marbles» σελ. 65) : «Το παλάτι που έμενε ο Πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη έμοιαζε στην πολυτέλεια και την χλιδή με τις χίλιες και μια αραβικές νύχτες». Οι περιγραφές των Ευρωπαίων περιηγητών, που έρχονταν στην πάλαι ποτέ Ελλάδα για να γνωρίσουν τους θαυμαστούς Έλληνες του παρελθόντος, έμεναν άναυδοι από τον ξεπεσμό του Ελληνικού λαού, αλλά και από την σήψη των κληρικών.
Οι ξένοι περιηγητές κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήσαν είτε φιλέλληνες περιηγητές που σκοπό είχαν να εξερευνήσουν τον αρχαίο Ελληνικό χώρο και να καταγράψουν τα συμβάντα της εποχής ή ήσαν αρχαιοκάπηλοι, που σκοπός τους ήταν η λαθροθηρία αρχαιοτήτων. Τα γραπτά αυτών των ξένων περιηγητών φανερώνουν την πραγματική ιστορία της εποχής εκείνης που διαφέρει απόλυτα από τις ιστορίες του Παπαρηγόπουλου και άλλων αναβιωτών ιστορικών της Ρωμιοσύνης, εκείνης δηλαδή της ψεύτικης ιστορίας που διδάσκεται για ενάμισυ αιώνα στα χριστιανορωμαίϊκα σχολεία στην πατρίδα και έξω.
Οι ξένοι περιηγητές αρχαιοκάπηλοι είχαν οργανώσει, με την αγαστή συνεργασία των κληρικών συστηματική λαφυραγώγηση και λεηλασία των αρχαιολογικών χώρων, καθώς και αγορές χειρογράφων και παπύρων από τα μοναστήρια. Ας δούμε τον ρόλο-κλειδί που έπαιξε ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών Γρηγόριος στην κλοπή και μεταφορά των μαρμάρων του Παρθενώνος (τα «Ελγίνεια» μάρμαρα) στην Αγγλία. Το «αλισβερίσι» του αρχιεπισκόπου ξεκίνησε με την πώληση στον λόρδο Έλγιν του μεγαλοπρεπούς μαρμάρινου θρόνου «γυμνασιάρχου» που έφερε μορφές του Αρμοδίου και του Αριστογείτονος να θανατώνουν μία λέαινα με μαχαίρια και βρισκόταν στην Αρχιεπισκοπή. Το μνημείο κοσμεί σήμερα το μουσείο της Σκωτίας.
Οι άνθρωποι του Έλγιν με την ανοχή των Τούρκων και την βοήθεια των κληρικών απέσπασαν εκατοντάδες σπάνια βιβλία και χειρόγραφα. Άλλα μεν τα έκλεψαν, τα αγόρασαν ανοικτά και άλλα τα πήραν με δωροδοκίες και λαθραίες ενέργειες, εκμεταλευόμενοι, εκτός από την απληστία και την αγραμματοσύνη των μοναχών, την αμάθεια και το μίσος της μεγάλης πλειονότητος των ρασοφόρων κατά του Ελληνικού Πολιτισμού. Η συλλογή των μαρμάρων που έκλεψε ο Έλγιν (2.500 κομμάτια περίπου) με την συμφωνία του ίδιου του αρχιεπισκόπου Γρηγορίου. Αυτό δε διατυμπάνιζε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του, ως στοιχείο της αθωότητός του ο Έλγιν.
Γράφει ο Άγγλος αββάς Philip Hunt («An account of the Monastic Institution and the Libraries of the Holy Mountain (Άγιο Όρος)» σελ. 198) στον λόρδο Έλγιν : «Οι κάτοικοι συναγωνίζονται, ποιος θα πρωτοϊκανοποιήση τις επιθυμίες σας, ο Βοϊβόδας, ιδίως ο Μητροπολίτης και ο υποπρόξενος της Αγγλίας Λογοθέτης. Οι τρεις δηλαδή που εξουσιάζουν τον τόπο.»
Αναφέρει ο περιηγητής Στ. Κλαίρ σε επιστολή του στον επίσκοπο Λίνκολν της Αγγλίας για το ξεπούλημα των αρχαίων ελληνικών χειρογράφων από τους ορθοδόξους κληρικούς : «Όλες οι απ’ ευθείας προσφορές για την αγορά χειρογράφων πρέπει να αποκλείωνται, διότι ως τέτοιες απορρίπτονται απ’ τις κοινότητες των μοναχών. Είναι εύκολο όμως ν’ αποκτηθή η κυριότητα παλαιών βιβλίων και συγγραμμάτων αν οι διαπραγματεύσεις γίνουν με μυστικότητα και σοβαρότητα. Οι διαπραγματεύσεις μπορούν για παράδειγμα να γίνουν μέσα στα πλαίσια ανταλλαγής δώρων και σαν δωρεά προς την Παναγία. Οι υποδείξεις αυτές είναι εφαρμόσιμες στις πλείστες των περιπτώσεων από έναν ταξιδιώτη, που αναζητεί αρχαία ελληνικά χειρόγραφα. Σε αρκετές όμως κοινότητες σε τούτη την χώρα, τόσο άσχημα βυθισμένες στην αμάθεια και στην βαρβαρότητα, συμβαίνει να επιτρέπουν σ’ έναν ταξιδιώτη να βάζη στην τσέπη του ένα τετραβάγγελο ή ένα πανάρχαιο χειρόγραφο με την ίδια σχεδόν αδιαφορία, σαν να επρόκειτο για ένα μάτσο άχρηστου χαρτιού». (Στ. Κλαίρ «Lord Elgin and the marbles» σελ. 224) .
Για την χλιδή και τον πλουτισμό των κληρικών γράφει ο Βρετανός περιηγητής Γουίλυ Τζελ, αρχαιολόγος και τοπογράφος το επάγγελμα, στην εισαγωγή του έργου του «The Itinerary of Greece», λίγο πριν από την επανάσταση του 1821 : «Σήμερα ο Ελληνικός λαός δουλεύει για τρεις μεγάλες μάστιγες, τους παπάδες, τους κοτζαμπάσηδες και τους Τούρκους».
Την ίδια εποχή ο Πωλ Ρισάρ πρόξενος της Αγγλίας στην Κωνσταντινούπολη και συγγραφέας της «Ιστορίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας», αναφέρει στην εισαγωγή του : «Είναι να κλαίη κανείς βλέποντας αυτόν τον άλλοτε ένδοξο λαό (τον Ελληνικό) να στενάζη κάτω από την εκμετάλλευση της Εκκλησίας και των ιερωμένων της, η οποία ξεριζώνει τα σπλάχνα της και τα ρίχνει βορά στους γύπες, στα κοράκια». Τι εννοεί ο Πωλ Ρισάρ όταν λέει ότι η Εκκλησία και οι ιερωμένοι της ξεριζώνουν τα σπλάχνα της;
Οι περιπτώσεις χλιδής, διαφθοράς των κληρικών και τα περιστατικά της εξαγοράς του πατριαρχικού θρόνου, ατιμωτικών συναλλαγών με τον τύραννο (τον Οθωμανικό ζυγό) αποτελούν τους καρπούς της εθνικής δουλείας και του ραγιαδισμού του λαού.
Γράφει ο βυζαντινός ιστορικός Φραντζής : «Ο Μωάμεθ έδωσε προστάγματα έγγραφα στον πατριάρχη, με εξουσία βασιλική, υπογεγραμμένη από τον ίδιο τον σουλτάνο, ποτέ και κανείς να μην ενοχλήση ή αντισταθή αυτού και να είναι αυτός κυρίαρχος και απόλυτος επί παντός εναντίου. Τέλος και από φόρους ελεύθερος να είναι και αυτός και οι πατριάρχες του αιωνίως, καθώς και οι υπόλοιποι, που ανήκουν σ’ αυτόν αρχιερείς». (Κυριάκου Σιμόπουλου «Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα» σελ. 168). Έτσι ο κλήρος έγινε το αστυνομικό όργανο και μέσο για την ολοκληρωτική υποταγή ενός έθνους.
Αμέσως λοιπόν μετά την άλωση, οι μνηστήρες των θρόνων των πατριαρχών και μητροπολιτών συναγωνίζονταν μεταξύ τους με προσφορές χιλιάδων φλουριών προς τους Τούρκους κατακτητές διοικητές. Οι αιώνες που θα ακολουθήσουν αποτελούν μια άλλη μαύρη εποχή των κληρικόν και της Εκκλησίας που αποσιωπώνται από τα βιβλία της ιστορίας μας.
Οι αγοραπωλησίες των αξιωμάτων των κληρικών, ταπεινωτικές δημοπρασίες για τους θρόνους, δωροδοκίες, συνωμοσίες και ελεεινή εκμετάλευση του υπόδουλου χριστιανικού ποιμνίου αποτελούν γεγονότα της εποχής. Ο Αθ. Κομνηνός Υψηλάντης εις το έργο του «Τα μετά την άλωσιν» έτος 1870 σελ. 85 γράφει : «Οι περί τον πατριάρχην αρχιερείς ουδέν άλλο εσυλλογίζοντο παρά το φατριάζειν περί το αλλαξοπατριαρχεύειν».
Παραθέτει δε μία σειρά από σκανδαλώδεις περιπτώσεις δωροδοκιών και εξαγορών για την αρπαγή της «χρυσοφόρου» ηγεσίας της Εκκλησίας από το 1476 έως το 1513 (37 έτη διάστημα) : «1482 :Ο Συμεών ο Τραπεζούντιος ανήχθη επί του οικουμενικού θρόνου τίσας δύο χιλιάδες φλωρίων», «1486 :Ελήλυθεν εις την Κωνσταντινούπουλιν εκ της Σερβίας ιερομόναχος τις, Ραφαήλ το όνομα και κατ’ άλλους Θεοφάνης, ανήρ χαμερπής και μέθυσος, όλος έκδοτος, όστις και βλακώδης ών, γνωρίμους τινάς των εν τέλει εκτήσατο, οις προσελθών υπέσχετο έρανον κατ΄ έτος τίειν τω βασιλέως καίστορι (ταμία) φλωρίων δύο χιλιάδας, και εν τη προβλήσει αυτού επί του πατριαρχικού θρόνου φλωρία πεντακόσια, ει πατριάρχην αυτόν αναδείξουσιν» (σελ. 25-26). Αξιοσημείωτον είναι ότι από το 1623 μέχρι το 170, σε διάστημα δηλαδή 77 ετών, έγιναν 50 (πενήντα) αλλαξοπατριαρχίες.
Ο Άγγλος περιηγητής Τζώρτζ Γουέλερ στο έργο του («A journey into Greece», London 1862 σελ. 192) γράφει : «Ο Ορθόδοξος κλήρος είναι τόσο φιλόδοξος, που οι μητροπολίτες αγοράζουν τον πατριαρχικό θρόνο πίσω από τις πλάτες των ανταγωνιστών του απ’ τον Μεγάλο Βεζύρη. Κι εκείνος χαίρεται να τους βλέπει να αλληλοσπαράσσωνται για το ποιος θα του προσφέρη τα περισσότερα πεσκέσια. Για την εξαγορά του αξιώματος καταβάλλουν τεράστια ποσά. Και για να τα εισπράξουν, καταπιέζουν και καταληστεύουν τους φτωχούς χριστιανούς».
Ο Γάλλος Ντε Λακρουά στο έργο του («Mιmoires contenant diverses relations trθs curieuse de l’ Empire Otoman», Paris 1680 σελ. 287-288) γράφει : «Η αλλαγή πατριαρχών είναι τόσο γρήγορη, που εγώ είδα μέσα σε ένα χρόνο πέντε νέους Πατριάρχες ν’ ανεβαίνουν στον θρόνο :τον Παίσιον, τον Διονύσιο, τον Παρθένιο, τον Μεθόδιο και τον Διονύσιο της Λάρισας. Ο ένας αναθεμάτιζε τον άλλο με τέτοιες σκανδαλώδεις μεθόδους, που ο Βεζύρης Ομάρ Κιοπρουλή αναγκάσθηκε να τους επιβάλει σιωπή για να κατευνάση τα μίση μεταξύ τους ».
Το 1700 το πεσκέσι για την εξαγορά του πατριαρχικού αξιώματος είχε φθάσει τα 60.000 τάλληρα. Γράφει ο περιηγητής Πιτόν ντε Τορνεφόρτ : «Είναι θλιβερό να βλέπη κανείς τον αρχηγό της Εκκλησίας να διορίζεται από τον σουλτάνο (έτσι είναι και σήμερα στην Ελλάδα τον 21ον αιώνα) ή από τον Μεγάλο Βεζύρη, απ’ τους δυνάστες δηλαδή του (Ελληνικού) λαού και της χριστιανοσύνης. Αρχικώς οι Τούρκοι είχαν αξιώσει ένα ποσόν συμβολικό κατά την ανάρρηση του νέου Πατριάρχη για την επικύρωση της εκλογής. Οι ορθόδοξοι ιεράρχες έκαναν το αξίωμα του πατριάρχη δημοπρασία, και η τιμή του θρόνου έφθασε σήμερα τα 60.000 τάλληρα. Ο ένας πατριάρχης εκδιώκει με την δωροδοκία τον άλλον ».
Στην τουρκοκρατούμενη Ρωμιοσύνη «άγια λείψανα» και «ιερά κειμήλια», τα εφευρήματα αυτά της καλογερικής πανουργίας, περιφέρονταν από χωριό σε χωριό ή επιδεικνυόνταν στα μοναστήρια με σκοπό την πλήρη υποταγή του ποιμνίου, την εκμετάλλευση και τον πλουτισμό. Η μεσαιωνική αυτή τύφλωση κυριαρχεί απόλυτα στην Ελλάδα μας μέχρι και σήμερα.
Για τα συγχωροχάρτια, την κοκκαλολατρία και τα «τυχερά» των κληρικών γράφει ο Φρίσμαν στο έργο του («Description Historique et Gιographique» σελ. 87) : «Ο Αγάς που σφραγίζει τα συγχωροχάρτια, εισπράττει ένα τάλληρο από κάθε φορολογούμενο και οι παπάδες, που ανακατεύονται σε όλα, αναλαμβάνουν την διανομή των χαρτιών και εισπράτουν και αυτοί δέκα σολδία. Η πιο αποδοτική όμως πηγή πόρων και ταυτόχρονα πανίσχυρο μέσον για την διατήρηση του λαού σε μία κατάσαση δουλείας, μέσω των απειλών και του φόβου, είναι ο αφορισμός και τα αγιολείψανα».
Οι ιστορικές αναφορές των ξένων περιηγητών για την μεσαιωνική ιστορία (τραγωδία) του διπλοσκλαβωμένου έθνους μας μαζί με το έργο των Ελλήνων Διαφωτιστών πρέπει να αντικαταστήσουν την ψευτοπαιδεία που μας παρέχουν μέχρι και σήμερα οι ταγοί της Ρωμιοσύνης. Την ψευτοπαιδεία για ανύπαρκτα γεγονότα (κρυφά σχολειά, όρκους σε λάβαρα και σημαίες, φτωχούς συνετούς και ηρωϊκούς ιερείς που έπεσαν πολεμώντας, ιερείς της Ορθοδοξίας που «φύλαγαν Θερμοπύλες», κληρικοί ως στυλοβάτες του Έθνους κατά τα δύσκολα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς και άλλα τερατουργήματα).
Πρέπει να αντικαταστήσουμε τα ιστορικά ψεύδη που διδάσκονται στα Ελληνόπουλα πανταχού με την ιστορική αλήθεια. Ο Ιουδαιοχριστιανισμός σαν γάγγραινα κατέφαγε και εξαφάνισε δια τουλάχιστον 1800 έτη το Ελληνικό Έθνος, τον αμίμητο πολιτισμό του και εν συνεχεία την ίδια την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο) που τον ανέδειξε, παραδίδοντάς την στους Τούρκους.
Αυτή δε η Εκκλησία συνεχίζει το καταστροφικό της έργο έως σήμερα υποβαθμίζοντας και οικονομικά και πνευματικά τον Ελληνικό λαό.
Αν δεν επιτευχθή ο χωρισμός της Εκκλησίας από το Κράτος και παράλληλα δεν αναθεωρηθή η κακοποιημένη ιστορία μας, το όνομα Έλλην θα εξαφανισθή, θα εξαφανισθή η Ελλάδα σαν έθνος και ο λαός αυτής οι Έλληνες. «Εξεγερώ τα τέκνα σου Σιών, επί τα τέκνα των Ελλήνων» («Ζαχαρίας» θ΄ 13-15 Παλαιά Διαθήκη).
Απορίας άξιον είναι πως οι καλόγηροι εδίδαξαν σε «κρυφά Σχολεία» την Ελληνική Γλώσσα και διέσωσαν την Ελληνική Παιδεία και την αρχαία Γραμματεία, κατά την περίοδο του Οθωμανικού ζυγού όταν ήταν φαινόμενον σχεδόν καθολικό η αμάθειά τους.
Το έτος 1546 έφτασε στο Άγιο Όρος ο Γάλος ιατρός και βοτανολόγος Pierre Belon. (Κυριάκος Σιμόπουλος «Ξένοι Ταξιδιώτες στην Ελλάδα» τόμος Α έκδ. Στάχυ). Γράφει ο Pierre Belon : «Από τους 6.000 (έξι χιλιάδες) καλογήρους που ζουν στον Άθω μονάχα δύο ή τρεις από κάθε μοναστήρι (20 Μοναστήρια) γνωρίζουν ανάγνωση και γραφή. Κι αυτό γιατί οι αρχιερείς της Ελληνικής Εκκλησίας και οι Πατριάρχες είναι εχθροί της φιλοσοφίας και αφορίζουν κάθε κληρικό που μελετάει βιβλία μη θεολογικά. Οι κληρικοί τιμωρούνται με αφορισμό για ένα τέτοιο παράπτωμα. Και είναι αδύνατον να λάβουν συγχώρεση εάν δεν κάνουν μεγάλες νηστείες, εάν δεν πληρώσουν χρήματα, ή εάν δεν δεχθούν ραβδισμούς κατά την περίοδο της μετανοίας!».
Οι Ευρωπαίοι έχοντας στα χέρια τους χειρόγραφα που είχαν καταφέρει να φυγαδεύσουν μετά την άλωση της Πόλης, οι νεοπλατωνικοί του Μυστρά (δηλαδή οι μαθητές του Πλήθωνα Γεμιστού) και άλλοι Έλληνες λόγιοι, υπολόγιζαν πως σε έναν τόσο μεγάλο όγκο βιβλίων θα έπρεπε λογικά να αντιστοιχούν πολλά περισσότερα, στη Ελλάδα, αιχμάλωτα στα χέρια των Οθωμανών.
Ωστόσο το Οθωμανικό κράτος - τουλάχιστον επίσημα - απαγόρευε την πώληση και εξαγωγή αρχαίων ελληνικών βιβλίων από τις κρατικές και μοναστικές βιβλιοθήκες. Υπήρχε μάλιστα και σχετικός νόμος, που είχε θεσπίσει ο ίδιος ο Μωάμεθ ο Πορθητής, σύμφωνα με τον οποίον «Οι θησαυροί της βιβλιοθήκης φυλάσσονται με προσοχή από τους Τούρκους, μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, εξ αιτίας ειδικούς εντολής του Μωάμεθ του Β΄»1.
1Απόσπασμα επιστολής του Αββά Sevin από την Κωνσταντινούπολη προς την Γαλλική Κυβέρνηση όπου περιγράφεται η διαπραγμάτευση του Ζάϊντ Αγά με τον Αββά Bignon κατά το έτος 1777, ώστε να πετύχη ο δεύτερος πρόσβαση στην βιβλιοθήκη του Σουλτάνου.
Στην Δυτική Ευρώπη είχε δημιουργηθή η εντύπωση πως στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα υπήρχαν πλούσιες βιβλιοθήκες που φύλασσαν θησαυρούς αρχαιοελληνικής γνώσεως. Έτσι αρχίζει το εμπόριο αρχαίων ελληνικών βιβλίων σε τιμές ευκαιρίας! Απεσταλμένοι των Ευρωπαϊκών βασιλέων εις την κατεχόμενη Ελλάδα, είχα επιδοθή σε ένα άνευ προηγουμένου κυνήγι αρχαίων ελληνικών χειρογράφων.
Η Αυστριακή Αυλή είχε πρωτοπορήσει στην αρπαγή και λαθραία εξαγωγή από την Ελλάδα ελληνικών βιβλίων, αρχαιοτήτων και χειρογράφων. 240 αρχαία Ελληνικά βιβλία τοποθετήθησαν στην Αυστριακή Αυτοκρατορική Βιβλιοθήκη μας αναφέρει ο Chiselin de Busberg, πρεσβευτής Αυστρίας 1503-1564, κατά την βασιλεία του Φερδινάνδου.
Ο Sevin - 1729 - για λογαριασμό της Γαλλικής κυβέρνησις προμηθευόταν βιβλία από έναν παπά σε συνεργασία με τον δεσπότη Ξάνθης για 10 τάλληρα τον τόμο. 600 τόμοι εστάλθηκαν στην Γαλλία διαμέσου του Γάλλου προξένου Espanet και του de Brocas. Ο Δεσπότης Ξάνθης είχε καταλεηλατήσει τα μοναστήρια της Λιμνοθάλασσας του Πόρτο-Λάγο (Βιστωνία).
Ο Αδαμάντιος Κοραής - ο μέγας διαφωτιστής και Διδάσκαλος του Γένους μας - στηλίτευσε με σκληρή γλώσσα το εμπόριο αρχαίων χειρογράφων θεωρώντας το μοναστήρι του Αγίου Όρους και της Πάτμου υπεύθυνα για το ξεπούλημα της Εθνικής μας γνώσης, της κληρονομιάς μας : «Και όμως αι δύο πηγαί των καλών (σαρκαστικώς) τούτων γραμματικών εγύμνωσαν όλην Ελλάδα από τα πολύτιμά της αντίγραφα και επρόδωσαν εις έθνος αλλότριον, δια πολλά, ολίγον ίσως, αργυρίων, τα προγονικά κτήματα». (Στίλπων Κυριακίδης «Η εξαγωγή χειρογράφων εξ Αγίου Όρους» Μακεδονικά, Τόμος Δ).
Όσα βιβλία δεν είχαν ακόμη πουληθή ή καταστραφή βρίσκονταν παραμελημένα στις μοναστικές βιβλιοθήκες και σάπιζαν υπό τα αδιάφορα βλέμματα των καλογήρων. Γράφει ο περιβόητος Αββάς Fourmont, ο Γάλλος ρασοφόρος που εκθεμελίωσε και κατέστρεψε την Αρχαία Σπάρτη : «Η αμάθειά τους (των καλογήρων) σου προκαλεί οίκτο. Εύρισκα βιβλία μισοκαμένα χωρίς αρχή και τέλος, σάπια, σαρακοφαγωμένα … οι μοναχοί ζουν άνετα αλλά οι συγγραφείς πανάθλια. Τους καίνε, τους ακρωτηριάζουν, τους ανασκολοπίζουν, τους μαχαιρώνουν. Είδα βιβλία μέσα σε υγρές τρύπες βράχων … Άλλα βρίσκονται στο υπόγειο σαπισμένα πια ολότελα σβησμένα γράμματα».
Ο Γάλλος περιηγητής Pouqueville ρώτησε τον ηγούμενο της Μονής του Αγίου Ιακώβου αν υπήρχαν αρχαία Ελληνικά χειρόγραφα στο Μοναστήρι. Έντρομος ο καλόγερος απάντησε : «Θεός φυλάξοι! Εμείς είμαστε ορθόδοξοι κι όσον έγραφαν αυτοί οι Ελληνοβριοί άλα αιρετικά πράγματα, τα κάψαμε. Κι αν πέση στο χέρι μου καμμιά περγαμηνή θα την πετάξω στην φωτιά».
Γράφει ο καθηγητής του Cambridge Carlyle - 1801 - για τα βιβλία των αρχαίων Ελλήνων στην Μονή Βατοπεδίου στο Άγιο Όρος : «τα βιβλία σωριασμένα το ένα πάνω στο άλλο σε απερίγραπτη αταξία, βορά των σκώρων, ρυπαρά, και σκωληκόβρωτα».
Ο Άγγλος Edward Daniel Clarke διδάκτωρ του Cambridge, σε ένα μοναστήρι στην Πάτμο βρήκε μέσα σε ένα σωρό παραπεταμένων ανεκτίμητης αξίας περγαμηνών, τον 24ο διάλογο του Πλάτωνα, …, και δύο τόμους με αρχαίους Ελληνικούς ύμνους, με νότες αρχαίας ελληνικής μουσικής. Ο ηγούμενος πούλησε στον Άγγλο τα εν λόγω βιβλία, για ένα καλό μπαξίσι.
Το «κρυφό σχολειό» δεν ήταν απαραίτητο εφ’ όσον οι Τούρκου δεν εμπόδιζαν την μόρφωση των υποδούλων Χριστιανών και παντελώς αδιαφορούσαν στο ζήτημα αυτό. Έτσι, τα πρώτα 100 χρόνια οθωμανικής κατοχής ο έλεγχος της Εκκλησίας επί των εκπαιδευτικών ζητημάτων είναι πλήρης. Οι δάσκαλοι έπρεπε όχι μόνον να είναι ιερείς αλλά και διορίζονταν από τους κατά τόπους Επισκόπους, και δίδασκαν αποκλειστικά και μόνον το μάθημα των θρησκευτικών. Η εκπαίδευση περιοριζόταν σε ανάγνωση και γραφή, αμφότερες δε διδάσκονταν μόνο μέσα από τα θρησκευτικά βιβλία.
Το μάθημα γινόταν σε ιεροδιδασκαλεία, τα οποία στεγάζονταν σε εκκλησίες και μοναστήρια. «Εν μεν ταις μεγαλουπόλεσι (τα σχολεία) στεγάζονταν παρά τοις μητροπολιτικοίς μεγάροις, εν δε ταις κωμοπόλεσι και τοις χωρίοις παρά τοις ιεροίς ναοίς και ταις παρακειμένας Μοναίς, ως αναφέρεται εν τοις σωζομένοις εγγράφοις παρά των Μαρτίνω Κρουσίω και Στεφάνω Γερλαχίω, οίτινε εν τη Τουρκογραικία πλείστας όσας πληροφορίας περί των σχολείων παρά τοις Έλλησιν έχουσιν, οίον ότι, ως επί το πολύ τα σχολεία ταύτα διευθύνοντο υπό ιερέων ή μοναχών, διδασκόντων, μετά την επί πινακίδος και της φυλλάδος διδασκαλίαν της αλφαβήτου και του συλλαβισμού εκκλησιαστικά τινα βιβλία ως αναγνωστικά ». (Τρύφωνος Ε. Ευαγγελίου Δ.Φ. «Η Παιδεία επί Τουρκοκρατίας» Τόμος Α΄ σελ. LXXXI Αθήνα 1936 από «Αναστατικές Εκδόσεις - Διονυσίου Νότη Καραβία» σειρά «Βιβλιοθήκη Ιστορικών Μελετών»).
Αυτό το καθεστώς συνεχίστηκε μέχρι το πρώτο μισό του 18ου αιώνα. Οι ιδέες του διαφωτισμού και η άνθηση των θετικών επιστημών αρχίζουν να φτάνουν στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα με τους ξενητεμένους Έλληνες, διότι οι ξενητεμένοι Έλληνες είχαν προσανατολιστή στην Πατρώα Ελληνική Παιδεία και Φιλοσοφία.
Είναι επίσημη ιδεολογία η θέση του νεοελληνικού κράτους, πως η Εκκλησία διέσωσε τον Ελληνισμό, την Ελληνική Γλώσσα και την Ελληνική Παιδεία στα μαύρα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ωστόσο ο μελετητής της ιστορίας διαπιστώνει ότι κατά την διάρκεια του οθωμανικού ζυγού, η ιεραρχία της Ορθόδοξης Εκκλησίας ακολούθησε μία πολιτική που κρατούσε αμόρφωτο και υποτεταγμένο στους Τούρκους τον Ελληνικό λαό.
Ο μύθος του «Κρυφού Σχολειού» και η υποτιθέμενη προσφορά του Οικουμενικού Πατριαρχείου καταρρέουν μέσα από αδιάψευστα καταγεγραμμένα ιστορικά γεγονότα και κείμενα.
Τα ίδια αυτά ιστορικά στοιχεία αποδεικνύουν ως μοναδικό μοχλό πίεσης προς την πολυπόθητη ελευθερία των υποδούλων Ελλήνων και της παιδείας τους, τον ηρωϊσμό και την αυταπάρνηση των ξενητεμένων Ελλήνων Διαφωτιστών, οι οποίοι με την συστηματική σπουδή της αρχαίας ελληνικής φιλο-σοφίας βάλθηκαν να ξυπνήσουν και τους υπόδουλους. Θα επικαλεσθώ τον αρχιστράτηγο της Επανάστα-σης Θεόδωρο Κολοκοτρώνη ο οποίος σε ομιλία του στα παιδιά του Γυμνασίου της Αθήνας, Νοέμβρη του (1838) χιλια-οχτακόσια-τριάντα-οχτώ επισήμανε : «Ο Σουλτάνος διόρισε έναν βιτσαρέ δηλαδή ως αντι-βασιλέα έναν Πατριάρχη και έδωσε την εξουσία της Εκκλησίας, Αυτός (ο Πατριάρχης) και ο λοιπός κλήρος έκαμαν ότι τους έλεγε ο Σουλτάνος. Ύστερα έγιναν οι Κοτζαμπάσηδες (Προεστοί) εις όλα τα μέρη. Η τρίτη τάξις οι έμποροι και οι προκομένοι, το καλύτερος μέρος των πολιτών, μη υποφέροντας τον ζυγό έφευγαν, και οι γραμματισμένοι επήραν και έφυγαν από την Ελλάδα, την πατρίδα των, και έτσι έμεινε ο λαός, όστις στε-ρημένος από τα μέσα της προκοπής εκατήντησεν εις αθλίαν κατάστασιν, και αυτή αύξαινε κάθε μέρα χειρό-τερα διότι αν ευρίσκετο μεταξύ του λαού κανείς με ολίγην μάθησιν, τον ελάμβανε ο κλήρος, όστις έχαιρε προνόμια, ή εσύρετο από τον έμπορο της Ευρώπης ως βοηθός του, ή εγένετο γραμματικός του προεστού.
»Και μερικοί, μην υποφέροντες την τυραννίαν του Τούρκου και βλέποντες τες δόξες και τες ηδονές, όπου απελάμβαναν αυτοί, άφηναν την πίστη τους και εγίνοντο Μουσουλμάνοι. Και τοιουτοτρόπως κάθε μέρα ελίγνευε και επτώχαινε ο λαός. Εις αυτήν την δυστυχισμένη κατάστασιν μερικοί από τους φυγάδες γραμματισμένους εμετάφραζαν και έστελναν εις την Ελλάδα βιβλία! Και εις αυτούς πρέπει να χρωστούμε ευγνωμοσύνη, διότι ευθύς, όπου κανένας από το λαό εμάνθανε τα κοινά γράμματα, εδιάβαζεν αυτά τα βιβλία και έβλεπε ποιους είχαμε προγόνους, τι έκαμεν ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης και οι άλλοι παλαιοί μας, και εβλέπαμεν και εις ποίαν κατάστασιν ευρισκόμεθα τότε. Όθεν μας ήλθεν εις τον νού να του μιμηθούμε και να γίνουμε ευτυχέστεροι».
Ανάμεσα λοιπόν στην εσκεμμένη επιβολή αμορφωσιάς στην συντριπτική πλειοψηφία του Ελληνι-κού λαού, και στα ιεροδιδασκαλεία της Εκκλησίας, στα οποία φρόντιζαν να παράγωνται αποκλειστικά και μόνον γραμματικοί και θεολόγοι ώστε να στελεχώνουν ως κρατικοί υπάλληλοι ή ως κληρικοί για τον Οθωμανικό και Εκκλησιαστική διοικητικό μηχανισμό, στέκονταν οι Έλληνες διαφωτιστές. Αυτοί οι Έλληνες - ξενητεμένοι Έλληνες - με την υποστήριξη πολλών εκ των Ελλήνων εμπόρων και των καπεταναίων άρχισαν να ιδρύουν σε όλη την υπόδουλη Ελλάδα σχολεία, στα οποία διδάσκονται θετικές επιστήμες και φιλοσοφία, δηλαδή σχολεία στα οποία διδάσκονταν «Ελληνική Παιδεία».
Ο Κούμας σχολιάζοντας το κυνήγι των διαφωτιστών από την Εκκλησία γράφει : «Κατ’ εκείνους τους χρόνους και μόνη η διδασκαλία των μαθηματικών εθεωρείτο ως πηγή της αθείας, της οποίας πρώτο αποτέλεσμα ήταν η κατάργησις της νηστείας». Τον Κούμα επιβεβαιώνει η εγκύκλιος που εξέδωσε ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ και η Ιερά Σύνοδος το 1819. Η Εκκλησία καταδικάζει τις επιστήμες, διότι αποσπούσαν τους υπόδουλους Έλληνες από τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις, όπως η νηστεία. Οι διδάσκαλοι που δίδασκαν θετικές επιστήμες θεωρούνταν από τους ιεράρχες «διεφθαρμένα ανδράρια».
Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Άνθιμος ξεσήκωσε τον όχλο της πόλης και γκρέμισαν το σχολείο όπου δίδασκε ο Κούμας και ο Οικονόμου. Το έτος 1819 ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄ και η Ιερά Σύνοδος έβγαλαν μία εγκύκλιο, με την οποία στράφηκαν εναντίον των θετικών επιστημών και της φιλοσοφίας, υπεραμεινόμενοι της στείρας γραμματικής. Γράφουν : «Επιπολάζει ενιαχού μία καταφρόνησις περί τα Γραμματικά μαθήματα και διόλου παράβλεψις περί τας Λογικάς και Ρητορικάς τέχνας, και περί αυτήν επί πάση την διδασκαλίαν της υψηλοτάτης θεολογίας, προερχομένη εκ της ολοτελούς αφοσιώσεως μαθητών ομού και διδασκάλων εις μόνα τα μαθηματικά και τας επιστήμας, και αδιαφορία εις τας παραδεδομένας νηστείας, προκύπτουσα εκ τινων διεφθαρμένων ανδραρίων, τα οποία καθώς τα ζιζάνια μεταξύ του καθαρού σίτου, ούτω και αυτά μεταξύ των πεπαιδευμένων του Γένους ανεφύησαν, πλανώμενα υφ’ αυτών και πλανώντα τους αφελεστέρους και απεριφράκτους την διάνοιαν».
Οι ραγιάδες Ρωμιοί συνειδητοποίησαν την Ελληνική τους καταγωγή μόνον όταν ήλθαν σε επαφή με τα έργα της Ελληνικής Γραμματείας, Ιστορίας των προγόνων τους και Φιλοσοφία. Τα βιβλία των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων ήταν άγνωστα στην Τουρκοκατεχόμενη Ελλάδα εξ αιτίας των εκκλησιαστικών απαγορεύσεων.
Αυτά τα βιβλία Ελλήνων φιλοσόφων, επιστημόνων, ιστορικών … έφτασαν στα χέρια των υποδούλων εξ αιτίας των φιλότιμων προσπαθειών και τας θυσίας των ξενητεμένων (στις χώρες της Δύσης) Ελλήνων τους οποίους αποκαλούμε «Διαφωτιστές του Γένους». Όταν πια αντιλήφθηκαν και συνειδητοποίησαν οι υπόδουλοι την Ελληνική τους καταγωγή, ότι ήταν απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων και κληρονόμοι του μεγαλύτερου Παγκόσμιου Πολιτισμού, αυτών των Ελλήνων που φημίζονταν για μεγάλα αμίμητα κατορθώματα, θέλησαν να τους μοιάσουν και βάλθηκαν να απελευθερωθούν, γι’ αυτό και επαναστάτησαν.
Ο πρόδρομος του Ελληνικού διαφωτισμού θεωρείται ο Νικόλαος Σοφιανός που σπούδασε στην Ρώμη φιλολογία, μαθηματικά και αστρονομία. Αφού περιόδεψε δύο φορές την Ελλάδα, συνειδητοποίησε, ότι για να αντιμετωπιστή η αμορφωσία του απλού λαού, ώφειλε να εκδώση τα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας σε γλώσσα κατανοητή, ώστε να γίνουν προσιτά στους υπόδουλους «και να αναπτερυγιάση από την τόση απαιδευσία το ελεεινό γένος». Οι Έλληνες που σπούδαζαν στη Δύση και επέστρεφαν στην υπόδουλη Ελλάδα υποχρεούνταν «εις ομολογίαν πίστεως, ενώπιον του ορθοδόξου εκκλησιάσματος απ’ άμβωνος». Τρύφωνος Ε. Ευαγγελίδου.
Είναι γεγονός (το γνωστόν λίβελλον) ότι όσοι Ελληνικής καταγωγής Ρωμιοί ήταν φορείς των νέων επιστημονικών ιδεών με βάση την Ελληνική Φιλοσοφία υποχρεούνταν σε εξευτελιστικές ομολογίες πίστεως ωσάν να ήσαν κοινοί εγκληματίες. Αυτό δε διότι η Ορθόδοξη Εκκλησία, θεωρού μεγάλο έγκλημα την ενασχόληση με την Ελληνική Επιστήμη, Φιλοσοφία, και Ελληνική Παιδεία.
Ένας ήρωας εθνομάρτυρας που ήταν πιο Έλληνας απ’ ότι του επέτρεπε η Εκκλησία.
Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρις - Οικουμενικός Πατριάρχης 1620. Σπούδασε στην Βενετία, φιλικά προσκείμενος στον Προτεσταντισμό προσπάθησε να μεταρρυθμίση την Ανατολική Εκκλησία. Ίδρυσε το πρώτο ελληνικό τυπογραφείο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, μετέφρασε το Ευαγγέλιο στην δημοτική γλώσσα και το τύπωσε. Στα κείμενά του διακρίνεται η «Ελληνοκεντρική» θεώρηση των πραγμάτων, και αποκαλεί τους υπόδουλους Έλληνες και όχι Ρωμιούς. Σε αντίθεση με τον Γεννάδιο Σχολάριο που αρνιόταν ότι ήταν Έλληνας, ο Λούκαρις παινευόταν ως απόγονος Ελλήνων για την αρχαία σοφία.
Παρ’ όλο που οι εκδοτικές του απόπειρες κινήθηκαν σε αυστηρά θρησκευτικά πλαίσια, και κράτησε ο Λούκαρις αποστάσεις ασφαλείας από την αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Φιλοσοφία θεωρήθηκε επικίνδυνος. Οι Ιησουίτες της Πόλης και αντιδραστικά στοιχεία του ορθοδόξου παπαδαριού έπεισαν τους Τούρκους, πως το τυπογραφείο του Λούκαρι ήταν χυτήριο όπλων και κάλπικων νομισμάτων. Το κατηγόρησαν το 1637 στον Βεζύρη Μπαϊράμ Πασά ότι σχεδίαζε επανάσταση κατά των Τούρκων. Ο Λούκαρις συνελήφθη και δολοφονήθηκε δια πνιγμού στον Βόσπορο από γενίτσαρους.
Παπάς Μεθόδιος Ανθρακίτης - Ηπειρώτης. Αυτός ο ιερέας είναι ο πρώτος διαφωτιστής που πραγματικά συγκρούστηκε με την εκκλησιαστική ιεραρχία και πλήρωσε ακριβά τον πόθο του να δώση στους ραγιάδες Ελληνική Παιδεία. Σπούδασε στην Ιταλία και έφερε στην Ελλάδα τας γεωμετρικάς επιστήμας, τα μαθηματικά και τις ιδέες των Γάλλων φιλοσόφων. Όταν ήταν δάσκαλος στην Καστοριά, ξεσήκωσε εναντίον του τον σκοταδισμό, επειδή δίδασκε θετικές επιστήμες. Ο Μακάριος ο Πάτμιος γράφει υποτιμητικά για τον Ανθρακίτη : «Ο κυρ Μεθόδιος τρίγωνα και τετράγωνα διδάσκει τους μαθητάς του και την άλλην πολυάσχολον ματαιοπονίαν της Μαθηματικής». Bite your tongue! Ενοχλημένη η ιεραρχία με του Ανθρακίτη την διδασκαλία θετικών επιστημών, προώθησε την Ιερά Σύνοδο των Πατριαρχείων η οποία προσκάλεσε τον Ανθρακίτη να παρουσιαστή και να απολογηθή ενώπιόν της για την ασέβειά του, παρά την αντίδραση των Προκρίτων των Ιωαννίνων.
Η Ιερά Σύνοδος καθήρεσε τον Ανθρακίτη από το ιερατικό του αξίωμα, του απαγόρευσε να διδάσκη και αναθεμάτισε τα έργα του. Στην Κωνσταντινούπολη οι πατέρες της Εκκλησίας έκαψαν τα τετράδια της διδασκαλίας του, «ανάβουν φωτιά σε τρία μέρη της αυλής των Πατριαρχείων», Συναθροίζουν σε σωρούς «λογικάς και φυσικάς και Ευκλείδην και έτερα μαθηματικά», τα ρίχνουν στην φωτιά και τα καίνε. Στο σωτήριο αυτό θέαμα, βρίσκονταν κληρικοί «και λαός άπειρος έξω, γεμιτζήδες, παπουτσήδες, ραφτάδες». Είχαν σύρει δε τον Ανθρακίτη μπροστά ωσάν αυτόπτη μάρτυρα στον σκοταδισμό και την μεσαιωνική ανοησία τους. Του απαιτήσανε δε, οι πατέρες της Εκκλησίας, οι «άγιοι» διώκτες του να υπογράψη ομολογία, σύμφωνα με την οποία «επαρακινήθη να τα γράψη εκ σατανικής συνεργείας και εθελοκακίας και φρονοβλάβειας» και να αναθεματίση τα μαθηματικά, την αρχαία επιστήμη και τις δικές του διδασκαλίες ως «δυσσεβή και πάσης βλασφημίας γέμοντα». Του έβαλαν και όρο να μην διδάξη ξανά μαθηματικά, γιατί διαφορετικά θα ήταν «υπόδικος τω αιωνίω αναθέματι».
Ζήτησε να τον αφήσουν λίγες μέρες να το σκεφτή και τους ξεγλύστρησε κρυμμένος για μήνες σε μία υπόγειο «ανήλειον γούβαν». Οι άγιοι διώκτες του, οι «άγιοι πατέρες» λύσαξαν και έκαναν την Πόλη άνω κάτω για να τον βρούν. Μα αυτός απέδρασε, στα Ιωάννινα όπου και πέθανε ερείπιον ψυχικό και σωματικό. Την δίκη του από την Ιερά Σύνοδο των Πατριαρχείων στην Κωνσταντινούπολη, ο Μεθόδιος Ανθρακίτης περιγράφει σε επιστολή του στους προκρίτους των Ιωαννίνων. Ο Άλκης Αγγέλου βρήκε το αντίγραφο του γράμματος αυτού στην Εθνική Βιβλιοθήκη σε φάκελλο με αριθμό 316, σ. 55-64 «ανάμεσα στα βιογραφικά στοιχεία που είχε συγκεντρώσει ο Φιλητάς για τον Μεθόδιο Ανθρακίτη». Ο Αγγέλου παρουσίασε αυτό το γράμμα στο βιβλίο του, «Η δίκη του Μεθοδίου Ανθρακίτη όπως την αφηγείται ο ίδιος».
Η μεγαλύτερη μορφή του προ-επαναστατικού Ελληνικού διαφωτισμού ήταν ο «Διδάσκαλος του Γένους» ο Αδαμάντιος Κοραής ο Σμυρναίος. Η αφύπνιση του Κοραή πηγάζει απευθείας από τα γεγονότα της Γαλλικής Επαναστάσεως, καθώς παρακολουθεί από το παράθυρο του σπιτιού στο Παρίσι την μεγαλειώδη πομπή που ακολουθούσε τα λείψανα του φιλοσόφου Βολταίρου. Και όπως λέει ο ίδιος ο Κοραής, δεν τον συγκίνησε η μεγαλοπρέπεια της πομπής άλλά «Όταν είδον τα βιβλία του Βολταίρου φερόμενα εις θρίαμβον και περικυκλωμένα από πλήθος ακαδημαϊκών, τότε ήθελον να σε έχω πλησίον μου μάρτυρα και της αγανακτήσεως μου και των δακρύων φίλε μου, αληθινών δακρύων απαρηγορήτων τα οποία δάκρυα με έκαμε να χύσω η ανάμνησις ότι ούτως και οι (Έλληνες) προπάτορές μου, οι αμίμητοι Έλληνες, ήξευρον να τιμώσι την σοφία.»
Η αποθέωση του φιλοσόφου Βολταίρου κάνει τον Κοραή να θυμηθή ακόμα περισσότερο το κατάντημα των υποδούλων Ελλήνων και τότε στρέφεται η οργή του ενάντια στους καλόγερους που θεωρεί κυρίως υπεύθυνους για την αμορφωσιά των ραγιάδων, και γράφει ο Κοραής : «Και υμείς άθλιοι καλόγηροι, αντί να ζητήτε να ιατρεύσητε τας πληγάς του γένους, εγίνετε χείρονες και αυτών των Τούρκων, υμείς οι οποίοι έπρεπε να είσθε το άλας και το φως των κοσμικών, εμφράνθητε, εσκτοτίσθητε και παντάπασιν ηχρειώθητε … Έπειτα ζητείτε σέβας και ευλάβειαν παρά του λαού …».
Ο Κοραής απέβλεπε στην ανασύσταση της Ελλάδας, και στην αναβίωση του αρχαίου δολοφονημένου λαμπρού πολιτισμού της. Σύμφωνα με τον Κοραή ο πολιτισμός έπρεπε να επανέλθη στην κοιτίδα του την Ελλάδα. Τα πνευματικά, τα ιδεολογικά και τα πατριωτικά τους ιδανικά οι Έλληνες έπρεπε να τα αναζητήσουν στην Αρχαία Ελλάδα, στην Ελληνική Παιδεία, και όχι στα ιερατεία της εβραιογενούς χριστιανικής θρησκείας, και εις τα εβραιογενή βιβλία τους την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, θρέμα και δημιουργία Εβραίων μόνον.
Αυτήν την πραγματικότητα αποδοκιμάζει ο πατήρ Γεώργιος Μεταλληνός ο οποίος γράφει : «Στις ευρωπαϊκές αυλές … καθωρίσθηκε ο χαρακτήρας της Ελληνικής Επαναστάσεως, που δεν θα έχει πιά ρωμαίϊκο οικουμενικό χαρακτήρα, αλλά στενά εθνικό (δηλαδή Ελληνικό) και κατ’ ουσίαν «αρχαιο-Ελληνικό». Θα είναι επανάσταση των Ελλήνων του Ελλαδικού θέματος, όχι μόνον εναντίον των Τούρκων, αλλά και εναντίον της Ρωμαίϊκη Εθναρχίας .. των Βυζαντινών». Αποδοκιμάζει λοιπόν ο Γ. Μεταλληνός την επανάσταση των Ελλήνων για μία ελεύθερη Ελλάδα.
Ο Κωνσταντίνος Κούμας («Ιστορία Ανθρωπίνων Πράξεων» 12ος Τόμος) γράφει : «Εκ των πολλών καλών τα οποία ενήργησεν η γλώσσα του Κοραή, έν είναι η σύστασις νέων σχολείων, τα οποία ωφέλησαν όλον το γένος».
Γράφει ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων στην «Πατρική Διδασκαλία» του ότι : «… Ο Κύριος δια να φυλάξη και αύθις αλώβητον την αγίαν και ορθόδοξον πίστιν ημών των ευσεβών και να σώση τους πάντας … Ήγειρεν εκ του μηδενός την ισχυράν αυτήν βασιλεία των Οθωμανών, αντί της των Ρωμαίων ημών βασιλείας, η οποία είχεν αρχίσει, τρόπον τινά, να χωλαίνη εις το της ορθοδόξου πίστεως φρόνημα».
Και απαντάει στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων ο Αδαμάντιος Κοραής : «Ή τάχα δεν εύρηκεν ο Χριστός άλλο μέσον παρά την μισόχριστον των Οθωμανών θρησκείαν, δια να στηρίξη την ιδικήν του; Δεν εύρηκεν άλλο μέσο να σώση τα πρόβατά του πλην του να τα παραδώση εις αυτό το στόμα του λύκου»; (Α. Κοραής : «Αδελφική Διδασκαλία», «Άπαντα» Εκδόσεις Βαλέτα).
Έχει καλλιεργηθή η πεποίθηση πως οι Τούρκοι εμπόδιζαν την ίδρυση σχολείων. Η αλήθεια είναι ότι ούτε καν ασχολήθηκαν με το ζήτημα αυτό. Αντιθέτως το Οικουμενικό Πατριαρχείο ήταν εκείνο που κήρυξε αμέσως «ιερό πόλεμο» κατά της γνώσης, τρομοκρατώντας με αφορισμούς και διώξεις τους δασκάλους που δίδασκαν θετικές επιστήμες και ελληνική φιλοσοφία στην υπόδουλη Ελλάδα. Ας μιλήσουμε λοιπόν για τις επεμβάσεις της Εκκλησίας στην Παιδεία του Ελληνισμού.
Από το στόχαστρο της αντίδρασης της Εκκλησίας δεν γλύτωνε κανένας Έλληνας διαφωτιστής. Όποιος πρέσβευε την ελληνική φιλοσοφία, όποιος τολμούσε να την διδάξει παράλληλα με τις θετικές επιστήμες έμπαινε στην μαύρη λίστα τω αιρετικών και κατέληγε αφορισμένος. Από αυτήν την μιαρά μεταχείρηση δεν γλύτωσε ούτε ο Βενιαμίν ο Λέσβιος, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες διαφωτιστές. Ο Βενιαμίν χειροτονήθηκε μοναχός στο Άγιο Όρος, σε ηλικία 17 ετών. Αργότερα ανέλαβε την τοπική σχολή στις Κυδωνιές.
Η φήμη του Λεσβίου και της σχολής των Κυδωνιών εξαπλώθηκε σε όλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία ως ένα από τα ανώτατα ιδρύματα της Ανατολής. Εναντίον του Βενιαμίν στράφηκαν με μένος ο Αθανάσιος Πάριος, βαθύτατα μισέλληνας και ο μέγας Ιεροκήρυξ του Οικουμενικού Πατριαρχείου Δωρόθεος Βουλησμάς. Ο βαθύτατα θρησκόληπτος Πάριος - ο οποίος αργότερα αγιοποιήθηκε - κατηγόρησε τον μεγάλο Λέσβιο στην Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η οποία τον καταδίκασε. Μετά οι ιερείς στις Κυδωνιές ισχυρίστηκαν στους Τούρκους ότι ο Βενιαμίν διέδιδε επαναστατικές ιδέες. Ο Οθωμανός ναύαρχος Σεβδαλή Πασάς διέταξε το κλείσιμο της σχολής.
Μετά την έναρξη της Επαναστάσεως ο Βενιαμίν από κοινού με τον πρώην ιερέα Παπαφλέσσα συγκέντρωσαν πολεμοφόδια για τον αγώνας της απελευθέρωσης και βοήθησαν εις την οργάνωση της εξέγερσης των νησιών μας.
Ο Στέφανος Δούγκας με δικά του χρήματα αγόρασε όργανα φυσικής αστρονομίας και χημείας με την ιδέα να ανοίξη πανεπιστήμιο. Το Πατριαρχείο τον κατηγόρησε πώς «επιχειρεί ο τολμητίας ούτος εν τοιούτω προσχήματι, τη φιλοσοφική εγκαθιδρυθείς ου μετ’ ολίγας φαντασίας έδρα την φυσικήν μετά της αλγεβραϊκο-μαθηματικής παράδοσιν ασυμβιβάστως πάντη και πάντως τη θεοπνεύστω συμβιβάζειν Γραφή». Η απειλή του αφορισμού τον λύγισε και παραιτήθη του σκοπού του.
Ο ιστορικός της Αθήνας Διονύσιος Σουρμελής μας γράφει πως ο μητροπολίτης Γρηγόριος πρωτοστάτησε στο κλείσιμο της σχολής της Φιλομούσου Εταιρείας των Αθηνών και στον διωγμό των διδασκάλων πατριωτών. Όμως οι πατριώτες δεν το έβαζαν κάτω, συνέχιζαν να χτίζουν σχολεία.
Οι εύποροι Έλληνες έμποροι και αστοί δαπανούσαν αμύθητα ποσά για την ίδρυση σχολείων στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Οι υπόδουλοι άρχισαν να αποκηρύτουν τα χριστιανικά τους ονόματα και να παίρνουν ελληνικά εθνικά ονόματα. Ο Τερτσέτης αναφέρει πως ο ναύαρχος Κανάρης «εδιάβαζεν έργον και βίον του Μεγάλου Αλεξάνδρου και εις την ανάγνωσιν έτρεχαν δάκρυα βρύση οι οφθαλμοί του».
Από τα 59 υδραϊκά καράβια που ναυμαχούσαν τους Τούρκους τα 56 είχαν ονόματα αρχαίων θεών και ηρώων. Το ίδιο ισχύει για τα 37 από τα 45 σπετσιώτικα καράβια, και για τα 36 από τα 40 ψαριανά καράβια. Οι προκηρύξεις της Επαναστάσεως που άναβαν φωτιές στα στήθη των αγωνιστών επικαλούνταν συνεχώς την αρχαιότητα και τα επαναστατικά κείμενα μνημονεύουν αδιάκοπα τις Θερμοπύλες, την Σαλαμίνα, τον Μαραθώνα, τις Πλαταιές και τους ήρωες της Αρχαίας Ελλάδας.
Η Εκκλησία ουδέποτε αγκάλιασε την «Ελληνική Παιδεία». Αντιθέτως την πολέμησε με κάθε μέσο και σε κάθε εποχή αν και υπήρξαν ορισμένες φωτεινές εξαιρέσεις. Μία από αυτές τις εξαιρέσεις ήταν και ένας από τους πιο αγαπημένους μου ήρωες ο αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος γνωστός σε εμάς ως Παπαφλέσσας. Αυτός δε ο Παπαφλέσσας μαζί με τον Λέσβιο Βενιαμίν βοήθησαν από κοινού εις την οργάνωση της εξέγερσης των νησιών μας.
Αυτόν τον ήρωα Παπαφλέσσα το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποκαλούσε «ανέντιμον …, εξωλέστατον …, αλιτήριον …, πορνικόν αρχιμανδρίτην …» διότι αγάπησε την Πατρίδα Ελλάδα, ως ένας αληθής Έλληνας. Αυτός δε ο Παπαφλέσσας ήταν ο κινητήρας της Ελληνικής Επαναστάσεως, γιατί χωρίς τις πιέσεις του δεν θα έβγαινε η Επαναστατική Διακήρυξη της Βοστίτσας!
Μετά την απελευθέρωση του πρώτου τμήματος της Ελλάδας, ο Οικουμενικός θρόνος συνέχιζε τις φιλότιμες προσπάθειες του δια την, δια της Εκκλησίας, επαναφοράν εις υποταγήν των πληθυσμών της κάτω (μόνης τότε ελευθέρας) Ελλάδας. Ο Πατριάρχης για να επηρεάση τους ελευθερωθέντες και τον ίδιο τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, έπεμψε στο ελεύθερο τμήμα της Ελλάδας τον Μάϊο του 1828 τους μητροπολίτες Νικαίας, Χαλκηδόνος, Ιωαννίνων και Λαρίσσης, ως και τον Πρωτοσύγκελλον του Πατριαρχείου, κομίζοντας συνοδικήν επιστολήν την οποία παρέλαβε ο Καποδίστριας.
Ο Μιχαήλ Οικονόμου αναφερόμενος στο περιεχόμενος της επιστολής γράφει : «δι ης επιστολής οι Έλληνες ως υποταγμένοι ήδη θεωρούμενοι, ενουθετούντο, προυτρέποντο και εσυμβουλεύοντο εις πιστήν υποταγήν, εξ’άλλου δε και ηπειλούντο»!
Αυτή ήταν η απάντηση του μεγάλου άνδρα Καποδίστρια : «Πάμπολυ αίμα εχύθη, πάμπολλαι ουσίαι εφθάρησαν εις διάστημα οκτώ ετών πολέμου και δυστυχιών, καθ’ ούς ο τόπος ούτος κατηφανίσθη ώστε όλως διόλου αδύνατον είναι να επανέλθη οποιαδήποτε κατάστασις πραγμάτων, βάσιν έχουσαν το παρελθόν … Εν Πόρω την εικοστή ογδόη Μαΐου 1828 υπογράφοντες οι : Ιωάννης Καποδίστριας -Κυβερνήτης, - Σπυρίδων Τρικούπης -Γραμματεύς της Επικρατείας».
Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας δολοφονείται σε εκκλησία του Ναυπλίου. Ήταν πιο πολύ Έλληνας απ’ όσο έπρεπε για να του επιτρέψουν να ζήση.
Θεόφιλος Καΐρης (1784-1853).
Γεννήθηκε στην Άνδρο. Σπούδασε στις Κυδωνιές της Μ. Ασίας, «παρά τω σοφωτάτω αρχιμανδρίτη και σχολάρχη της περιβοήτου Σχολής Σωφρονίω Καμπανάκη, αδελφώ της μητρός αυτού». Ευμοίρισε να έχει σοφώτατους δασκάλους όπως τον θείο του Καμπανάκη, τον Βενιαμίν τον Λέσβιο, τον Γρηγόριο Σαράφη και επίσης με τον ηγέτη του σκοταδισμού Αθανάσιο τον Πάριο με τον οποίον ήλθε σε μεγάλη σύγκρουση. Αφού αποφοίτησε πήγε στην Πάτμο όπου μελέτησε θεολογικές σπουδές και έγινε μοναχός στην Πατριαρχική Μονή της Πάτμου. Πήγε στην Ιταλία και σπούδασε Μαθηματικά και Φυσική και ως υπότροφος στην Σορβώνη σπούδασε Ελληνική κλασική φιλοσοφία.
Με την υποστήριξη του Αδαμάντιου Κοραή τοποθετήθηκε στην Σχολή Αθηνών που τελούσε υπό την επίβλεψη της Φιλομούσου Εταιρείας, τον οποίο διορισμό είχε εγκρίνει και ο Μέγας Διδάσκαλος της Σχολικής Εφορίας ο Ιωάννης Καποδίστριας από την Βιέννη. Ο τότε στην Αθήνα αρχιερέας, ο δεσπότης Γρηγόριος εξεμάνη και κραδαίνων την επισκοπική ράβδο, απειλώντας τον Καΐρη ότι θα πάθη τα ίδια με τον Βενιαμίν τον Λέσβιο.
Ο Καΐρης μας λέγει σχετικώς τα εξής : «Έδωσα τόπον εις την οργήν και ουδόλως προεκάλεσα, ως ανέμενεν ο θηριώδης ούτος τοπάρχης και δεσπότης (ο δεσπότης Αθηνών Γρηγόριος). Η αγνόησίς μου αυτή τον εξηρέθισε και την επομένην ημέρα, με την έναρξιν του πρώτου μαθήματός μου -«Εισαγωγή εις την αριστοτελικήν Λογική» - βλέπω δύο ραβδούχους Τουρκαλβανούς να ελέγχουν και να ποιούν σωματικήν έρευναν εις το εισερχόμενον ακροατήριον, τους «ακουστικούς», όπως τους αποκαλούσα κατά μίμησιν του Πυθαγόρου. Το εκπαιδευτικόν ακροατήριον, μετά το τέλος του πρώτου και τελευταίου μαθήματος, εφοβείτο πλέον να εξέλθη άνευ της δικής μου εμπροσθοφυλακής … Όντως η ταπεινότης μου προεπορεύθην και πριν ν’ αντιληφθώ τι ακριβώς συνέβη, με ανήρπασαν τέσσερις χειροδύναμοι ραβδούχοι και τη επιβλέψει του δεσπότου με ανεβίβασαν εις ένα κάρρον και με ωδήγησαν εις τον Πειραιά…».
Ηγκυροβόλησαν τον Καΐρη εις την Σμύρνην, όπου «πεινών και τρέμων εκ του κρύου μετέβην εις την φιλόξενον Ευαγγελικήν Σχολήν Σμύρνης. Εκεί συνήντησα τον πεφιλημένο μοι διδάσκαλον και σχολάρχην Ιωάννην Καλογεράν εις προκεχωρημένην ηλικίαν. Με περιέθαλψεν λέγων μοι περιπαικτικά :- Υιέ μου κατά πνεύμα, ναυαγός έγινες; - Όχι, του απαντώ σεβαστικά. Είμαι ναυαγός εις την διδασκαλικήν μου επιτήδευσιν. - Ελπίζω, απάντησε με πολλήν καχυποψίαν και νόημα ο πεφιλημένος άμα και αυστηρός παλαιός μου διδάσκαλος, να μη έχης ναυαγήσει και κατά το ορθόδοξον πνεύμα. - Όχι, του απαντώ, είμαι πιστός, αλλά και επιστήμων μαθηματικός. Συνεκινήθη ο Σχολάρχης και μου απαντά μετά εντιμότητος : - Το επ’εμού, ενόσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, εσύ θα διδάσκης υπό την φιλόξενον και ανθεκτικήν στέγην της Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης, η οποία συντηρείται δαπάναις της Σχολικής Εφορείας των Πατριαρχικών της Πόλεως Ιδρυμάτων, συνδρομαίς πολλών ευπόρων ομογενών ».
Έτσι ο Καΐρης σχολάρχευσε στην Ευαγγελική Σχολή για τρία έτη, ενώ παρακολουθούσε με ζήλο την φωνή της αιμάσσουσας πατρίδος. Έλαβε μέρος στην πρώτη κατά των Τούρκων εξέγερση στο Ιάσιον της Μολδοβλαχίας όπου και τραυματίσθηκε σοβαρά στο πόδι. Το 1826, βλέποντας τα παιδιά των τιμημένων αγωνιστών ορφανά πια να γυρίζουν στους δρόμους και να ζητιανεύουν, αποφάσισε να ιδρύση το 1ο Εθνικόν Ορφανοτροφείο με την γενναία αρωγή του Κόμητος Ιωάννη Καποδίστρια και άλλων ομογενών, οι οποίοι προσέτρεξαν στην πρόσκλησή του για την περάτωση του ανθρωπιστικού και πατριωτικού αυτού έργου. Όντως σε δύο χρόνια και έξι μήνες το εθνικόν ορφανοτροφείο στέγαζε 125 παιδιά σε δύο μεγάλα κτίρια και με τις αδιάκοπες φροντίδες του ιδρυτή του Καΐρη, ο οποίος έλεγε : «Το να ταΐζης, να ντύνης και να σπουδάζης τα ρημαγμένα παιδάκια, είναι η υψίστη θεολογία και θεοσέβεια».
Το έργο του Καΐρη ήταν υποδειγματικό για όλη την Ευρώπη, απ’ όπου κατέφθαναν οι γενναίες εισφορές ομογενών και φιλελλήνων πανεπιστημιακών και ακαδημαϊκών, ιδίως Γάλλων, οι οποίοι εγνώριζαν τον Καΐρη προσωπικά ή εξ ακοής. Ταυτοχρόνως όμως άρχισαν να εκδηλώνονται και οι πρώτες αντιδράσεις εναντίον του Καΐρη. Οι επιθέσεις ξεκίνησαν από φήμες περί απουσίας ορθοδόξου αγωγής στους 120 τροφίμους του Ορφανοτροφείου. Αρχίσανε δημοσιογραφικές επιθέσεις, προφανώς πληρωμένων κονδυλοφόρων, για να ξεσηκώσουν τα αφώτιστα λαϊκο-ορθόδοξα στρώματα, την φθισική πλειοψηφία των ορθοδοξο-ταλιμπάν, ως θα λέγαμε στις ημέρες μας.
Είναι πολλά δε τα εγκλήματα που έχει κάνει αυτή η φθισική πλειοψηφία, κατά του Ρήγα Φεραίου, του Υψηλάντη, του Γενναίου Κολοκοτρώνη, του Κ. Κούμα, του Ευ. Βούλγαρη, του Ν. Θεοτόκη, του Θ. Καΐρη, του Ελ. Βενιζέλου, του Ν. Καζαντζάκη, του Αντ. Τρίτση, του Ευ. Παπανούτσου, του Μ. Θεοδωράκη … και πολλών άλλων.